Shillong, Naitung 07
U Bah R.M. Shabong, nongshong shnong ka Umñiuh Tmar, Ri-War Mihngi, u la thoh sha u Myntri Rangbah ka Jylla, u Conrad K. Sangma halor ka jingïai bteng ka jingtuid ka khyndew sboh na ka thaiñ Ri-War Mihngi sha Bangladesh.
“Kum u nongshong shnong ka thaiñ khappud bad ka Bangladesh ha ka bynta pynnoh ba Shathie, nga la shem ba ka jingduh noh ïa ka khyndew sboh na ka shnong jong ngi bad ki jaka ba marjan ka la jia na ka por sha ka por, ha kawei ka liang kaba la ïalam sha ka jingkhoh ka jaka rep bad buh jingma ïa ka jinglong sboh jong ka jaka,” la ong u Bah Shabong ha ka jingthoh sha u Myntri Rangbah.
Haba kdew ba la sakhi ïa ka jingkiew ha ka jingshit namar ka jingkhyllem ki dieng bad ka jingtyrkhong jong kiba bun ki tyllong um, u la ong ba namar kine ki daw, ka rep ka riang hapoh ka thaiñ ka la shah ktah shi kat dei.
“Dang ha kine ki khyndiat sngi, nga la ïoh pule ïa ka kaiphod jong ka Indian Institute of Technology, New Delhi hapoh ka jiingwad bniah u Ravi Raj bad Manabendra Saharia bad ha kane ka kaiphod, la kdew ba ka East Khasi Hills, ka hap ha ka thup ba hynriew jong ki ‘Catastrophic Erosion Region’ bad kane ka thaiñ kan ïalam sha ka jingjulor jong ki surok, jingker bad buh jingma ruh ïa ki jingtei,” u la ong.
Kane ka kaiphod ka ong ruh ba ka don ka jingduh noh kumba 164.52 ka khyndew na bynta shi hektar ha ka shi snem. “Kumba phi tip shai ba ka mat ba ïadei bad ka mariang kam kut tang na bynta kata ka thaiñ, hynrei ka dei ka jingsngewkhia ha ka pyrthei baroh kawei haba ïadei bad ka jingkylla suiñ bneng, bad ka jingbym leh eiei ban ïada bad pynneh-pynsah, kan nang kham buh jingma shuh-shuh ïa ka basa-jingim,” la ong u Bah Shabong.
Kumta u la kyrpad ïa ka Sokar Jylla ban shimkhia ïa kane ka bynta lyngba ki sienjam kiba biang, ha ryngkat bad ka Sorkar India khnang ban wad ki lad ki lynti ban khang lad ïa ka jingtuid ka khyndew sboh na ki jaka kiba don ha khappud bad ka Bangladesh.
Lah ban pynkynmaw ba ha ki snem 1990, ka Riwar Mihngi Development Council (RMDC), ka la ïakren bad ka Sorkar Jylla, lyngba ka tnad Soil Conservation, na bynta ban thaw da ki kynroh ha ki bri ki bsah ban pynneh ïa ka khyndew ha ka thaiñ bad ha katei ka por, ka Sorkar Jylla, ka la mang pisa, na bynta kitei ki kynroh bri, hynrei kaba lyngngoh, ka long ba kam shym la poi satia shaei-shaei.
