Shillong, Ïaïong:
U Managing Director ka Blind Lead Trust (BLT), Bah Jitendra Dkhar u la ong ba ki kyrtong ki ban ïa aireng ha kane ka ilekshon ban wan sha ka Lok Sabha kim shimkhia ïa ki mat jong ki briew kiba don jingduna ha ki dkhot met.
“Katkum ka jingsngew jong nga, ngam tip shuh la ngan thep ‘vote’ ne em, namar nga don hapdeng ka jingkulmar jingmut naba ngam ïohsngew mano kita (kyrtong) kiba ïalap na bynta jong ngi lada ki leit ïalap ilekshon, ne kaei kaba kin leh bad kumno kin pyrkhat na bynta ka lawei jong ngi,” la ong u Bah Dkhar.
Haba kdew ba ka Sorkar ka la leh ïa katto-katne ki kam na bynta ki briew ba don jingduna ha ki dkhot met kum ka skhim CM, Unemployment Allowance, baibam bad kiwei-kiwei, ha kawei ka liang u la ong ba kine ki dei ki skhim barim bad kiba la don lypa naduh mynshuwa.
“Haduh mynta nga shem ba kam don kata ka jingwanrah thymmai la ka dei na ka Sorkar ne ki shlem ai jinghikai,” u la ong.
U Bah Dkhar u la pynsngew ba ka BLT ka la ïatreilang bad kiwei-kiwei ki seng na shabar bad ka dawa na ka Sorkar Pdeng ba ki seng saiñ pyrthei ki dei ban kynthup beit ïa ki briew ba don jingduna ha ki dkhot met ha ki mat jingkular jong ki.
“Hynrei katkum ka jingshem jong nga, ki paralok jong ngi kumba ngi long mynta, ngi la ïa sakma lut kum ki briew ba don jingduna ha ki dkhot met namarba kam don ka jingkdew ba hangno yn kynthup lang ïa ngi. Hooid, ka Sorkar ka pynbna ba ka don kata ka jingbhah na bynta jong ngi hynrei ki paralok jong ngi, ngim don ka Coaching Centre ne ka Computer Training kaba biang namar ngi, ngi donkam ïa ka ‘Software’ kaba kyrpang – ka ‘Screen Reader’,” la ong u Managing Director.
U la ong ba lada ki briew kiba don jingduna ha ki dkhot met ki kwah ban ïoh ïa ka jaka ai jinghikai kaba biang, kin hap leit shaduh Bangalore, Delhi bad kim kwah shuh ban wanphai shane namar ki bit ki biang shathie khamtam ha ka kam ka jam.
“Ha kane ka Jylla, ka jingshem jong nga ka long ba kine ki seng saiñ pyrthei lane ka Sorkar ne ki kyrtong ka long ba haba nga leit ban ïakynduh bad ïakren bad ki, i kumba kim don mon ban sngap ïa ngi ne ka jingeh jong ngi,” u la ong.
Haba buh jingkylli halor ka jinglong kyrpang jong ki briew kiba don jingduna ha ki dkhot met, u la ong ba dei lyngba ka Right of Persons with Disabilities Act, 2016, ba ka Sorkar ka la buh ïa ki kyndon.
Ha kajuh ka por, u la pynpaw ka jingsngewdiaw halor ki prokram Sorkar kum ka Prime Hub naba kam don ïa ki jingai jinghikai ba kyrpang ïa ki briew ba don jingduna ha ki dkhot met haba ïadei bad ka seng kam seng jam.
“Nga la pyrshang ban ‘phone’ bad kylli lyngba ka CM Connect – 1971, ki ong ba kim don jingtip ne ym don kaba kum kata…ka mut ba kam don. Lada dei ba ka don te balei kim don jingtip,” la ong u Bah Dkhar.
U la ong ruh, “Nga i kine ki kyrtong jong ngi kim da shimkhia haba ïadei bad ki mat jong ki briew ba don jingduna dkhot met hapoh ka Jylla…teng-teng nga ong balei ban leit ‘vote’, kin shu pynbiang ïa nga tang ka jaka thep ‘vote’, hynrei ka jingeh nga dang mad man ka sngi.”
Na ka liang u Managing Director haba pynpaw ïa ka jingeh ha ka liang ka koit ka khiah lyngba ka MHIS, u la kyntu ïa ki bor ba dei khmih ban ai noh la ka jong na bynta ki briew kiba don jingduna ha ki dkhot met bad ban ym kynthup lang bad ki paidbah.
Shuh shuh u la bynrap, “Nga kyrpad ïa ki kyrtong ban shimkhia lem na bynta jong ngi, ban wanrah ki skhim, ban rah ïa ki ishu bad ban bthah ïa ki ophisar ba kin wad bniah halor jong ngi.”