Shillong, Lber:
U Myntri Rangbah ka Jylla, u Conrad K. Sangma, ha ka Sngi Ba-ar u la plie ïa ka ‘Shiitake Mushroom and Training Centre’ ba la bei tyngka da ka tnad Tribal Affairs bad DoNER jong ka Sorkar Pdeng lem bad ka Sorkar Jylla ha Upper Shillong ha ryngkat ka jingdonlang ka Myntri ka tnad ka rep ka riang, Dr. M. Ampareen Lyngdoh.
Haba ai jingkren ha ka jingïalang, u Sangma u la ong ba ka sienjam jong ka Sorkar barabor ka la long ban kynthup lang ïa baroh ki bynta jong ka imlang-sahlang katba ka Jylla ka dang ïaid shakhmat.
“Ki jingpynlut kiba ngi theh bad ka roi ka par kaba ngi wanrah kin ym don jingmut lada ki bynta bapher-bapher jong ka imlang-sahlang kim lah ban ïa kiew lang bad ïadon bynta ha ka khana halor ka jingkiew jong ka Meghalaya,” u la ong.
U la ïathuh ba ha kine ki 3 snem ba la dep, ka Sorkar Jylla ka la pynlut kumba `700 klur ban thaw ïa ki ‘value chain’ bad ki jingdonkam na bynta ki nongrep khnang ba ka kam rep jong ki bad ki mar ba ki pynmih kin long kiba seisoh bad ïohnong bad ba kin kiew ha ka ïoh ka kot.
“Nga ngeit barabor ba ngim donkam ban leh ïa kiei-kiei kiba thymmai hynrei ngi donkam ban ïarap ïa ki nongrep ban pynbha ïa ka rep ka riang jong ki,” u la ong.
U Myntri Rangbah u la ong ruh ba lyngba ka ‘Shiitake Mushroom Production and Training Centre’, ka thong ka long ban ïarap ïa 1000 ngut ki nongrep.
U la ong ba ha ka shi snem, lah ban rep haduh lai kylla ïa u tit ‘Shiitake’ ha ryngkat ka jingïoh kaba `1 lak ha ka shi kylla.
“Da ka jingkheiñ kaba suk eh, ngi lah ban ïoh pdiang ba tang hapoh 3 snem, ki nongrep jong ngi kin ïoh pdiang `117 klur ka khajna,” u la ong.
U Sangma u la ai mynsiem ruh ïa ki nongrep ban phai khmat sha ka jingrep ïa u tit ‘Shiitake’ naba kane kan long tang ka kam rep ban bynrap naba ka donkam ïa ka jaka kaba duna ban rep, ha ryngkat kumba 15 tylli ki sngi trei ha ka shi kylla – kaba donkam ïa ka jingkhmih ka bym da bunkam than.
U la ong ba ka ïew na bynta u tit ‘Shiitake’ ka la don lypa bad ka Jylla ka don ka lad ban khaïi sha kiwei-kiwei ki bynta jong ka ri ha kajuh ka por da kaba pyndap-pynbiang ïalade. U la kular ruh ba ka Sorkar kan ai ïa baroh ka jingkyrshan kaba donkam sha ki nongrep.
Ïa kane ka projek la pyndep ha ka jinglut kaba `15.15 klur bad kane ka jaka ka don ha Mushroom Development Centre, Upper Shillong bad la pyntrei ïa ka ha ryngkat ka jingïasnohktilang bad ka YATS Corporation Tokyo; ka kompeni kaba wan hakhmat haba phai sha ka jingpynmih ïa u tit ‘Shiitake’.
Kum ban shu kdew hangne, ka Sorkar ka la buh bynta `62.37 klur haba ïadei bad ka ‘Mushroom Mission’ na bynta 5 snem.
Haduh mynta, jan 5000 ngut ki nongrep ki la ïoh jingmyntoi na kane ka prokram.
Shuh shuh ka jingkyntiew ïa u tit ‘Shiitake’ ka dei ka jingïohi jngai jong ka tnad ka rep ka riang hapoh jong ka ‘Mushroom Mission’ da kaba pynleit jingmut ïa 3 tylli kiei-kiei – teknoliji, ïew bad ka imlang-sahlang.


