D. H. Kharkongor
Ha kaba iadei bad kane ka Sorkar MDA 2.0 bad ka MDA 1.0 lem bad ka jingiai paw ka jong ki jingtrei torti ia ki ‘Government Civil Infrastructure Projects’ ki jong ki ba ynda mynta ym lah khlem da kwah ban tip shai bha kdar kaei shisha kata ka ‘Badri Rai Construction Private Limited’. Ym lah wei ba ka kyrteng ‘Badri Rai & Company’ ne ‘Badri Rai Company’ ka iai paw kyrteng la jan ha man ba paw pen ryngkew kita ki kam trei torti. Te kaei pat de kata ka ‘Badri Rai Company’bad ka don jingiadei aiu bad kata ka ‘Badri Rai Construction Private Limited’?
La iohsngew nyngkong eh ia ka ‘Badri Rai Construction Private Limited’ myn ha kato ka por ba u khyllem khyllah kynsan jrain uto u khlieh maloi ba hamar pdeng ne u ‘Central Dome’jong katai ka Meghalaya Assembly Building, kaba dang tei ir shiir hangtai ha Mawdiangdiang, New Shillong Township. Ha kaba iadei bad kato ka jingkhyllem noh ka jong uto u ‘Central Dome’ ne u Khlieh Maloi, uba hamar pdeng eh, jong katai ka Meghalaya Assembly Building, kaba hangtai ha Mawdiangdiang, New Shillong Township, ba ki katto katne kim lah khlem da kyndit hi thret ia ka jing ioh lad ne ka jingioh bynta jong ka ‘Badri Rai Construction Private Limited’ ha kaba tei ia uto u jingtei. Hana uto u ‘Central Dome’ u khyllem noh jrain na ka daw ka jingkhia than eh ka jong u. Hana ka jingkhia ka jong u kaba kat haduh ba kita ki ‘floating column’ ne ki ‘hanging column’ ne ki ‘stub column’ ba la mang kyrpang ban kit ia u ruh kim lah bor shuh ban kit ne ban kyrshan ia u. Tang kiba tip ki tip shai la ka dei shisha ka jingkhia than eh ka jong u ne ba ka dei pynban ka jingtlot than eh ka jong kita ki ‘floating column’ ne ba ka dei ka jingpyndonkam da ki tiar ki tar kiba tad dor.
Ha kaba iadei bad katei ka ‘project’ ne ka jingtei ia ka New Meghalaya Assembly Building, Mawdiangdiang, New Shillong Township ba la nang khmih lynti ba ka ‘Uttar Pradesh Rajkiya Nirman Nigam Ltd (UPRNNL) kan trei hi lut ma ka nadong shadong tad haduh kaba kut (ia katai ka jingtei), kata, ba kan nym ai ‘sub- contract’ ne ‘sub-let’ ia kano kano ruh na kano kano ruh ka ‘contract’ ka jong ka ha kiwei kiwei pat ki ‘Construction firms ne company’. Halor kata ka nongrim ba ka poi mih ka jingkylli ba balei ba ka ‘Uttar Pradesh Rajkiya Nirman Nigam Ltd (UPRNNL) ka da hap ban ai bynta lem ia ka ‘Badri Rai Construction Private Limited’, kata, ha kaba kan tei pynban da ma ka ia uto u ‘Central Dome’. Ka jingkylli kaba bud nangta ka long mano sha kita kiba ha ka bor kiba pynbor ia ka ‘Uttar Pradesh Rajkiya Nirman Nigam Ltd (UPRNNL) ba kan ai bynta lem ia ka ‘Badri Rai Construction Private Limited’. Ka lam ruh kat ban poi ban kylli kaei ka jingiadei ne kaei sha ka ‘relationship’ hapdeng ka ‘Badri Rai Company’ bad ka ‘Badri Rai Construction Private Limited’ lane mano kita ki ‘Directors’ ki jong ka’Badri Rai Company’ bad mano pat ruh kita ki ‘Directors ki jong ka Badri Rai Construction Private Limited’.
