Shillong, Ïaïong 25
Ka bynta jong ka jaka ba don shadien jong ka Them Metor kaba dei jong ka Shillong Cantonment Board ka la kylla kum ka ‘Slum Area’ da ka jingïoh ban shong bad sah be-aiñ da ki bar jylla. Ïa kane la lap da ka Hynñiewtrep Youths’ Council (HYC) Sengkmie ka la hiar ban jurip kyndit kynsan ha ka Sngi Palei.
Ha kane ka jinghiar jurip jong ka HYC, la lap ba kine ki briew kiba sah ha kane ka jaka, ki la shong ha ki ïing kiba rit bad ba la tap da ka plastic. Kaba sngew lyngngoh ka long ba ki briew ki sah haduh kumba 20 bad 30 ngut ha kawei-pa-kawei ka ïing rit. Nangta la lap ruh ba ki la don haduh palat 80 tylli ki ïing ba la pynïeng da kine ki bar jylla.
Kane ka jaka ka long shisha kaba isaitmet ban peit khamtam ïa ka jingleh sih bad ka jingbret pathar ïa ki jaboh-jabaiñ kaba la pynlong ruh ban wanrah ïa ka jingsma kaba shyrkhei ha katei ka jaka.
Ka jingleit hiar jurip kynsan jong ka HYC ka la long hadien ba ka la ïoh bun ki jingujor na kiba bun ki nongleit nongwan ba tang shu la kem dum ka suiñ bneng, ki briew kiba sah ha kane ka jaka ki la ïa mih ban sdang ka jingïadie drok bad ban leh ïa kiba bun ki kam sniew.
Ha kane ka jingjurip, ka seng ka la sakhi da la ki jong ki khmat ba ki briew ki shong ki sah ha kane ka jaka da kaba shu shna da ki ïing tap shiliang bad ha kawei ka ïing kaba la shna ha ka jingheh ba tang 10 phut la shna ïing ar lai kyrdan bad sah palat 20-30 ngut.
Haba kren sha ki lad pathai khubor u President ka HYC, Bah Roykupar Synrem u la ong, “Tang ha ine i jaka barit, ym lah satia ban mutdur hapdeng ka sor ba kin don ki longïing palat ïa ka 80 tylli. Kine ki briew haba ngi tohkit, kim dei ki nongshong shnong jong kane ka jylla naba kim don wat ïa ka EPIC, ki wan na kiwei ki jylla jong ka ri India.”
U Bah Synrem u la ong, “Kine ki briew ki la pynlong kum ka Slum bad ka la long kum kawei ka Colony bad ka shnong ka barit jong kine ki phetwir, ki poiei kiba la pynlong kum ka jaka shong shngaiñ ha kane ka ri jong ngi.”
U la ong ruh ba ka seng kam kwah ba na kane ka jaka kin mih shibun ki jingma bad ki jingjia kiba lah ban lam sha ki jingjia ba sngewsih. “Kine ki briew kim don ïa ki kot ki sla bad lada ki leh ïa ki kam runar ngi thikna ba ki pulit kin ym lah ban wad ïa ki,” la ong u President HYC.
Une u nongïalam ka HYC u la ong, kaba kham phylla shuh shuh ka long haba ki dkhot ka seng ki la tohkit ïa kine ki briew, ki la phla ba kim shym la ïohbor nangno-nangno, hynrei la ai wai da katto-katne ki Harijan kiba sah ha Them Ïewmawlong bad hadien ka jingjia ha Them Ïewmawlong ha u snem 2018 ym shym la shim shuh ïa ka bai wai.
Haba kynthoh ïa ka jingbym leh eiei ka Shillong Cantonment Board, u Bah Synrem u la ong, “Kane ka jaka ka hap hapoh ka Shillong Cantonment Board, hynrei kumno ka Cantonment kam tip ba ki don palat 80 tylli ki longïing bad jingdon jong ki briew da ki spah ngut ba kim shym la leh eiei ïa kiba sah ha kane ka jaka.”
U la ong ha kaba ïadei bad kane, kin sa leit ban ïakynduh ïa ki bor pynïaid jong ka Shillong Cantonment Board ban ujor bad ban pynthikna ba dei ban weng ïa kine ki briew na kane ka jaka.
“Ngi ïohi ba ka Shillong Cantonment Board tang shu tam pud sha ka jaka jong ka, ka la kloi ban pynpra bad ban shim ïa kino-kino ki sienjam ban pynpra ïa ki jingtei, hynrei kaba lyngngoh ka long ba ïa kine ki jingtei hapdeng ka sor kam shym la pynpra bad ban beh ïa ki briew kiba shong be-aiñ ha kane ka jaka,” u la ong.
Shuh shuh u la ïathuh haba ka seng ka la tohkit ïa kiba sah ha kane ka jaka naei ki ïoh ban ring ïa ka bording, ki la phla ba ki ring ïa ka bording na kawei ka ïing kaba la ïoh ring ïa ka bording ban pyndonkam lang ha kine baroh ki ïing.
“Ka jingkylli ka long ba ka MeECL ka leh aïu halor kane. Sha ki nongkyngdong tang shu lap ïa ki paradoh parasnam jong ngi kiba slem ban siew ïa ka bai thang bording, ki kloi ban leit ot ïa ka bording hynrei ïa kine ki briew kiba shong hangne, ïa kiba ma ngi kiba hap ban siew ïa ka bai thang bording, ngi hap ban bah lang ïa ka jingkit kaba ka MeECL ka ïakynduh ba kim lah ban siew ïa ka ram ka shah jong ka, hynrei ngi sngewkyndit ha kane ka jaka pat ki (MeECL) ai ei ïa ka bording da ki phew phew snem,” la kynthoh u Bah Synrem.
“Lada ka Shillong Cantonment Board kam leh eiei, ngin sa leit ban ïakynduh ïa ka Sorkar ba kan leh eiei halor kane namarba kine ki briew kin buh jingma ïa ka jylla jong ngi,” u la ong bad ïathuh, “Ha ka por ba ngi rung ha kane ka jaka, tang shu ïohi ïa ngi, kiba ju mlien ban die drok ki phet na kane ka jaka. Ngi sngewthuh ba kane ka jaka ka dei ka ktem die drok bad ka ktem jong ki kam sniew kiba jia ha kylleng ne hajan kane ka jaka.”
Haba kylli, u la ïathuh ba ki briew kiba sah be-aiñ ha kane ka jaka, ki dei kiba shu im da kaba tam bilor, tam tin jot katba ki don pat ki shynrang kiba trei bylla, trei misteri bad don ruh kiba kam ba ki dei kiba trei ha Municipal bad ha ki dukan.