Shu kwah pynitynnad tangba ka kam ka sah hajuh

Na ka por sha ka por, la ju ïohsngew ba ka sorkar ka thmu ban pynkhie im biang ïa kine ki wah kiba pawnam.

U Nongsain Hima, 2020

Ka projek kaba la saiñdur 8 snem mynshuwa ban pynitynnad biang ïa ka Wah Umkhrah bad Umshyrpi ka la shu kynjah noh khlem da don kiba buddien shuh, bad kane kam long kaei kaei kaba thymmai ha ka jylla Meghalaya. Naduh u snem 2012 bad haduh mynta, wat tang shi ñiuh khlieh ruh ym pat khih ha kaba ïadei bad ka jingpynwan dur thymmai ïa kine ki wah kiba don ha sorbah Shillong, bad kiba la dap sa tang da ki jaboh suda. Na ka por sha ka por, la ju ïohsngew ba ka sorkar ka thmu ban pynkhie im biang ïa kine ki wah kiba pawnam. Hynrei kita ki jingthmu kim pat poi shano shano ruh. Naduh u snem 2012, ka sorkar jylla ka la dep pynkhreh ïa ka Detailed Project Report (DPR) kaba la kot sha ka T.42.39 klur na ka bynta ka Wah Umkhrah bad ka Umshyrpi. Ki jingïakren ki la don bad ka Sorkar Pdeng, hynrei ki khlem pynmih pat ïa ki soh ki bathiang.

Kat nang mih ki snem, ka jingjaboh jong kine ki wah ka la nang shyrkhei namar ka jingnang bun ki nongshong shnong khamtam ha ki jaka kiba don harud jong kine ki wah. Da shisha, kine ki wah ki la shah lehbeiñ – naduh ka jingshah kyntur bad shah knieh jaka haduh ka jingpynkylla ïa ki sha ki jaka theh ñiut. Tangba ynda dei ha ka por ba jur slap, kine ki wah ki kyrhuh kylla bad ki pynkordit ïa kito kiba shong ba sah hajan jong ki. Imat ka long kum ka kput ïa kito kiba la lehbeiñ ïa ki baroh shi katta. Sa katno por kan shim ïa ki briew ba kin sngewthuh ba kam long kaba bit ban pynkylla ïa ki wah sha ki jaka theh ñiut lane ban kyntur sha ki rud jong ki wah namar shisien ka sngi, ki wah kin sa pynphai kylla da ka jingkordit.

Katno ka jingsngewtynnad ban sngap ïa ki khana jong ki longshuwa manshuwa haba ki batai shaphang ka Wah Umkhrah bad ka Umshyrpi. Hynrei katno ruh ka long kaba myllung bad pangmet ban peit ïa kine ki wah kumba ki long mynta. Ka jingleh sat jong u khun bynriew bad ka jingbym kheiñ snep ïa ki jingaiei ka mei mariang ka la pynkylla ïa ka dur ka dar jong kine ki wah haduh ba ym i kop shuh ban khot ïa ki da ki wah hynrei la sngew dei ban ai kyrteng noh ïa ki da ki nala.

Ka long kaba i lehraiñ ban peit bad ban sngap khamtam lada wan ki briew kiba nabar kynthup ïa ki kynrem ki lyndan. Wat u Sri Sri Ravi Shankar u la kynthoh tyngeh halor ka jingjaboh jong kine ki wah ha ka por ba u la wan ai jingkren ha Madan Polo ha u Nohprah 2015. U la ong ba ka jingjaboh jong kine ki wah bad ka sor Shillong ka long ka jinglehraiñ na ka bynta ka Ri baroh kawei. Kito kiba don ha kato ka jingïalang bad kiba la sngap ïa ki jingkynthoh une u rangbah ki la sngew lehraiñ. Tangba u la kren ïa ka jingshisha. 

Nalor ka jingleh sat jong u khun bynriew, bad nalor ka jingpynslem ban pynkhie im biang ïa kine ki wah – sa katno shuh kine ki wah kin shah lehbeiñ? Balei ka sorkar jylla kam pynïaid noh wut-wut ïa ki jingïakren bad ka Sorkar Pdeng ban pyntreikam noh ïa kata ka jingsaiñdur kaba kot shaduh T.42.39 klur? Kan eh aiu ban leit pan ïa kata ka T.42.39 klur? Kam dei ka pisa kaba bun haduh katta katta ka ban pynbam por bad bor ban ïoh.

Namarkata, ka sorkar u Conrad K. Sangma ka dei ban buddien khlem shongthait ha kaba ïadei bad ka jingpynwandur thymmai ïa ka Wah Umkhrah bad ka Umshyrpi khnang ba yn lah ban sdang ïa ka kam wat lada 8 snem ki la shu sepei. Ka la dei ruh ka por ïa ki nongshong shnong khamtam kito kiba shong harud jong kine ki wah ba kin shim jingkitkhlieh da kaba sumar khuid bad bret ïa ki ñiut ki ñier ha ki jaka ba la buh bad ym ha kine ki wah namar ïoh kan kyrtoh kylla hadien habud.