D. H. Kharkongor
Ki sniang ki don la ka daw ka dong ba ki ïa kyrsum ktieh. Ki da sngewtynnad eh ruh ban ïoh ban ïakysum ktieh. Hynrei u briew u dei u briew ba kumta uwei u khraw pyrkhat u da kynto, ïa nga ïa phi, ba ngim dei ban ngop kat ban ïa kyrsumlang ha ka juh ka ktieh, lem bad ki sniang. Ngi dei ban lah ban kiar na kaba ïa lympat ha ka ktieh lem bad ki sniang naba ngim nym laitna kaba bit ktieh. ñiuma, kane ka dei kai ïa jong ka jingïakawang ktieh, ka ban kut ruh laisngi shwa ka 19 tarik ka jong u ïaïong. La katta kiar katlah-katiai na kaba ïa kawangktieh mar kylliang naba phi ïalade ruh phin nym lait na kaba bit ktieh. Ynnai suitñiew ïa ka ktieh kaba kiwei ki kawang naba tang katto katne kansa tyrkhong hi raw. Ynda haba ka la kyrkhong kansa hap hi.
Ka dei ruh ka jingshisha ba baroh baroh kim lah khlem da khmied la ka khmat sha u Soh uba hula ne uba la ih bha bad uba thiang. Bunsien bunsien uba kum uta u jait soh pat ruh u ju don hangtei ha kliar eh jong u dieng. Ka dei ïa uba kum uta u soh ba kiba ithuh ïa ka dor ka jong u ki ïa angnud ban ioh ban kheit. Ka dei ruh ïa uba kum uta u soh ba kita kiwei pat kim lah khlem da sngewpihun kat ban ïa kawang pynhap noh ïa u da u maw. Nga imat ka long kumta kumjuh ïa kane ka seng saiñpyrthei Voice of the Peoples’ Party (VPP). Kat nangmih ki sngi kine kiwei pat ki seng saiñ pyrthei ki la shu bunkam beit noh thik tang ha kaba kawang maw ïa ka seng saiñ pyrthei VPP. Ne Lah ruh ban ong ba ki la shu ïa bunkam pynban ha kaba kawang ktieh ïa ka VPP. Kane kaei-kaei ka pynpyrkhat ba wat ki ruh (kita kiwei pat ki sengsaiñ pyrthei) ki ngeit, kumba nga ngeit, ba u paidbah u lah dep lypa ban rai bad ba u la shu ap beit kmang tang ïa ka 19 tarik u ïaïong ba un pynthikna beit noh ïa la ka jong ka rai kaba skhem.
Ka dei pat ruh ka jingshisha ba u briew un dang ïai dei hi tang u briew, kata, u bymjanai bad uba ju ïai hap ne ïai kyllon noh. Kumta wat ki ‘rangbahniam’ ruh ki dang dei hi tang ki briew. Ki ruh ki mad ïa ki juh ki jingpynshoi kumba mad lem manga bad maphi. ïa ki ruh la tynjuh bad yn dang ïai tynjuh, kumjuh kum ïa nga bad ïa phi. Kumta ym baroh ki ‘rangbahniam’ ki dei ki ‘angel’ kumba ym baroh ki dei ki ‘ksuidrit’ ne ki ‘Pharisee’ kiba kum ha ka por ka jong u Jisu Khrist. La ha kano kano ruh ka ‘niam’ bad ruh la ha kano kano ka kynhun Balang Khristan ba ym lait kiba kum kita. Ym don ka niam bad ym don ruh ka kynhun balang Khristan kaba ym donkam ïa ka ‘pisa’. Ym lait namar kata ban don kiba kum u ‘Judas’. Te wei ba ngi dang dei tang ki briew, kiba ha ka imlang ka sahlang, ba ngimnym lait na ka bor jong ka ‘Politics’ ne ka saiñpyrthei ne ka saiñ hima-sima. La ngim sngewtynnad da lei-lei ruh ïa ka pynban ngin nym lah lait na ki bor ki jong ka (Politics).Ka long kumta kumjuh wat ïa kita ki ‘rangbahniam’naba ki ruh ki don ïa ka bynta bad ka hok ba kin jied (vote), kumba long lem manga bad maphi, ïa u nongmihkhmat sha ka ïngdorbar thaw-aiñ. Ki don ki ‘riewniam’ ki bym lah khlem da ïa shongshit ‘Politics’, tangba shongshit syian.
