Da u Bah Staising Kharbteng
Ka Ri India jong ngi ka dei ka Ri synshar paidbah kaba ai ïa ka hok ba laitluid ïa ki nongshong shnong ka Ri ban jied ïa ki nongmihkhmat sha ki ïingdorbar thawaiñ ka Ri ne ki Jylla bapher bapher.
Ka Article 324 jong ka Ri ka pynkupbor ïa ka Election Commission jong ka Ri ban pynïaid ïa baroh ki kam kiba ïa dei bad ki kam elekshon naduh ka jingpynbna ïa ki tarik ba ki kyrtong kin thep kyrteng, ka sngi thep vote, ka sngi ñiew vote bad kiwei kiwei ki bynta. Ka dei ka tnat kaba long laitluid ne Autonomous Body khlem da shah teh kyndon satia ha ki bor sorkar ha ka jingpynïaid ïa ki kam elekshon. Na ka por sha ka por ka ju wanrah ki mat ban pynlong ïa ki kam elekshon kiba jop bad seisoh bad khamtam ban pynshlur ïa ki nongshong shnong ka Ri ba kin mih shakhmat ban pyndep hok ïa la ka kamram jied nongmihkhmat ban leit sha ki polling station ha ki sngi thep vote ba la pynbeit.
Kumno ki paidbah ka Ri pat ki ioh ïa kane ka Hok laitluid ban jied Nongmihkhmat. Ka Constitution ne Riti Treikam ka Ri lyngba ka Article 326 ka pynkupbor ïa baroh ki nongshong shnong ka Ri kiba la kynjoh 18 snem shajrong ka rta ban pynrung kyrteng ïalade ha ka electoral roll ha ka konstitwensi ba ka jaka sah jong ki ka hap. Dei lyngba kane ka Article ne Kyndon ba kum ki nongshong shnong ka Ri ngi ioh ïa ka Hok laitluid ne iktiar ban jied ïa ki nongmihkhmat ha man la ka san snem la ka long sha ka ïingdorbar thawaiñ ka Ri ne sha ki ïingdorbar thawaiñ ki Jylla ne kiwei kiwei ki bynta.
Ka long kaba kongsan ba kum ki nongjied nongmihkhmat ngin sngewthuh ïa kane ka bynta ba ngi dei ban ñiewkor ïa kane ka jingkyrpang ba ngi ioh da kaba ngin pyndonkam hok ïa la ka kamram ne fundamental duty bad ruh ka fundamental rights ne hok ba ngi ioh, ym ban kheiñ dewthala, khnang ba ngin ioh ïa ki nongmihkhmat kiba kylla long ki nongsynshar kiba ngi hun, lym kumta kam don jingmut ban khñium ïa ki nongïalam, lada ïalade pat ngim pyndep hok ïa la ka kamram ban leit sha ki polling station ne jaka thep vote ban thep ïa ka vote ha ka tarik ba la pynbeit da ka Election Commission ka ri.
Ka Voting ne ka jingthep vote ka dei ka iktiar ïa ngi kum ki nongshong shnong ban wanrah ïa ki jingkylla ha ka synshar khadar da kaba ngin jied biang ïa ki juh ki nongmihkhmat kiba ju mihkhmat ha baroh sansnem ne jied thymmai noh da kiwei. Ka synshar paidbah ka dei kata kaba ngi ju ong ba ka dei ka sorkar u paidbah, da u paidbah bad na bynta u paidbah. Kane baroh kan urlong ne long kaba jop, tang lada iwei pa iwei na ngi, ngi ñiewkor bad sngewthuh ïa kane ka jingkordor jong ka hok laitluid ba ngi ioh ban jied nongmihkhmat khlem da shah ïalam bakla ne shah pyndonkam bakla hano re hano hynrei ngin shim ia ka rai ban jied napdeng ki kyrtong ban long kum ki nongmihkhmat jong ngi da ka jingsngewthuh bad jingshemphang.
Ka Election Commission ka Ri na ka por sha ka por ka ju pynshlur ïa ki paidbah nongshong shnong ban pyndep hok ïa la ka kamram ne ka hok ba ki ioh da kaba leit ban thep ïa ka vote ha ka sngi thep vote. Ka jingjop jong kane ka bynta ka shong ha ka jingsngewthuh jong ngi, ba haduh katno ngi ñiewkor ïa kane ka hok laitluid ba kyrpang ba ngi ioh.
Kyntang ïawai kum ki nongshong shnong ka Ri bad Jylla to ngin ñiewkor ïa kane ka bynta da kaba ngin mih ryntih ha ka 19tarik mynta u bnai Iaiong , 2024 ha ka jingjied thymmai ïa ki nongmihkhmat ne MP sha ka ïingdorbar thawaiñ ka Ri sha Lok Sabha ban pyni ba ngi long ki nongshong shnong kiba don jing-kitkhlieh ïa ka lawei ka Ri ne Jylla.