Te hato don ne em ki ‘Director’ ki jong ka ‘Badri Rai Company’ kiba ha ka juh ka por ki dei ruh ki ‘Directors’jong ka ‘Badri Rai Construction Private Limited’ bad ba ki dei hi ruh ma ki kita ki ‘Directors’ jong ka’Umiam Distillation Private Ltd’ ? Te hato ka ‘Badri Rai Company’ ka don bynta ne em bad katai ka jingtei ia katai ka ‘P A Sangma Sports Complex’ kaba hangtai ha ka kyntoit Dakopgre jong ka Sor Tura? Lada ka ‘Badri Rai Company’ ka don bynta bad katai ka ‘project’ ba ym lah ruh khlem da kwah ban tip shai kaba kumno kata ka bynta ka jong ka. Ym lah khlem da pynkynmaw ba kiba bun, kiba don ia ka jingsngewkhia, ki lah ju iai pynpaw ba kim ihun ia ka rukom trei ne ia ka rukom ba la tei ia katai ka P A Sangma Sports Complex, kaba la shu plie laplah ia ka khlem pat da dep lut dep janai, kaba la ngiet ruh ba ka shong dor la kumno kumno kumba 127.7 crores. Hana ka dei hadien kane ka jingiohlad ban synshar biang kane ka Sorkar MDA, kaba la lamkhmat biang ruh de da ka NPP, ba ka ‘Badri Rai Company’ ruh ka sa ioh bynta biang ban bteng ia ki kam kiba dang sahteng.
Ki tyllong khubor ki iathuh ba ka ‘Badri Rai Company’ ka don bynta bad ka jingtei ia katai ka ‘P A Sangma Sports Complex’ kaba hangtai ha ka kyntoit Dakopgre, Tura. Ka don bynta ha kaba tei ruh ia kata hi ka ”Retaining Wall’ kaba la twa noh kynsan bum hadien uta u lap bah uba tang shipor. Ka jingtwa ne ka jingkhyllem noh ka jong ka ruh kaba kat haduh ba ka da pynjulor lang noh ia kata hi ka juh ka bynta jong ka ‘P A Sangma Sports Complex’, kaba dei ka madan ialehkaiphutbol, ia kaba ka dei ban kyrshan skhem bha triang.
Wat ha kaba iadei bad kane kaei kaei ruh une u Conrad u dang iai pynksan ia ka ‘Badri Rai Construction’ da kaba kam ba ka jingtrei ne ka jingtei ia kata ka ‘retaining wall’, kaba dei ruh ka ‘boundary wall’, ka long thik kat kum ka ‘Plan’ bad kat kum ka ‘Drawing’ ne kat kum ka ‘technical specification’ ne kat kum ka rukom kaba dei ban tei,ia kaba kum kata ka jait kynroh.Hana ba kam shym la don kano kano ruh ka jingtrei torti ia ka kam lymne ka jingpyndonkam da ki mar ki mata kiba tor bad ruh kiba taddor. Hana ka jingtwa noh ka jong kata ka ‘retaining wall’ ka dei beit thikna ka daw jong ka umslap, kata, ka jingbym lah ban tuid sted noh shabar jong kata ka umslap kaba lang, hadien jong uta u lapbah uba shipor. Hana ka kynroh ka twa na ka daw ka jingksam jubor jong kata ka umslap kaba lang bad lang ruh tang na ka daw jong ka jingset jong ki nala um.
Kaei shisha kata ka ‘Badri Rai Company’ ne ka ‘Badri Rai Construction’ ne ka ‘Badri Rai Construction Private Ltd’ bad ruh kiei shisha kita ki ‘Rai’ kiba khlieh ia ka ‘Badri Rai Company’ bad ruh ia ka ‘Badri Rai Construction Private Limited’, kum ki ‘Directors’?Te katno tylli ki ‘Government Civil Infrastructure Projects’ ba la aiti pyntreikam ha kita ki ‘Companies’jong kita ki ‘Rai’? Te hato kine kiei kiei kim pynsuba ba ki khun shynrang jong u Purno ki don ka jingiadei (relationship) kaba jan bha bad kita ki ‘Badri Rai’? Kam pynsuba ba kane ka Sorkar MDA 2.0 ka dei ruh ka Sorkar ka jong ki ‘Badri Rai’ bad ym eh tang jong kita ki ‘Coal & Coke Barons’?

