D.H Kharkongor
Ka por ka tyllun stet stet. Kam ap la ïano ïano ruh. Ngin hap ban siewspah hok ïa ka wei ba shisien ba ngi la duh noh ïa ka, ngin nym lah ban ïoh shuh ïa ka. Wei ba ka la leit ka la leit bad kannym wan phai shuh. Ngim dei da lei lei ruh ban buhteng la ïa kaei kaei ruh. Ka por ka ïasyriem ïa ki kyntien kiba ngi ju khlei laplah na la ka shyntur. Wei ba ngi la khlei ngi la khlei bad la ngi babe pynban ngim lah shuh ban lum bad ban nguid biang ïa ki. Ka dei shisha ba ngin adkar da kaba sharai ruh ia la ki jong ki rymmiang shyntur, kata, ba ngin lah ban tehlakam ïa la u jong u thylliej.
Shen ngin sa iehnoh shadien sa ïa kane ka Synrai ban rung noh jlang sa sha ka Tlang. Katta katba ka sngi ka la nang lyngkot ba katta pat ruh ka mied ka la nang jlan. Wat mynsngi mynshai ka bor jong ka sngi ruh ka la nang tlot. Ka jingshit kyrang jong ka sngi ka la nang duna duna, kumjuh ruh ka jinglhop jong ka suiñ bneng. Ka jing-theh jong ka syep ka syar ruh ka lah kut noh kumjuh kumba kut noh ka jingther ka jong u slap. Ka sahit bneng ruh ka la nang sha iwei ba ki lyoh kiba dum bad kiba khia ki la kynriah noh shajngai. Ha ka jaka ka jong ki la wan mih bujli da ki lyoh kiba lieh bad kiba sting kum u khynphad. Mynsngi mynshai lah ban iohi kyndiang ïa u mawsiang bneng katba mynmied mynïong pat ïa ki khlur lem bad ïa u bnai. Katto la kut ka jingbeh kaba hir-hir bad kaba pyngngad jong ka ‘ersynrai. Nangne shakhmat yn sa nang ïai beh bujli pat de, hir shi hir, mynstep bad janmied, da i lyer i ba lam khriat. Ka mied kan sa nangkhriat shuh shuh wei ba ka umjer ruh kan sa nang hap noh tang shu mar ïa khreh kemdum ïongrein ka suiñbneng. Ym shlem shuh ba ha ka jaka jong ka umjer ha ki phlang bad ki kynbat ba ngin sa iohi pynban da u thah uba rben.
Lah ban ithuh ïa ka jingkhreh rkhiang jong ka khyndew, ha shwa ba kan tyrkhong syndon nohraw. Ki um ki wah ruh kim heh shuh lymne kim byrthen shuh. Ki um ki wah ki la tuid biang jem jai ha ryngkat ka jingsngur biang ka jong ki kaba sa shisien. Ki tyllong um ruh kin sa nang rit. Ha man la ki pynthor ba u kba uba plung pat de ruh u la nang seisoh. Ki soh ki jong u ruh ki la nang stem bad nangih. Ka long kumta kumjuh ïa ki soh ki pai jong kane ka aiom. Ka por kam slem shuh ba u nongrep unsaioh ban ot bad ban lum ïa u ha la ki thiar. Tad haduh kata ka por ba ngin ïa kyrmen ba kan nym khie ka er-ïong lymne u lap bah u lapsan uba ha ryngkat u phria.
Ki soh ki pai kiba la ih kham kloi ki la nangpoi ha ki iew ki hat, lem bad u sohphlang. Kum juh ruh ki jhur ki jhep jong kane ka samoi. La ngi dang iohi bad iohsngew ïa ka jingpah kaba sngewthiang jong ki sim ki doh hynrei shen shen ïa kiba bun ngin nym ioh ne iohsngew shuh naba kin sa her bad jahnoh shwa shipor shata sha kaba ka suiñbneng ka kam syaid. Ki blang ki masi pat ruh kin sa ioh biang ban krih laitluid ïa ki lum ki them. Ki doh um ki dohwah pat de kin sa nang ngam bad riehnoh shwa shipor sha ki thwei kiba jylliew. Ki wieh ha ka khyndew ruh kin sa ngam noh sha kaba kham jylliew. Ynda kumta ba ki rawon pat de kin sa hap ban buhnoh shwa sha kyndong khop ïa ki rwiang khwai lem bad ki paron thepdoh ki jong ki.