Nga ngeit pat ruh ba ym tang ka ‘Bible’ kaba pyrshah jur ïa kano kano ruh ka jingbymhok, ha kaba ka ‘corruption’ ka dei kawei na ki. Wat kum ki Khasi ngi ngeit ba ka ‘Hok’ ka kyntiew ïa ka Jaitbynriew. Ka ‘Corruption’, la ha kano-kano ruh ka rukom, kam dei ka ‘Hok’ hynrei ka dei ka jingbymhok. Kumta ha ka ahor jong ka jingbymhok ba don lut baroh u jaitniam bad ruh baroh u kynhun Balang Khristan. Ka VPP ka ïeng pyrshah beit thik ïa ka bamsap ne ïa ka ‘corruption’, kaba dei ka jingbymhok. Ka VPP ka angnud beit thik ïa ka synshar ka khadar ne ïa ka ‘governance’ kaba khuid kaba suba bad kaba lait namar katta na kano kano ka jingbymhok. Ka VPP namar kata kam don ïa kano-kano ruh ka jingpyrshah ïa ki Khristan hynrei thik tang ïa ka jingbymhok ha ka liang ka synshar ka khadar. Ka jingbymhok bad ka jingbymkhuid jong ka synshar ka khadar ka ktah jur ïa baroh, kata, ym pher la ïa uba don ha kano-kano ruh ka niam ne ka jingngeit. Halor kane ka nongrim ba ka VPP kam dei ka seng saiñ pyrthei kaba pyrshah ïa ki Khristan kumba kam dei pat ruh ka seng saiñ pyrthei kaba kyrpang beit thik tang ïa ki Khristan ne tang ïa u Khasi. Ka saiñpyrkhat ne ka ‘ideology’ jong ka VPP, kumba long lem ka INC (Congress) ka ïapher bak-ly-bak na ka saiñ pyrkhat ‘Hindutva’ jong ka BJP ne ka RSS.
ïa kumne mynta nga shimet ngam pdiang ne ngeit ba ka INC ka dei kata ka ‘Team B’ jong ka NPP ne ba ka dei kata ka ‘Team C’ jong ka BJP. Ngam ngeit bad ngam pdiang ruh de ba ka HSPDP bad ka UDP ki lah ïa long beit noh kawei, wei ba haduh mynta mynne ki (HSPDP bad UDP) dang pyndonkam beit thik tang da ka kyntien ‘alliance’ (ka jingïateh long paralok). Ka jingïateh ‘lok kaba tang ïa mynta shipor, kaba ngam I don jingmut hi ruh wei ba ka NPP ka lah da dep ban nguid tylli tyllan kluk sha la kpoh ïa ka bapli ka HSPDP, kata, kumba ka lah dep nguid tylli tyllan ïa ka bapli ka PDF.
Kumba ngam sngewphylla ba balei ba ka BJP kam treh ban sei madan da la ki jong ki kyrtong ba ngamsngew phylla pat ruh ba balei ba ka kyrshan tylli-tyllan pat de ïa ka NPP. Yn dang phylla pat lei wei ba ka NPP ka dei hi ka BJP. Ne lah ban ong ba ka NPP ka dei kata ka durbula ne ka ‘mask’ jong ka BJP. Ka durbula ba ka BJP kan lah ban pah ban phon kyrpang ïa ki riewlum jong kane ka thaiñ Shatei Lammihngi, kata, ki riewlum ki bym dei ki riewngiet Hindu ne ki riewlum ki bym treh ban pdiang ïa kata ka ‘Hindutva ideology’ jong ka RSS. Ki riewlum kiba tip shai ba ka BJP ka dei ka seng saiñ pyrthei ne ‘political party’ jong ka RSS. Tangba ha kaba kut kampher lada jop ka NPP ne jop ka RDA naba kan dei hi ka jingjop jong ka BJP. Ha kaba kut wat lada bunsien lah ban pynthame ïa uba bun pynban yn nym lah ban pynthame shyrta ïa baroh salonsar.
