Raphael Warjri
Ha man la ki kam ki don la ka jingtbit ba shisaphit ka sapthaw bad shibyllien ka buitthaw, bad don ruh ki kam ba shikatdei ka sapthaw bad khyndiat ka buitthaw. La kumno kumno kine ki sap ki dei ban synrop lang khnang ba ka jingtbit kan dang kham kynsai bad janai pura. Lada ïa kine ki kam jong ka pyrthei ka dawa ban long sani ha ka ba pyndonkam ïa ka sapthaw da kaba synrop barabor ka buitthaw, katno tam lei lei ïa ka kam ba kynja blei kaba ktah ïa ka jingim briew khamtam. Ñiuma lada ñiew ïa kiba khan ba shat pylleng ban wad ïa ka daw lane kiba kñia ba khriam ban ksan ïa ka rngiew ka bishi jong ki briew, ka long kaba dei ban da phikir sani da kiba shisha bad shida. Lada shim tang ïa u nongsumar nongpynkhiah dawai kynbat ruh la donkam da uba tbit thikna, ym da u ba shu tynneng ban pyrthuh bud na kiwei. Ka jingstad bad jingpnah ha ka ba sumar dawai kynbat ka dawa ïa ka sapthaw kaba paka na ki riewtbit ba kynsai, bad barabor na ki riew-tbit kiba minot bad duriap ha ka kam sumar sukher ban pynkoit pynkhiah ïa kiba pang ba ñiuñ. Kino kino kiba pang ba ñiuñ ki phah sumar sukher khnang ban koit ban khiah pura, da lei lei ym don kiba thurmur ban phah kulmar ba ki syier ban tor ban khrew la ka met lane wat ban iap jynduh syndon.
Lada ïa ka met ka phad ruh ki briew kin phikir haduh katta katta, katno tam lei lei ïa ka mynsiem kaba kham khraw ban ïa ka met. Kumta ki nongshat nongkhan ne nongkñia nongkhriam ki dei ban long ki ba shida, kiba kynsai bad ki ba tbit shisha la ka sapthaw bad kiba pnah la ka buitthaw ban ksan rngiew ïa ki mynsiem briew. Kumta ka jingong ba buhriew buit kam dei ban long katkum ka pyrkhat ka juk mynta. Ki riew-tbit ba don ka sapthaw bad ka shitrhem ban duriap bad minot la ka buitthaw ki sngewthuh ïa ka jingkordor jong ka jingtbit lajong ba kumta kim ai pateng madei mata la ha ki khun ne pyrsa, lymda dei da ki synran ki ba aiti met bad mynsiem ban len lade ban minot duriap ha la ka kam na ka bynta ban ngam jylliew ha ka jing-tbit jong u kynrad lajong. Tang ynda la tbit la pnah pura bad paka ka jingtip kaba jylliew ha la ka tynrai ba ki kynrad riewtbit ki sa sngewbit ban pynhiar pateng ha la ki khun ki pyrsa lane kino kino ki synran shwa ban dkut la u saihukum.Kane ka long ka jingshisha halor ka jingtbit kaba kynsai bad ka jingnang ba synjor ba ka imlang sahlang ka dei ban pynshongñia katkum ka jingshisha ba shem bad tyngkhuh ha la met ne ha la ka longïing longsem. Kumta u jha uba tbit ha la ka kam bad u ba sngewthuh ïa ka niam ka rukom katkum ka jinglong kyntang jong ka kam, ym lah ban shu hikai thala sha kiwei lada khlem sngewthuh shai ba ki la ngam jylliew ban sngewthuh bad peiphang ïa ka kam ym tang ha ka jingleh hynrei ha ka kaba shitrhem mynsiem ban ñiewkor shisha ïa ka kam. Haba ka ïaid kumta ka kam hi ka la hikai ba u jha kum u kynrad u dei ban shu btin lynti ïa la ki synran. Kumta ka long kaba laplah ban kynnoh ïa ki riewtbit Khasi ba ki buhrieh buit namar ka jingshisha ka long ba kino kino kiba kwah ban ioh pateng ki dei ban da duriap thikna haduh ban da hun u kynrad bad sakhi ïa ka jingtbit kaba janai pura.
Kumta ka sapthaw ka dei kaba lah ban nujor ha ka ktien phareng ‘Creativity’ kaba kyrsoi hi na lade katkum ba la pynkup ka borblei bad ka buitthaw ka dei ‘Skill’ kaba lah ban shah hikai ha kiba la kham tbit. Kaba byrshem lang ïa kine artylli ki snap tynrai ha man la ki briew ka wanrah ïa ka jingmih kaba kynsai bad kordor. Ha ka lyngwiar Khasi ki don ki sapthaw kiba phylla bad kiba lah ban shong tynrai tang ha kito kiba la thoh ban ioh ïa kata ka sapthaw. Haba ki briew ki pdu lane jyreh dap kpoh ka lah ban long na ka bam ba la sahjit lane ka lah ban dei ka sabuit.
Hangne ki don artylli kiei kiei, kata ki nongsumar ba tbit bad kiba shong sabuit. Kito kiba shong sabuit ka lah ban long ba ki khlem thmu khnang ban pynsniew ïa ki parabriew, hynrei haba ki peit shin lane kren kumno kumno halor kata ka bam, kito kiba bam ki lah ban ngat sabuit. Kumta ka ju long barabor ha ka rukom Khasi ba shwa ban taner ïa ka bam ha jylli paidbah, dei ban da nam ha lade marwei ban ym shah bud ka sabuit. Kum kane ka rukom ka don tang ha ka deiriti Khasi bad kham ñiar ban shem ha kiwei kiwei ki jaitbynriew. Ki riew paidbah ki lah ban ïada ïa lade da kaba shim shi symboh ka bam na ka pliang ban kynphuit artat da ka ba buh ne bret sharud khnang ban ym hap shop ka sabuit. Ha kata ka rukom ym ju kham lah ban ktah ka sabuit sakai, wat lada dei kiba thmu khnang ban ai sniew. Lada don ki ba ngat sabuit sakai bad shitom kpoh, ki don ki briew kiba don ka sapblei ban dud sabuit ne dud sakai bad la ju pyndonkam da ka shun. Ka shun ka long kawei na ki mar ba don ka bor ban pynkoit pynkhiah na kiba bun ki jingpang, khamtam kaba pang kpoh. Kita ki briew kiba nang ban dud sabuit teng teng ki ju khleh ïa ka shun ha ka umdih ban dih kiba pang na kaba sha sabuit.
