Lah ban shah pynhiar kyrdan noh ka seng NPP?

Kane ka seng ka la jop ruh ha Arunachal Pradesh, Manipur, Nagaland nalor ka Meghalaya jong ngi.

Babu Kular Khongjirem

Ka seng NPP kaba la kiew bha ka jingsarong ka jingsngew meng mynta khamtam hangne ha jylla Meghalaya jong ngi, shen kan sa hiar kyrdan noh na ka kyrdan (status) National Party kaba ka la ïoh na ka Election Commission jong ka ri India (ECI) ha ka 7 tarik Jylliew 2019. Ka Election Commission of India (ECI) ka la sdang ban peitngor (observes) bha kliaw mynta ïa ka jinghiar arsut jong kane ka seng ha kiwei kiwei ki jylla (states) kiba don kylleng ka ri India khamtam ha North East.

Katkum ki kyndon (guidelines/criteria) jong ka Election Commission of India (ECI), kino-kino ki seng saiñ pyrthei kiba la pynrung kyrteng (registered) ha ka Election Commission of India (ECI), lada ki lah ban jop ne don MLA ha ki saw (4) tylli ne palat ban ïa kata, ha ki jylla ka ri India, kum kita ki seng yn ithuh noh (recognized) ïa ki kum ki seng salonsar ka ri India (National Party). Hynrei, lada ki duh ne kim lah jop shuh ha ki saw (4) tylli ki jylla ha ki khyndiat snem kiba wan, kum kata ka seng pat kan sa shah pynduh ne sloit kyrdan biang (derecognize) noh ha ka Election Commission of India (ECI).

Ha kine ki khyndiat snem kiba la dep, ha ka por ba ïalam hi u (L) PA Sangma ïa ka NPP, ngi ïohi ba ka      seng NPP ka la jop MLA ym tang ha North East hynrei ka la jop ruh ha kiwei de ki jylla ka ri India kum ka Rajasthan kaba la jop 4 seat eiei hapoh ka jingïalam jong u Kirodi Lal Meena, u MP Independent ha kito ki por na jylla Rajasthan. Kane ka seng ka la jop ruh ha Arunachal Pradesh, Manipur, Nagaland nalor ka Meghalaya jong ngi. Dei na kata ka daw ba ka Election Commission of India ka la bishar ïa ka jinglah treikam (performance) jong kane ka seng ha kito ki snem ba la dep, ka la ithuh noh kum ka National Party namar ka la jop bad don MLA palat ïa ki saw (4) tylli ki jylla ka ri India.

Lada phai pat mynta, kane ka party ka la nang hiar arsut ka rukom treikam (performance) jong ka ha kiwei kiwei ki jylla ka ri India. Ha Rajasthan kam ïoh ne jop MLA shuh ha kane ka MLA ilekshon ba dang shu dep shen. Ha Arunachal Pradesh pat, ki MLA jong ka, ki la leit pynïasnoh (join) syndon kluk sha ka BJP. Ha Nagaland ruh, imat ki MLA jong ka, ki leit pynïasnoh sha BJP. Ka don MLA mynta sa tang ha ki ar (2) tylli ki jylla, kata, ha Manipur bad Meghalaya jong ngi. Lada kam lah ban jop biang ne ïoh MLA shuh sa kumba ar (2) tylli ki jylla, ka Election Commission of India (ECI) kan sa pynhiar kyrdan (derecognized) biang ïa kane ka seng ha kine ki snem kiban wan. Kat ka bor bad jingkhlaiñ jong ka seng TMC jong ka Mamata Banerjee ha West Bengal ruh ka la shah pynhiar kyrdan (derecognized) na ka kyrdan National Party namar kam lah jop satia ha ki saw (4) tylli ki jylla ne palat ha ri India ha kine ki snem ba la dep. Tang ka Aam Admi Party (AAP) ka la shah pynkiew kyrdan (recognized) kum ka National Party namar ka la jop bad don MLA mynta palat ïa ki 4 tylli ki jylla ka ri India.

Don ki nongpeitngor (political observers) kiba ong ba dei tang kane ka seng (NPP) kaba la ïoh ïa ka kyrdan National Party hynrei kaba khaweit bad tieng thot-thot ban pynïaleh MP mynta ka kynti na kiwei kiwei ki jylla ka North East lait noh sa tang na Meghalaya ba ka bat sorkar. Haba ka kyntien phira (motto) jong ka ngi ïohi ba ka dei ka ‘Sur jong ka North East (Voice of the North East)’, balei pat kam nud satia ban pynïaleh MP na Assam tang kumba 3 ne 4 seat eiei, balei ha Manipur, Nagaland, Mizoram, Sikkim ter ter. Balei ka la leit ai jingkyrshan ïa ka BJP ha Arunachal Pradesh khlem ki nongrim kiba biang? Kam don jingmut ne kam myntoi satia kata ka kyrdan National Party lada pynïaleh MP tang kumba 2 seat eiei ha Meghalaya lajong.

Hynrei, kaba kham ma eh ïa kane ka seng NPP ka dei ka jingai jingkyrshan ka BJP na Delhi ïa ka Shillong bad Tura seat. Ka seng BJP kam treh satia ban buh kyrtong MP nangne na Meghalaya baroh 2 seat hynrei kan kyrshan tylli-tyllan ïa ki kyrtong jong ka NPP, hana, ba ki ïadei kajuh ka ïing NDA. Ki ‘riew stad pyrkhat ka sorkar BJP na Delhi ki la tip lypa ba ka Meghalaya ka dei ka jylla Khristan kaba khlaiñ bha. Ka la tip bad sngewthuh lypa ruh ba kam don jingmyntoi kata ka nongrim Hinduva/Hinduta ha Meghalaya. Ka la pyrkhat sani bha ban ïaid noh (applied) da kawei ka nongrim ba, ban jop ne pynjot ïa ki nongtuh, dei ban pyndonkam hi da ki nongtuh ban jop ne pynjot pat ïa ki men dih, dei ban pyndonkam hi da ki nongdih kyiad. Kumjuh ruh ban jop ïa ki Khristan ka North East, dei ban ïoh hi da ki kyrtong Khristan hi. Kane ka kam buit tuh (hidden agenda) ka BJP ka la pyntreikam ha Meghalaya. Ban jop ïa ki Khristan ka Meghalaya, ki kyrshan ne ai noh da ki kyrtong Khristan hi ba la pynïeng da ki paralok NDA. Da kane ka buit kan sa jop bad ïoh jingshaniah syndon suki-suki na ki paidbah jong kane ka jylla Khristan jong ka North East. Tip ki paidbah ka jylla jong ngi ki ïa tip ne sngewthuh ne em ïa kum kine ki rukom pyrkhat rieh jong ka Delhi kaba kham stad bad kham shemphang shibun shah ban ïa ngi hangne?