La pynlong ïa ka jingïalang ba 6 ka EAS halor ka ‘Maritime Security Cooperation’

U Secretary (East) ka tnad kam bar-ri, u Jaideep Mazumdar, u la ai ïa ka jingkren maitphang da kaba ban jur halor ka jingdonkam jong ka jingïamir-jingmut bad jingïasnohktilang ban kyntiew ïa ka suk ka...

New Delhi, Naitung 05 (UNI)

Ka kylla ba hynriew jong ka jingïalang East Asia Summit (EAS) halor ka ‘Maritime Security Cooperation’ kaba la long ha Mumbai ha ka 4-5 tarik Naitung, ka la sakhi ïa ka jingïashim bynta jong palat 60 ngut ki nongïashim bynta, ba kynthup ïa ki ophisar Sorkar bad ki ‘riew shemphang na ki kynhun bapher-bapher na ki ri hapoh ka thup EAS.

Ïa ka jingïalang la pynlong da ka tnad kam bar-ri, ka Sorkar India ha ryngkat ka jingïasnohktilang bad ka Sorkar Australia bad Indonesia. Ka ASEAN-India Centre (AIC) ha Research and Information System for Developing Countries (RIS) bad ka National Maritime Foundation (NMF) ki la ïasnohktilang ha ka liang ka jingtip na bynta ka jingïalang, la ong ka kyrwoh.

Ka jingïalang jong ka EAS halor ka ‘Maritime Security Cooperation’ ka dei ka prokram kaba la pynlong da ka India ha ryngkat ka jingïasnohktilang bad ki ri ba ïateh lok kum ka sienjam ban pynkhlaiñ ïa ki rukom treikam ka EAS hapoh ka jingïalam ka ASEAN, ha kajuh ka por ban kyrshan ïa ka jingpyntreikam ïa ka EAS Plan of Action, 2024-28.

U Secretary (East) ka tnad kam bar-ri, u Jaideep Mazumdar, u la ai ïa ka jingkren maitphang da kaba ban jur halor ka jingdonkam jong ka jingïamir-jingmut bad jingïasnohktilang ban kyntiew ïa ka suk ka saiñ, ka jingskhem bad ka ïoh ka kot ha Indo-Pacific khamtam lyngba ka jingïasnohktilang ha ka ‘Maritime Security’.

Ki nongïashim bynta ki la pynleit jingmut halor kiba bun ki mat haba ïadei bad ki jingpyrshang ban khmih bniah haba phai sha ka liang ka basa duriaw ban pynbeit ryntih bad kynthup lang, ka khuid ka suba, bad ka jingïohi jngai jong ka EAS ha ki 6 kylla ba kynthup ïa ka Indo-Pacific Oceans Initiative (IPOI) bad ka ASEAN Outlook on the Indo-Pacific (AOIP), Regional Maritime Domain Awareness, ban ïakhun ïa ki kam be-aiñ, ka ‘Anti-Privacy’ bad jingkhwai doh IUU, ‘Maritime Connectivity’, Humanitarian Assistance and Disaster Relief (HADR) bad Search and Rescue (SAR), la ong ka kyrwoh.

Ka jingïalang East Asia Summit ka dei tang ma ka, ka kynhun nongïalam ha ka Indo-Pacific kaba wanrah lang ïa baroh ki kynhun ba ïateh lok ban ïakren halor ka saiñ pyrthei, jingshngaiñ bad ki mat halor ka ïoh ka kot ba donkam. Ka EAS ka kynthup ïa 18 ngut ki dkhot: ki 10 tylli ki ri ha ka thup ASEAN (Brunei, Cambodia, Indonesia, Laos, Malaysia, Myanmar, Philippines, Singapore, Thailand bad Vietnam) bad 8 tylli ki ‘Dialogue Partner’ (Australia, China, India, Japan, New Zealand, Republic of Korea, Russia bad ka Amerika).