Shillong, Naitung 31
Ka Kynhun Myntri shen kan sa ïakynduh ban ïatai bad shim rai ha kaba ïadei bad ka jingheh jong ka par dewïong kaba long 100 Hektar ban ïoh jingbit ban tih dewïong katkum ka juk stad mynta (scientific mining).
Katkum ka tyllong khubor kaba ïajan bad ka tnat Mining and Geology, la ong ba kane ka mat ban pynhiar noh na ka 100 hektar ka jingheh jong ka par sha kaba kham rit ka dei kaba la dep pynkhreh namar baroh shikatta la pynwan ïa ka Standard Operating Procedure (SOP) katkum kawei ka aiñ kaba wan na ka Sorkar India.
Hynrei lada ïaid katkum ka MMDR Act, ka don ka jingbym ïahap namar kam kren shaphang ka jingheh jong ka par dewïong haduh 100 hektar.
Haba kylli hato kane ka jingpynkhreh ban pynkylla ka dei hadien ba la pynpaw ka kynhun ki trai par bad nongkhaïi dewïong ki bym ïahap bad ka SOP jong ka Sorkar kaba batai ba ka jingheh ka par dewïong ka dei ban long 100 hektar na ka bynta ban ïoh jingbit ban tih dewïong katkum ka juk stad? Ki ophisar ka tnat mining and geology ki la ong ba kane ka la dep don lypa ha ka jingïakren ban pynhiar ïa ka jingheh jong par na ka 100 hektar sha kaba kham rit namar ha kane ka Jylla ki bun ki trai par kiba don ki par kiba kham rit ki don pat kiba don ki par kiba kham heh kham ïar.
Ka kynhun ki trai par dewïong, kiba tih bad nongkhaïi ka la buh jingkylli ïa ka Sorkar Jylla halor ka jingwanrah ïa ka SOP kaba batai shaphang ka jingdonkam ban ïoh jingbit ban sdang ïa ka jingtih dewïong katkum ka juk stad mynta.
Ki la ong ba ha ka SOP la batai ba yn ïoh jingbit ban tih dewïong lada don ka par dewïong ka heh 100 hektar katba ha ka MMDR Act pat ka kren shai ba ym dei ban duna ïa ka 4 hektar na ka bynta ban ïoh ïa ka laisen.
La ong ruh ba katkum ka kyndon ban ïoh ïa ka Environmental Clearance, ka dei 5 hektar shaneng la lah ban ïoh jingbit na ka bynta ka jingtih.
Kumta ki la dawa na ka Sorkar ban pynbeit noh ïa kane, bad ban ïaid katkum ka ain kaba la don lypa.
