D. H. Kharkongor
Ym banse ban pynkynmaw biang ba ka saiñ pyrkhat pyrdain jong ka Rashtriya Swayamsevak Sangh (RSS) ka dei kata ka ‘Hindutva’.Ka saiñ pyrkhat da kaba kan kyntiew bad kan pynneh pynsah ïa ka riti ka deity tynrai ka jong ki riewngeit Hindu, ha baroh kawei ka Ri India. Kum ban shu ong noh ba baroh u nongshong shnong jong ka Ri India u dei ban im, ha ka jingim ka jong u kaba man la ka sngi, kum uta u Hindu uba shisha. Lah namar kata ban ong ba ka ‘Hindutva’ ka dei ka jingangnud jong ka RSS ban lah ban pynlong ïa ka Ri India hi baroh kawei kum ka Ri kaba kyrpang beitthik tang na ka bynta ki riewngeit Hindu ne ba ka Ri India hi baroh kawei ka dei ban dei ka ‘Hindu Nation’ ne ka ‘Hindu Rashtra’. Ka saiñpyrkhat ka bym ïa hap jingmut ne ka bym lah ban pdiang ba ki nongshong shnong jong ka Ri India kin pdiang ïa kiwei kiwei pat ki jaitniam. Ne ba ym don jaka ïa kiwei kiwei pat ki jaitniam ha kata ka ‘Hindu Rahshtra’ kaba ki thmu ba kin saiñdur. Kane lah ban ong ba ka long kat kum ka saiñpyrkhat ka jong u nongseng u jong ka, u Vinayak Damodar Savarkar. Ha kaba ïadei bad kane kawei ba ngan nym sngewphylla lada ka por kan poi ba ka RSS, lyngba ka BJP, kan ïaleh syndon katlah katiai ba kanweng noh shisyndon ïa ka kyntien ‘secular’ na kane ka ‘Constitution’ jong ka Ri India.
Ka RSS ka tip shai kdar ba kan nym lah ban pynurlong ïa kaba kum kata ka saiñpyrkhat (ideology), ka jong ka, khlem ka bor jong ka saiñ hima-sima ne khlem ka bor saiñpyrthei ne khlem ka ‘Politics’ ba kumta lah ban ong ba ka Bharatiya Janata Party (BJP) ka dei ka seng saiñpyrthei ba la seng kyrpang da ka RSS, da kaba ka RSS kan lah ban pynurlong ïa kata ka saiñpyrkhat ‘Hindutva’ ka jong ka. Lane ba ka RSS, lyngba ka BJP kaba dei ka seng saiñpyrthei ka jong ka, kan lah ban saiñdur bad ban pynurlong ïa kata ka ‘Hindu Nation’ ne ‘Hindu Rashtra’ bad ruh ka ‘Hindu Bhasha’ ka jong ka. Te phin dang sngewphylla ba balei ba ka BJP ka angnud ba ngi baroh ngin hap ban ïa kren ïa khana beit noh da ka ktien ‘Hindi’?
Te kumta ngim dei ban dang sngewphylla ba balei ba ha kaba ïadei bad ka jylla Jammu & Kashmir ka BJP ka da pynduh pyndam hi noh shisyndon ïa ka Article 370. Ngim dei ruh ban sngewphylla ba balei ba ka RSS, lyngba ka BJP ka jong ka, ka ïai angnud ba kan lah ban pyntrei kam noh kloi kloi, kumne katba ka dang ïeng rasong ka BJP, ïa kane ka Citizenship Amendment Act (CAA) ka jong ka, ha baroh kawei ka Ri India. Ka CAA ka dei ka Aiñ kaba kyrpang da kaba ka RSS kan lah ban pdiang kyrpang, ban lah ban pynioh ïa ka jinglong nongshong shnong ba pura, hangne hapoh Ri India, ïa kat ki nong Afghanistan, ki nong Pakistan bad ki nong Bangladesh ki bym dei ki Muslim ne ki riewngeit Islam.Lah ban ong ba ka CAA ka thmu beit thik tang ïa ki riewngeit Hindu kiba don ha kitei ki laitylli ki Ri. Ka CAA namar kata kam pdiang hi tdot ïa ki nongshongshnong jong kitei ki lai tylli ki Ri kiba dei ki Muslim ne ki riewngeit Islam ba kin ioh ban wan long nongshong shnong ba pura hangne ha Ri India.
