Ka ktien ka long kawei ka dustur ka riti tynrai kaba donkam tam eh ha kano kano ka jaitbynriew. Lada ïa ka ktien trai ri trai muluk ngi ñiewbeiñ shano ka ri bad ka jaitbynriew kan poi. Kum ki nong India bad ki nong Meghalaya kumjuh ngi dei ban burom ïa ki ktien trai ri trai muluk kiba kren hapoh ka ri India. Ki ktien bapher bapher kiba kren ha kylleng ka ri India ngi dei ban ñiewkor bad burom ïa ki haba ngi nang ban kren bad sngewthuh. Ka ktien Hindi ka long kawei ka Official Language ha ri India.
Ngi dei ban ñiewkor bad burom ïa ka. Namar ka dei ka ktien kaba kren bun tam hapoh ri India. ïa ka ktien jong ki nong India ngi pyrshah katba ngi ïaroh ïa ka ktien nongwei (English) ka long kaei kaei ka bym lah ban sngewthuh shuh khamtam kita ki briew kiba long pyrshah ïa ka ktien Hindi. Nga kham sheptieng ïoh ka Sorkar Kmie ka don ka bor ban ithuh ne ban weng noh ïa kano kano ka ktien ka bym ïa hap bad ki nong India. Te lada weng noh ïa ka ktien phareng da ei kein ngin kren hapoh ki skul bad kolej bad kiwei kiwei? Ka jingkren bad wohdong ïa ka ktien nong India ka long ka jingkren pyrshah ri ha ka jingïohi jongnga. Kane ka long kaba mynsaw ïa ngi kum kiba shong ba sah hapoh ri India. Hooid, ngi kwah eh ban nang ïa ki ktien nongwei ruh kum ka English, German, French, China, Latin, Japanese bad kiwei kiwei ruh. Hynrei ka jingpyrshah ïa ka ktien ki nong India ym sngewnang mutdur haduh katno kito ki briew kiba don ka jingthmu ban ïalam ïa ka ri bad ka jaitbynriew. Ha ka jingshisha kam shongnia ban pyrshah ïa ka ktien nong India haba kren hapoh ri India. Namar wat ha UNO ruh ki la lah ban kren da ki ktien la jong jong ki ri bapher bapher kum ka Hindi, China bad kiwei kiwei ban pynsngewthuh ha ka pyrthei ba kano kano ka ktien ka long kaba donkam ban ia tip bad pule lada ioh ka lad ym ban ïa kren beit tang ka ktien Phareng (English). Bun ki ri kiba kren ki ktien la jong hapoh ka Dorbar U. N. O. ruh. Kane ka long ka jingiohi jongnga kum u riew paidbah lada nga bakla kum u briew, wat sngew ei ei ïa nga.
C. B. Iawphniaw
