Raphael Warjri
Haba kren ïa ka ktien kmie, ka sohktien, ki bynta jong ka jingkren, ka rukom thoh kyntien, synropktien bad kino kino ki jynthoh ha ka ktien, ki don la ka ka rukom kren, thoh bad pule ka ba pher kawei na kawei ka jait ktien, ha ka ba ym lah ban buh da u juh u diengkot ban pyndonkam ia kita ki aiñ thoh ktien kumba long kiwei kiwei pat ki ktien. Ha kane ka jynthoh ka thew beit ba ka sohktien Khasi ka shim ki aiñ jynthoh na ka English Grammar, hynrei ym da dei eh pat ban pyndonkam da ki juh ki diengkot ban thew ha kita ki aiñ jong ka rukom thoh jong ka ktien Khasi. Ka long ka ba jwat ban shna kyrpang bad thymmai na ka bynta ka ktien Khasi hynrei la kumno kumno ka nongrim la ioh na ka ktien phareng bad lah ban shna katkum ba dawa ki jnit ki jnat ha ka ktien Khasi. Lehse ki riewtbit stadtip ha ka saiñktien bad kiwei kiwei ki shnat stadtip shaphang ka ktien ki lah ban sngewthuh kham janai ia kane ka bynta bad ban shna ki aiñ bad kyndon ban thoh jynthoh katkum ba dawa ka ktien Khasi lajong. Lah ban kdew nongmuna kaba synlar kum ha ka ba thoh ïa ka rukom jer rukom nam ïa ki briew shimet ha ka jynthoh, khamtam haba kdew kynthei ne shynrang, samla ne rangbah bad kumta ter ter. Ha ka ktien Khasi ha ba khot ne jer ne nam ïa ki shynrang ka dei ‘U’ lane ‘Bah’ bad ïa ki kynthei ka dei ‘Ka’ lane ‘Kong’ kaba ryngkat bad ka ktien phareng ‘Mr’ lane ‘Ms’ bad ha ka ktien Hindi ‘Shri’ lane ‘Smti’. Ha kane ka bynta ha ka ktien phareng ka don pat ‘Mrs’ kaba thew ia ki kynthei ba la shongkha shongman, hynrei ïa ki shynrang ka sah kumjuh. Kumjuh ruh ha ka ktien Hindi ka don pat ‘Km’ kaba mut Kumari ba thew ïa ki kynthei ba khlem pat shongkha shong-man. Lada bishar hangne hapdeng ka ktien phareng bad Hindi ka la don ka jingïapher ha ka rukom pyndonkam ïa kita ki kyrteng jer ïa ki briew.
Ha kajuh ka rukom, ka ktien Khasi ka dei ban don la ka rukom lajong ha kane ka liang ka ba ïahap bad ka deiriti ha ka imlang sahlang Khasi bad ka ban biang ruh ha ka thoh ka tar. Ha ka ktien phareng ki don da kumwei na ka bynta ki kynthei ba la shongkha shongman, katba ha ka ktien Hindi ki don da kumwei na ka bynta ki kynthei ba dang khyllud. Lehse ym donkam ban tuklar than ïa ka ktien nongwei ha kano ka rukom ban thoh namar la dep don lypa, bad kumta dei ban bishar pynshongnia ïa la ka ktien Khasi lajong. Kumba la ju pyrshang da ki katto katne ki kynhun ban thoh Rgh. Kaba mut Rangbah ia ki shynrang bad Kong ïa ki kynthei ha ka ktien Khasi, hynrei kine kim pat biang haba jer ba nam ïa ki khyllung khynnah lane wat ïa ki samla ruh. Kumta ha ka rukom thoh Khasi ka ba long salonsar ban sngewthuh baroh ka long ba lada shu thoh beit ‘U’ ïa ki shynrang kaba kynthup naphang naduh khyllung, khynnah samla, rangbah bad tymmen, bad ‘Ka’ ïa ki kynthei kaba kynthup naphang ia ki khyllung, khynnah, samla, rangbah bad tymmen. Ha ba thoh U Dondor ïa ka kyrteng shynrang ka lah ban thew naduh u khyllung, khynnah, samla rangbah bad tymmen, bad haba thoh Ka Sukjai ïa ka kyrteng kynthei ka lah ban thew naduh ka khyllung, khynnah, samla, rangbah bad tymmen. Kumta kane ka rukom thoh ka kham suk bad beit ryntih, namar lada thoh Rgh. Bad Kong hap pynbiang pat ka rukom jer ia ki khyllung khynnah, bad samla. Ha ka pyrkhat Khasi rangbah ka kdew salonsar ïa baroh arjait kynthei bad shynrang kiba lah ïaw ryta, katba kong pat ka lah ban thew ruh ïa ki kynthei ba dang samla khyllud. Lada kdew ïa ki samla ruh ka don ka kyntien Khyllud kaba thew ïa ki samla kynthei bad Khynraw kaba thew ïa ki samla shynrang. Kumta ym da donkam ban phnieng shuh sha kita ki kyntien kiba lah ban nang sohsat ha ka rukom thoh. Namar kata ka kyntien ‘U’ ïa ki shynrang salonsar ka biang, bad ka kyntien ‘Ka’ ïa ki kynthei salonsar ka biang.
Ka don sa kawei ka rukom thoh kaba dang kham syrdoh shuh shuh, kum haba jer ba nam U Bah Dondor bad Ka Kong Sukjai. Kane ka la nang kynrum kynram shuh shuh namar ba hap ban buh da kumwei ïa ki khyllung khynnah bad samla. Kumta ka ba suk jai bad kaba don dor hi ka long ba ka beit bad ryntih ban nam ban jer ‘U’ salonsar ïa baroh ki shynrang, naduh ki khyllung khynnah, samla, rangbah bad tymmen; kumjuh ruh ban nam ban jer ‘Ka’ salonsar ïa ki kynthei, naduh ki khyllung khynnah, samla, rangbah bad tymmen. Ha ka rukom Khasi khyllung, khynnah ka long salonsar kynthei ne shynrang, tang ha ka kyntien samla ba don kynthei ba jer ba nam Khyllud bad shynrang ba jer ba nam Khynraw, nangta pat Bah ïa ki shynrang khynraw, ki rangbah bad tymmen, bad Kong ïa ki kynthei khyllud, ki rangbah bad tymmen. Nalor kata ka don ka rukom ha ka juk mynnor ba ia ki tymmen shynrang la ju jer u Koh bad ïa ki tymmen kynthei ne shynrang pat la ju jer Men, katba ha ka ktien Pnar ïa ki kynthei ki jer ki nam Bei. Khlem da phnieng ïa ka rukom wad kyntien ha ka rukom nam bad jer ïa ki briew ka ban biang ha ka kren ka khana bad kumjuh ruh ha ka thoh ka tar, kumta dei ban pynbiang ryntih bad ïadei dur bha la da jer ne nam U ïa ki shynrang salonsar bad Ka ïa ki kynthei salonsar.

