D. H. Kharkongor
Ka kiew ka jingwan ki nongthep ‘vote’, ha kane ka Lok Sabha Election – 2024, da kumba 5 %. Kane lah ban ong ka dei na ka jingmih pyrthei ka seng saiñ pyrthei VPP, kaba da sei madan syndon hi ruh ïa la u jong u kyrtong ba un ïa aireng tyngeh. Ka jingïashim bynta ka jong ki nongthep ‘vote,’ ha kane ka kynti kaba mynta, ha baroh kawei ka jylla, hadien ba la dep ban kheiñ ban diah bad kyllumlang, ka long kumba 74.19 %. Ka South West Garo Hills ka deikaba bun tam eh ki nongwanthep ‘vote’, kata, da kumba 81%. Ka East Khasi Hills District pat de ka dei kaba duna tam eh, kata, tang kumba 67.25%.
Khatduh khatwai ka jingjied ïa u nongmihkhmat sha ka Lok Sabha ka la kut. Khatduh khatwai ki kyrtong kiba ïa aireng ki la ïoh ïa ka lad ba kin pynhiar mynsiem. Ki la ïoh ka lad ba kin pynjahthait ïalade. Ym tang ma ki hynrei tad haduh ki nongkyrshan ki jong ki, kiba ha syndah tam eh. Ka dei ruh ka lada ka lynti ba kin phaidien, ba kin puson bha ruh jai ïa kaba ki dang shu dep. Ka por ba kin thew kin woh ïa kiei kiei baroh, kata, ba kin pynkhreh ïalade ba kin lah ban pdiang ïa ka jingshisha.
Ha kaba sdang bad kat kum ka jingpynshong nongrim na ki ‘Lok Sabha Election’ kiba la dep ba uba bun hi te u la nangkhmih lynti ba ka jingïakhun ha kane ka kynti kaba mynta ruh kan dang ïai long tang hapdeng ka INC bad ka RDA. Kita kiwei pat te ki ngeit skhem ba ka jingïakhun, ha kane ka kynti kaba mynta, kan long beit thiktang hapdeng ka INC bad ka NPP. Kum ki nongkyrshan ba ki da kyrmen shkem ruh de ba ha kane ka kynti kaba mynta ka NPP ka jong ki kan jop donburom wat na kane ka Shillong Parliamentary Constituency. Hynrei kat ba nangïaid ki sngi ki taiew la nang ithuhshai ba ka jingïaleh kansa kylla long pynban hapdeng ka INC bad ka VPP. Kaba katno tam hadien ba ka BJP ka shim ïa ka rai ba kan nym sei madan ïa la u jong u kyrtong hynrei ba kan kyrshan tyngeh, ha kaba paw kaba shai, ïa ka NPP. Kane sa shisien ka pynkhie im biang ïa ka jingartatien ba ka NPP ka lah ban nym poi sha ka thong.
Kat nang ïaid ki sngi ki taiew la nang ithuh shai ba uba bun um sngewtynnad ïa kane ka jingkyrshan jong ka BJP ia ka NPP. Uba bun u sdang ban ïa khoh ñioh mynsiem ïa ka NPP. U poi katban ngiet ba ka BJP ka dei hi ka NPP. U da ngeit syndon ba pleng ka NPP ka da dei shisha ka dur bula ne ka ‘Mask’. Ka ‘Mask’ da kaba ka BJP ka buhrieh baroh shikatta ïa la ka dur ka dar kaba shisha ka jong ka. U da sngewthuh shai ba u la shah shukor ha ka NPP. Uba bun u da mih noh shisyndon na ka NPP. Kum ban shu ong noh ka jingwan synroplang ki 10 ngut ki ‘andhbhakat’ jong ka BJP hapoh ka NPP ka pynbor pynban ïa ki 20 ngut, kiba la don lypaha ka NPP, ba kin mihnoh syndonblait na ka NPP. Kat nangïaid ki sngi ki ïa wat ka NPP hi ruh ka sngewthuh shai ba ka lah bakla jur, la jan ha baroh ki liang. Kaba katno tam ïa la ka jingñiew dewthala ïa ka VPP.
Ka VPP, ha kane ka kynti kaba mynta, ka da pynkyndit hi thret ïa baroh ki kyrtong kiba ïa reng pyshah pyrshah ïa ka. Kaba katno tam ïa ka NPP/BJP, khlem da klet ruh ïa ka UDP kaba ïa mynta ka kynti ruh ka dang ïai kam ïalade ba ka dei ka RDA. Kat nangjan sha ka sngithep ‘vote’ ba ka VPP ka da pynkulmar syndon hi thlim ïa ka jingmut ka jingpyrkhat ka jong ki. Ynda kumne mynta lei te ka da pynkhuslai mynsiem syndon hi ruh ïa ki. Ki bapli kim banse ban tyllep eitmiaw ïa ka jingartatien kaba la ioh ban suhthied ha ki. Ki bapli kim banse ban ïaikyrmen wat ïa kaba kim thikna shuh. Kim banse naba sha baroh ki 36 tylli ki Assembly Constituncy, kiba ki phai biang sa shisien, ki ithuh shai ïa ka jingkhlaiñbor jong ka VPP. Ki bapli ki syier mynsiem wei ba ki ithuh shai ba kam dei shuh tang ka jingshong shit biej ka jong u paid knup paid trap ne u paid shida mynsiem ïa uta U PRAH hynrei ka dei ka jingrhem mynsiem kaba mih na ka jingngiet ka jong ki ïa ka VPP kaba lem bad ka jingkyrmen kaba shkem ka jong ki ha ka VPP.
Ka dei ïa kine kiwei pat ki seng saiñ pyrthei ba kin syier kin smiej wei ba ki ithuh shai ba ka ‘pisa’ pliah ka jong ki kam don bor shuh halor u paid uba la shemphang ïa la ka jong ka dor kaba shisha ka jong u. Ki syier ki smiej wei ba ki ithuh shai ba wat ka ‘jingpynibor’ ka jong ki ruh kam lah shuh ban dang ïaipyntieng pyn-smiej ïa une u paid uba la shynrang mynsiem. Kim banse ban khuslai jingmut wei ba ki ithuh shai ba ym lah shuh ban dang ïai pynngop ïa une u paid uba la shemphang ha ki jingïaipynbiej ki jong ki, kiba man la ka shisien san snem.
Te to ngin ïa ap shitom ïa kata ka sngi ïoh ‘result’. Ngin kyrmen ba kan dei ka sngi ha kaba ngin ïa mynjurlang bad U ma Vincent H Pala (INC) ba ïa ka bynta jong ka UDP la dep ban shim bujli noh da ka VPP. Ka sngi kaba ngin ïamynjur bad kita kiba ngeit shkem ba ka jingïakhun ha kane ka kynti ka dei pynban tang hapdeng ka VPP bad INC bad ym hapdeng ka INC bad ka NPP / BJP. Ngin ïa kyrmen ruh ba ngin ïoh ban ïa kubur bad I Kong M Ampareen Lyngdoh ba wat lada in rem pynban ïa i kam dei ka jingduhnong. Ka sngi kaba ngin nym phylla ba balei ba i poi pynban kumtei ban artatien, ïa la ka jingjop.