Nga ngeit kam long kaba bakla ban ong ba ka saiñpyrkhat ‘Hindutva’ ka ngeit ba ka niam Hindu ka dei tang ma ka kata ka niam kaba shisha bad kaba sngur bad ba kiwei kiwei pat ki jaitniam kim kot kat ma ka. Ka saiñpyrkhat kaba ngiet ruh de ba ka Ri India ka dei ka thymmei ne ka tynrai jong ka jingngeit niam Hindu bad ba ïa ka Ri India hi baroh kawei dei ban synsharbeit thik (Govern) tang da ki riewngeit niam Hindu. Kan bha ba ngin ïatip kham bniah ruh de sa ïa kata ka Uniform Civil Court (UCC), kaba katno tam ïa ka jingthmu kaba sha lyndet ka jong ka.
Kan bha ruh ïa ngi ba ngin tip kham bniahsa shaphang ka ‘Sangh Parivar’, ïa kaba ngi lah ban ong ba ka dei ka kmie jong baroh ki jaitseng kiba don ïa katei hi ka juh ka saiñpyrkhat ‘Hindutva’ jong ka RSS. Kita ki seng ki dei ka ‘Vishwa Hindu Parishat’ (VHP), ka seng ‘Akhil Bharatiya Vidyarthi Parishad’ (ABVP), ka ‘Bajrang Dal’ (BD), khlem da klet ruh wat ïa ka seng ‘Bharatiya Kisan Sangh’ lem bad ka seng ‘Seva Bharati’. Kan bha ruh ïa ngi ba ngin tip ïa kiba bun ki ‘programs’ ki jong kitei ki seng, da kaba ka BJP ne ka RSS kan lah ban pynurlong ïa kata ka ‘Hindutva’ ka jong ka. Kawei na ki ka dei kata ka ‘GharWapsi’ programme.
Ka ‘Ghar Wapsi’ ne kata ka ‘jingwan phai biang noh sha la ing’ ka dei kawei na ki rukom ban pynkylla ne pynphai biang pat sha ka niam Hindu ïa baroh ki nong India kiba la pdiang ïa ka jingngiet Islam, ka jingngeit Christianity ne Khristan, ka jingngeit Buddhism, lem bad kiwei kiwei de ki niam ki bym dei ka niam Hindu. ïa kane ka ‘Ghar Wapsi programme’ ne ka ‘jingwanphai biang noh sha la ing’ la pynbeit bad pynlong kyrpang da ka seng VHP ha ryngkat ka jingïarap lem ka seng RSS. La leh ïa kane halor ka nongrim jong ka jingngeit ba naduh mynnyhngong ka sngi baroh ne uwei pa uwei u nongshong shnong jong ka Ri India u dei u Hindu. Ka ngiet ruh ba man la ki riewlum jong kane ka thaiñshatei lam mihngi ki don la ka jong ka jong ka niam tynrai,ha shwa ba kin kylla sha ka jingngeit Khsristan ne ‘Christianity’. Te kumta ngim dei ban sngewphylla ba balei ba ka RSS (ne ka BJP) ka sngew pyrshah jur bha naduh ïa ki Muslim tad haduh ïa ki Christian. Kumta ngim dei ban dang sngewphylla ïa kine ki jingïai ban beiñ ka jong ki buaid niam Hindu la ïa ki Muslim ne ïa ki Christian.
Kynmaw ba nga lah dep mana, naduh kumba arsnem shwa, ba ka por kan poi ba ki shitniam Hindu kin sa dawa ba man la ki shlem pule ba la seng bad pynïaid da ki ‘Christian Missionaries’ ki dei ban wengnoh shisyndon ïa baroh ki dur ki dar lem bad ki tynshop ki jong uta u Joseph, kata ka Mary bad uta U Jisu. Nga da pashat jingmut ruh ba ki (shong shitniam) lah ban dawa ba kita ki shlem pule kin hap ban buh bujli pat noh da ka jong ka ‘Saraswati’ kaba dei ka Blei Jingnang Jingstad ka jong ki (Hindu).
