U Nongsaiñ Hima,1969
Lada ar na ka lai bynta jong ki dorbar thaw aiñ ki jylla, ki kubur ïa ka aiñ ba la shna ka Parliament ha ka jingpynkylla kaba 23 ïa ka Riti Synshar ka Ri India, ka kabu bad jingïada ïa ki paid ba dang sahdien kum ki Riewlum. Ki Schedule Caste bad ki Anglo Indian, kan dang treikam sha shiphew snem, kata naduh ka 26 tarik u Kyllalyngkot jong ka snem 1970 haduh ka snem 1980.
Ki nongmihkhmat u paidbah ka Ri hapoh ka dorbar bah Parliament, ki la pynpaw ba kitei ki kynhun jaidbynriew ki dang donkam ïa ki jingïada ba kin roi bad ïaid shakhmat bad ba kin ïabeh bad kiwei kiwei pat ki jaidbynriew ka ri kiba la poi sha ki kyrdan ba kham shalor. Ha kane ka bynta ki kabu kum ka jinglait na ki katto katne ki khajna, ki jingioh ïa ki bai bam bad ki jingbuh kyrpang ïa ki kyntoit ïaleh election, la pynlong ïa ki, ki atiar bad kyntiew ïa une u paid sahdien.
Ka shong mynta ha ngi kiba ïakynduh ha doh, khamtam ki paid riewlum, lada ngin peit bad bishar dalade katno ngi la ioh jingmyntoi ne pyndonkam ïa kine ki kabu kiba pynshet ha ngi. Haba ngin shu khein kyllum ka la kiew la ha ka jingthew kaba rit ne kaba heh, katkum ka jingpeit ne jingbishar jong kano kano ka liang. Don na ngi kiba la ioh jingmyntoi shibun na kine ki kabu, ha kaba ngi lah ban seng ïa ka khaïi ka pateng bad pynheh ïa ka rep ka riang bad pynnang pynstad ïa la ki khun ki kti.
Hynrei lada la pyndonkam bakla ïa kine ki kabu, kumba ngi iohi ha ki katto katne ki bynta kan jin da la long shisha ka jingmynsaw kaba khraw, ym tang ïa kito kiba pyndonkam bakla, hynrei la ka jaidbynriew hi baroh kawei. Kane ka kham paw shynna ha ka liang jong ka khaïi – pateng, ha kaba ngi iohi ba namar ba ngi lait ban siew ïa ka khajna khaii, ngi die noh ïa la ka jong ka kyrteng bad ijot da kaba ai lad ïa kiwei kiwei ki jaidbynriew ban khaïi ha ka kyrteng jong ngi. U dewiong, ki khlaw, ki ïing cinema, ki dukan, ki taxi, ki bus ki long ki kam ba la pynïaid da ki briew ba nabar, da kaba ki pyndonkam da ka kyrteng jong ngi kiba dang sahdien.
To ngin ia kyndit bynriew ba lehse sa tang ha kine ki shiphew snem kiban wan, yn nym don shuh kum kine ki kabu bad jingïada kiba ngi la ioh mynta la arphew snem, bad lada ngim shim ha la ka kti bad pyndonkam pyrkhing ïa kine ki lad, ki jingbabe hadien babud kin long kiba lehnohei.
Ka jingïabeh ki samla kiba la ñiew ba ki dang sahdien, sha ki kam shong shuki babu, la ha ki miej L. D. ne ha ki mien I. A. S ka long shisha kaba pynjngut ïa ka lawei jong ka Ri. Lehse, ym kham don ha kiwei kiwei pat ki bynta jong ka Ri India, ba ka mariang ha kine ki lum Khasi kan shun ha ka jingseisoh ïa ki jingthung jingtep bad ka spah poh khyndew kaba la buhrieh.
Khamtam lei lei haba kita ki kabu shiphew snem ki dang don kyrhai kat shaba kynjoh, ka long ka lad bah kaba khraw ba ki samla kin peit sha ka mariang ban pyndonkam ïa ka spah jong ka, khnang ba ym dei tang ba ki shi met kiba pyndonkam kin ioh jingmyntoi, hynrei ka jaidbynriew hi baroh kawei kan ioh shisha ïa kata ka thong jong ka jingroi bad jingsan ha ka ioh ka duh. Ki don hi ki dak ha ki katto katne kiba ai jingkyrmen ïa ka ri, kiba la kdat noh ïalade na ka umsaw L. D. bad IAS bad ei kum kane ka jingshlur kaba dei ban ioh ïa baroh ka jingkyrkhu bad jingkyrsan kaba ki dei hok ban ioh.