Te kumta wat ki janmied ruh ki la nang kynjah noh shwa wei ba ki khynnah skul ki la ïa minot shisha thop ha la ka kot. Ka long shisha kumta wei ba ka ‘examination’ kiew klas ka jong ki kane ka lah sdang artat. Ki surok, ki lynti ki syngkien bad ki madan ïalehkai ki jong ki kin kynjah shwa shipor, kata, tad haduh ynda kut ka ‘Final Examination’ ka jong ki. Ki kmei ki kpa, kiba ki khun ki dang khamrit, pat ruh kin ïa leh ban ïa beh wut-wut, na la ki kam ki jam, ban poi kham kloi sha la ïing, kata, ban ïoh ban khmih thuh ba ki khun ki minot thop ïa ka kot. Nangne shakhmat yn nang-ioh sngew ïa ka jingïatehktien bad wat ïa ka jingkyntiew kurim. Kumta nangne shakhmat naduh ka ïew die riam tat haduh ka ïewsuhriam kan sa nang thnem. Kaba katno tam wei ba ka ‘Christmas’ ruh kam slem shuh. Kan long kumta wat ïa ka ïew die bam, khamtam ïa ka doh ka keh. Ngimdei pat de ban klet ïa u muli bad ïa ka tung-rymbai. Kat shaba ngi poi ngin sanang sngewthuh shai ïa ka jingiew kaba pynthngan bad pynjaw um-biah jong ka tungrymbai.
Ka jingïabeh than eh ka jong ngi ïa ka kyrdan, ka bor bad ka spah pyrthei ka pynlong ïa ngi ba ngin matlah bad ngin kyllud wat lada ngi don ïa ki khmat bad ïa ki shkor. Ngim iohi shynna shuh ïa ka jingitynnad jong ka jingkylla rong jong ka mei mariang, kaba kut kum ka jingkylla jong ki aiom. Ngim iohsngew shuh hi ruh ïa ki sur bathiang ki jong ka. La ngi peit pynban ngim iohi ïa ka jingkhie lung ki syntiew ki skud lem bad ki dieng ki siej ne ka jingjlop noh jong ki syntiew lem bad ka jinghap noh jong ki sladieng slasiej. Ngim iohi shuh naduh ïa ka jingshim khyndew ka jong u bnai, ka jingpyllun ka jong u bnai tad haduh ka jingngen noh ka jong u bnai. Ngi kum duh noh ruh naduh ïa ka jingitynnad jong ka mariang ha ka mied shai bnai tad haduh ka jingitynnad ka jong ki khlur kiba byllien bah hangtei ha ka sahit bneng. Ngim iohsngew shuh hi ruh ïa ka sur bathiang jong ka jingkynjah ba jar jar jong ka mied shai bnai.
Ha ka jingïapyrshang (competition) bad ka jingïai ïatynneng (imitation) ba ngi duh leh nohei noh ïa ka mynsiem jong ka jinghun (contentment). Ngi duh lehnoh-ei noh ruh ïa ka jingsuk bad ïa ka jingpalei kaba naduh ha ka jingmut jingpyrkhat tat haduh ka mynsiem. Ka por kan sa batai ba ngi la kum im la kum ki byn nym ïapshuh kat haduh ba ngi la kum ïap noh wat haba ngi dang im. Kan sa pynsngwthuh ba pleng kumba ngi wan lyngkhuit ba ngin sa leit ruh lyngkhuit.
