Bunsien ki dei ki juh kiba dawa bad kiba pyrshah pat ruh

Lehse ka ban ïarap ban poi syndon tiap tad haduh ha 'Civil Hospital Junction'.

D. H. Kharkongor

Sngewtynnad ban tip ba kane ka Sorkar Jylla, ka MDA -II, ka don ïa ka jingthmu ban kyntiew ïa ka bynta jong ka NH 6, kaba naduh na Lad Umroi tad haduh ha Malidor, kaba ka jingjngai kam duna ïa ka 160 Kms,sha kata ka ‘High Speed Corridor’ ne ka ‘Expressway’, kaba ‘4 Lane’, kaba dei kat kum ka ‘Bharatmala Road Project’. Ha ka jingshisha ka jingkyntiew kyrdan ka dei ban bteng tad haduh ha Panchgram jong ka Halakandi District, Assam. Ka jinglut jingsep baroh kan kot kumba 22,000 Klur tyngka. Ka jingthmu jong kane ka ‘project’ ka long ban pynsuk bad pynkloi naduh ïa ka leit ka wan tad haduh ïa ka kit ka bah. Ka leit ka wan bad ka kit ka bah ruh khlem artatien kan sa kham bit dor. La khmih lynti ba katei ka jingkyntiew kyrdan, ïa katei ka bynta jong ka NH 6,  kan ïarap ban pyllait ruh naduh na ka jingdheng kali tad haduh na ka jingtwa jong ka khyndew, kaba ju jia khah shi khah ha shwa jong ka ‘Sonapur Tunnel’.Kumta ka jingmyntoi kan long naduh ïa ka Barak Valley jong ka jylla Assam tad haduh ia ka Manipur, ka Mizoram lem bad ka Tripura. La bynshet ha ka National Highway Infrastructure Development Corporation Limited (NHIDCL) ba kan shim khia ban pynurlong ïa kane ka ‘project’. Te hato yn ïoh pat mo ïa ka jaka na ka bynta kat katei ka kam?

Hana ka NHIDCL ka dang sor jamin kyrpang sa na ka bynta kata kawei pat ka surok, kaba thymmai, ka ban sdang naduh na ka Lad Umroi jong ka pung Umïam lane naduh na ka ‘Umiam Flyover’ tad haduh hapdeng jong ka Sor Shillong. Lehse ka ban ïarap ban poi syndon tiap tad haduh ha ‘Civil Hospital Junction’. Lehse ka surok thymmai da kaba ki kali kiba heh bad kiba khia kin lah ban ïaid lait noh shisyndon ïa katei ka den-um jong katei ka pung Umiam. Ka surok kaba thymmai kaba lehse wat ki kali kiba heh bad kiba khia ruh kin nym hap ban leit ïaid kyllain shaduh shatai sha lyndet jong ka Shillong Airport, na kaba kin hap pat de ban wan kiew biang shaduh sha ka Mawlai bye-pass. Hato yn ioh pat mo ïa ka jaka?

Sngewtynnad ruh ban tip ba lah sdang ïa kata ka Light Detection and Ranging Survey (LDRS). Ka rukom sor jamin kaba da ki kor ki bor bad ki rukom jong kane ka juk kiba mynta. Ka jingsorjamin kaba kyrpang na ka bynta ban pynthikna la dang don ne emka lad lad ka lynti na ka bynta ban kham pynheh pynïar shuh shuh ïa katei ka Shillong Airport ne ka Kad Liengsuiñ, kaba hangtei ha Umroi. Ka jingsor jamin kaba kyrpang da kaba yn lah ban rai ïa ka lawei jong katei ka kad liengsuiñ kabahangtei ha Umroi. Ka kad liengsuiñ kaba ïa mynta kam pat long kaba bit kat ban kiew bad ban hiar ki liengsuiñ kiba kham heh ban ïa kine kiba mynta. Tangba hato ka AAI kan ioh mo ïa kata ka jaka, kaba kat kum ba ka donkam?

