Shillong, Lber 12
Hadien shisngi ba ka Sorkar Pdeng ka la pynmih paidbah ïa ki kyndon jong ka Citizenship Amendment Act, 2019, ka Khasi Student’s Union (KSU) ha ryngkat ka jingïatreilang bad ka North East Student’s Organisation (NESO), ha ka nohphai sngi jong ka 12 tarik u Lber 2024 ka la thang ïa ki kyndon jong kane ka aiñ kum ka dak ban pynpaw ka jingpyrshah kaba jur ïa ki kyndon ne ki Rules ba la mynjur jong ka CAA da ka tnad Pohïing ka sorkar India ha ka 11 tarik u Lber 2024.
Ïa katei ka jingïalang ban thang ïa kitei ki kot kyndon ka CAA la pynlong hajan u mot sahnam ka seng kaba don mar pyrshah ïa ka shlem treikam jong ka Meghalaya Board of School Education (MBOSE) ha Lachumiere hapoh ka jinglamkhmat jong u Shongknor ka NESO, u Bah Samuel B. Jyrwa, u Bah Lambokstarwell Marangar kum President ka KSU, u Bah Donald V. Thabah kum General Secretary ka KSU nalor ki dkhot bad ki nongïalam ka Federation of Khasi Jaiñtia and Garo People (FKJGP).
Haba ai jingkren ha katei ka sngi na ka liang u Shongknor ka NESO, u Bah Samuel B. Jyrwa, u la ong ba lada ki ong ba ka jylla Meghalaya ka don ïa kata ka Khyrnit Hynriew hynrei kumno pat ki bar jylla ki ïoh ban rung laitluid bad ki la jyllei shaba palat bad la sakhi ba ha ki bynta jong ka nongbah Shillong lei-lei la bun satang ki bar jylla. Dei halor kane ka nongrim na ka liang ka NESO ka sngew ba lada ka CAA kan treikam kan long kum ka jingpynshlur ïa ki bar jylla ba kin dang ïai wan shapoh ka jylla Meghalaya.
“Lada ka Assam ka shah ktah suki-suki, kiwei ki bynta jong ka thaiñ shatei lam-mihngi baroh kawei kin shah ktah. Lada phi ong ba ngi don ïa ka Khyrnit Hynriew ha kane ka jylla, kumno pat ka jingjyllei jong ki bar jylla ka jur haduh katne-katne. Ka Khyrnit Hynriew katkum ka jingïohi jong ngi, ka khlem lah ban ïada ïa ka jingrung jong ki bar jylla bad kiba bun ki bynta jong ka Sor Shillong bad ki bynta jong ka khappud jong ka jylla la bun da kiwei pat ki Jaidbynriew. Lada kata ka Khyrnit Hynriew ka lah ban ïada, balei pat kam lah ban ïada baroh shi-katta? Dei halor kata ka nongrim ba ngi sngew ba ka CAA kan nang pynshlur shuh-shuh ïa ki mynder ri ba kin wan shapoh ka ri jong ngi,” la ong u Bah Samuel.
U Bah Samuel u la ong ba naduh u snem 1947 ba ka ri India ka la ïoh ïa ka jinglaitluid, ka thaiñ shatei lam-mihngi ka la ïaishah ïa ka jingwan buhai shnong bad ka jingshong shnong ki bar jylla. Kumjuh ruh ha u snem 1971 haba la khie ka thma ha ri Bangladesh, da ki phew hajar bad da ki lak ngut ki lah wan rung shapoh ka thaiñ shatei lam-mihngi.
“Ka Sorkar India da kaba leh kumne ka nang kwah shuh-shuh ba ki bar ri kin long ki trai shnong, ki trai ri-trai muluk hangne ha ka thaiñ shatei lam-mihngi baroh kawei, kaba long ka jingma ïa ngi ki rit paid ym tang ha ka jylla Meghalaya hynrei ha ka thaiñ shatei lam-mihngi baroh kawei,” la bynrap u Shongknor ka NESO.
Kum ban shu pyntip hangne ba ka NESO ka la mudui hapoh ka ïingbishar Supreme Court pyrshah ïa ka jingpynlong aiñ ïa ka CAA bad haduh mynta kane ka kam ka dang sahteng hapoh ka ïingbishar.
“Ka NESO kan nym shongthait hynrei kan ïai bteng ban pynpaw ïa ka jingpyrshah lyngba ki jingïakhih bad ïa kane yn nym leh tang ha ki surok hynrei yn ïakhun ruh hapoh ka ïingkashari jong ka Supreme Court”, la ong u Bah Samuel.
Shuh shuh u Bah Samuel u la ong ba ka Khyrnit Hynriew ka kren tang ïa ka riti ka dustur, ka jingpynneh ka khyndew ka shyiap hynrei ka khlem kren satia ïa ka jingrung jong ki briew kiba nabar bad ka dei namarkata, ka Khyrnit Hynriew kam pat biang ban tehlakam ïa ka jingwan rung jong ki briew kiba nabar.
“Ka jinglah ban tehlakam ïa ka jingwan rung jong ki briew kiba nabar ka dei ka sorkar jylla bad ka sorkar pdeng. Kumba ka long mynta ka jingpyntreikam ïa ka Meghalaya Residents Safety and Security Act (MRSSA), ka ïingbishar High Court ka la pynsangeh bad ïa ka ILP ruh ka Sorkar India ka khlem ai nalor ba la ïai dawa mynta da ki phew phew snem,” la ong u Bah Samuel.
Halor ka jingpynslem jong ka Sorkar India ban ai jingmynjur ban pyntreikam ïa ka ILP hapoh ka jylla, u Bah Samuel u la ong ba naduh ka sngi ba la ïoh laitluid haduh kane ka khyllimat kaba mynta kam pat don kawei ruh ka jingïada ba ka Sorkar Pdeng kan leh ïa kaba bha ka ban long ka jingïada, ka jingkyntiew ïa ka ktien ka thylliej, ka riti ka dustur bad ban ïada ïa ki jaidbynriew jong ka thaiñ shatei lam-mihngi baroh kawei.
“Kumno ngin ong ba ka Sorkar India ka la leh bha, ka khlem leh eiei ruh em bad dei halor kane ba kane ka jingpynjngai da nang jur nang jur hapdeng ki trai ri-trai muluk ka thaiñ shatei lam mihngi bad ka Sorkar India hapoh Delhi”, la ong u Bah Samuel.
Ïa kaba kum kane ka jingthang kot kyndon ban pyrshah ïa ka CAA la pynlong ruh ha ki nongbah jong ki jylla ka thaiñ shatei lam mihngi ka Ri.