Ha u snem 2024, dang don ka skul ba hap ïa pan kylliang ki nonghikai ïa ka ‘Blackboard’

Ïa kane ka skul la seng da uwei u rangbah ba la tip kyrteng kum u Bah Estolin Khardewsaw, 70 snem ka rta.

Mawkyrwat, Lber 05

Ha kawei ka skul kaba don hapoh Rangjadong, South West Khasi Hills, kaba jngai kumba 30 km eiei na Mawkyrwat, wat tang ka ‘Blackboard’ kam biang haduh ba ki nonghikai ki hap ban pan kylliang iwei na iwei ha ka por ba ki ai jinghikai ïa ki khynnah.                

Kane ka dei ka skul Rangjadong Presbyterian Upper Primary School ïa kaba la pynkylla kyrteng sha ka Vesto Upper Primary School Nongtwah Rangjadong.

Ïa kane ka skul la seng da uwei u rangbah ba la tip kyrteng kum u Bah Estolin Khardewsaw, 70 snem ka rta. U dei uwei na ki ‘riew rangbah uba don shisha ïa ka mynsiem ïarap lem ïa ki baduk basuk na ka bynta ban sam ïa ka jingnang jingstad hapoh ka dong ka thaiñ, bad une u rangbah tang na ka bai bam tymmen ka barit, ha ka jaka ba un pyndonkam ïalade, hynrei u la seng pynban ïa kane ka skul na ka bynta ki baduk bad kiba wan pule hangne, kim donkam satia ban siew pisa eiei.

Haba ïakren bad U Nongsaiñ Hima, u Bah Khardewsaw u la ïathuh ba mynshwa u dei u nonghikai bad u Head Teacher jong kawei ka Government Lower Primary School. Hadien ba u la hikai la bun snem hapoh shnong, u la ïohi ïa ki jingeh ki khynnah skul kiba la ‘pass’ na kane ka skul ha kaba bun ngut ki hap ban iehnoh ïa ki jingpule jong ki namar ka jingbym kot bor ki kmie ki kpa ban phah sha kiwei pat ki skul kum sha Rangthong bad Mawkyrwat.

Kum u ‘riew rangbah uba don ka jingïohi jngai bad ka jingkitkhlieh ïa ka shnong ka thaw, u la isangsot bad sngewsynei ïa ki khynnah skul kiba hap ban leit ban bteng ïa ka Upper Primary sha kiwei pat ki shnong ha kaba ki hap ban mih na ïing naduh 7 baje mynstep bad ïaid kjat kumba 2 ne 3 kynta bad poi sha ki skul bad bunsien ki mad ïa ki jingeh jingjynjar khamtam ha ka por lyiur ha kaba ki hap ban wan phai noh shiteng lynti.

Haba u ïohi ïa kine ki jingeh, utei u rangbah, ha shwa un shongthait na ka kam hikai, ha u snem 2012 u la pan jingbit na ka Balang ban seng noh ïa kawei ka skul ha ka kyrteng jong ka Balang khnang ban pynsuk ïa ki khynnah namar hapoh kane ka shnong ka don tang kawei ka Upper Primary School. Na ka liang ka Balang ruh ka la shah sngewbha bad dei ha ka 13 tarik Lber jong u snem 2013 ba u la seng ïa ka Rangjadong Presbyterian Upper Primary school.

Hadien 10 snem tam ba u la ïaid lynti ban pyntyllun ïa kane ka skul, u Bah Khardewsaw u la ïathuh ba u la shem jingeh shibun ban pynïaid marwei namar baroh ki jinglut jingsep naduh ka ïing skul, tulop nonghikai, bai kot, bai sopti skul u hap ban pynlut hi baroh nadong shadong na pla lajong khamtam ka bai bam tymmen ruh ka dei ka barit.

Kumta u la tyrwa noh ha ka Balang ba kan shimti ban pynïaid ïa kane ka skul, hynrei ka Balang ka la kyntait. Hadien ba ka Balang kam treh ban shimti ïa kane ka skul, kum u ‘riew rangbah uba don ka jingangnud naduh ba sdang um shym la kynran dien noh na kane ka kam.

U la ïathuh ruh ba u kum u nongseng jong ka skul u la ïakynduh shibun ki jingeh ha kine ki snem khamtam ha kaba ïadei bad ka pisa ban siew tulop ïa ki nonghikai kiba don saw ngut kiba hikai naduh Klas 5 haduh Klas 8. Wat hapdeng ki jingeh, u don ka jingkyrmen skhem ba un ïai kyrshan ïa kane ka skul wat haduh ka sngi khatduh ka jong u lada ka sorkar kam lah ban ïarap lem.

U Bah Khardewsaw u la ïathuh ruh ba ki don shibun ki jingdonkam hapoh kane ka skul, naduh ki kot ki sla, shuki, miej bad ki ‘Blackboard’ bad khamtam eh ka ïing skul kaba la jot bad pei ha kaba bunsien la hap ban ai shuti bad pynwai shiteng namar ka jingpyndik u slap bad ka lyer.

Kumta na ka liang utei u rangbah u la kyrpad ïa ka sorkar ba kan phai khmat lem sha kane ka skul kaba dang donkam shibun ki jingïarap khamtam eh ban pynbha ïa ka ïing skul bad ka jingsiew tulop ïa ki nonghikai. U la ïathuh ruh ba ha ki por kiba la leit noh, u la dep ban ai da ki jingthoh sha ki bor ba dei peit halor kine ki jingdonkam jong ka skul.

Ha kawei pat ka liang, hapdeng ka jingmih khubor halor kawei ka skul kaba don hapoh Rangjadong, South West Khasi Hills, kaba jngai kumba 30 km eiei na Mawkyrwat, ha kaba wat tang ka ‘Blackboard’ kam biang haduh ba ki nonghikai ki hap ban pan kylliang iwei na iwei ha ka por ba ki ai jinghikai ïa ki khynnah, dang ha ka Lah Sngi U Blei, u Myntri Rangbah, Conrad K Sangma, u la pynbna ba ka jingmang tyngka na ka bynta ka pule puthi ha ka jylla la pynkiew na ka `27 klur sha ka `350 klur.

Katei ka skul kaba la paw ha ka khubor ka dei ka Rangjadong Presbyterian Upper Primary School ïa kaba la pynkylla kyrteng sha ka Vesto UP School Nongtwah Rangjadong.

Katba u nongseng ïa katei ka skul u mad jingeh namar u hap ban pynlut hi nadong shadong tang na ka bai bam tymmen kaba u ïoh hadien ba u la shongthait kum u nonghikai, ka jingïathuh jong u Conrad ka pyni ba ka sorkar ka don ïa ka pisa ban ïarap ban kyntiew ïa ka pule ka dangle ha kane ka jylla.

Kane ka jingkren jong u Conrad ba la pynkiew ïa ka mang tyngka na ka bynta ka pule ka puthi na ka `27 klur sha ka `350 klur ha u snem 2024-25 ka dei ha ka por ba u la plie ïa ka Academic Block bad ka Hostel na ka bynta ki samla pule jong ka Captain Williamson Sangma Government College ha Baghmara, South Garo Hills. U Myntri Rangbah u la ong ruh ba ka pule ka dangle ka dei ka mat kaba ka sorkar jong u ka shimkhia haduh katta-katta.