Hynrei ka long pat de kaba diaw, ha kaba ïadei bad kata ka ‘Flyover’ kaba kham kyrpang kaba yntei naduh na khmat jong ka jingkieng Umshyrpi bad ka ban phiahpat ruh arliang, kawei tad haduh ha ka ‘Anjalee Petrol Pump junction’ bad kawei pat tad haduh ha ka ‘Mahavir Park’. Ka jingdiaw ka dei halor jong kata kawei pat ka bynta jong kata ka ‘Flyover’ kaba kdat kyrpang noh, la kumno kumno na kato ka bynta ba ka don ka ‘Rhino Museum Junction’, sha ka phang jong ka ‘Anjalee Petrol Pump Junction’.Kaba lehse kan poi tiap (sdang ne kut) tad haduh ka NEC building kaba mynnor.Ka wan ka jingdiaw mynsiemna ka daw jong ka jingpyrshah jur ki katto ki katne ïa ka jingthmu jong kane ka Sorkar MDA – II ban aibujli noh ïa u trai jong ka ‘Anjalee Petrol Pump’ da ka jaka Sorkar kaba ha Upper Shillong.

Ka jingshisha ka long ba lymda u trai jong ka ‘Anjalee Petrol Pump’ u treh ban kynriah noh ïa ka ‘Anjalee Petrol Pump’ka jong u, na katei ka jaka (ba ka don mynta),yn nym lah ban punurlong ïa katei ka ‘Flyover’. Ka ‘Flyover’ kaba kongsan na ka bynta ban pynduna ïa ka dheng kali ha katei ka bynta na kaba yn rung yn mih sha Iew Mawlong. Kawei na ki ‘Flyover’ kaba ngi ju ïai angnud la slem. ñiuma un kloi ban kynriah tangba tang lada un ioh ïa ka bai buria ne ka ‘compensation’ kaba ïa ryng-kat bad ka dor iew kaba mynta jong katei ka jaka ha kaba ka ‘Anjalee Petrol Pump’ ka jong u ka don, naduh mynno mynno. Ngan nym sngewphylla lada un kwah bujli da ka jaka kaba kat kum ka dor ne ka ‘market value’ jong katei hi ka jaka ha kaba ka ‘Anjalee Petrol Pump’ ka jong u ka don. Ka jaka kaba heh kat ban nym pynthutpynwit la ïano ïano ruh. Ym tang kumta hynrei un duh noh pat ruh ïa ka kamai ka kajih, kaba man la ka sngi, tad ynda un dep ban seng thymmai ïa la ka jong ka ‘Petrol Pump’.Lehse kan shim por ïa u kumba shisnem shiteng ba un iohbiang ïa la ka kamai kajih kaba thikna.Kumta tang halor kitei ki nongrim shwa ruh ba ka katei ka 2500-3000 Sqft ka jong u ka ïa ryngkat bad kata ka 13,500 Sqft, kaba kane ka Sorkar MDA – II ka thmu ban ai buria ïa u,tad shaduh sha Upper Shillong. Ne kumno lada yn buria noh tang kumba 10,000 Sqft?

Mano pat ruh ban ai jaka ïa u lymda ai bujli ka Sorkar da ka jaka ka jong ka, hato yn ai da ka Hima ne da ka Raij ?  Da kumno hi ruh un ioh ban thied bujli, da kawei pat ka jaka, wei ba u dei uta u khyllahjait lane u ‘non tribal’? Hato u trai jong ka ‘Anjalee Petrol Pump’ u dei uba dang shu wan poi dang mynhynnin ka sngi? Hato ka shongnia ban ong ïa u to shim me kane ka pisa, kum ka bai buria, bad to mihnoh nangne na Ri Khasi, wei ba me dei u khyllahjait ? Hato ka ‘Aiñ’ kan shah ? Te kaeitharai ka daw tynrai jong kata ka jingïapyrshah jur? Te phi tharai kata ka jingkynrai noh jong ka ‘Anjalee Petrol Pump’ shatei sha Upper Shillong kan sa ktah jur ïa ka kamai kajih ka jong kitei ki ‘Petrol Pump’ kiba la don lypa sha katei ka thaiñ? La ju shem ba kiba ‘dawa mardor’ ki dei pat ruh kiba ‘pyrshah jur’, ïa kata hi ka jingpyrshang ban pynurlong ïa kaba ki hi ki dawa.