Shillong, Naitung 20 (UNI)
Arphew san (25) tylli na ki Laiphew Khyndai (39) tylli ki Community and Rural Development Block (C&RD) jong ka Meghalaya ki dang don hapdeng ka jingma kaba khraw ha kaba ka jingïoh jong ki longïing ha ka shi bnai ka duna ïa ka T.5000, la pynpaw ka kaiphod.
Katkum ka jingwad bniah ba dang shen kaba la ai kyrteng “Integrated climate vulnerability assessment of Megha-laya at Block level”, ba la leh da ka Meghalaya Climate Change Centre ban bishar bniah ïa ka jinglong-jingman jong ka suiñ bneng, ka pynpaw ba 25 na ki 39 tylli ki Block “ki hap hapoh ka jingma kaba khraw ne kaba kham khraw bha.”
Ïa kane la pynmih kum ka jingthoh wadbniah ha ka ‘Discover Sustainability’, ka ‘Journal’ da ka ‘Springer Nature Group’ kaba na Europe.
Ka jingpule ka la pynithuh ïa 5 tylli ki bynta ba kongsan – ki Anganwadi Centre, ki longïing kiba don ïa ki ‘Kisan Credit Card’, ka jingïoh jong ki longïing, ka jaka khlaw ha ka shi hajar ngut ki nongshong shnong nongkyndong bad ka jingdon jong ka jaka ba la ïoh um – kiba synñiang sha ka jingma kaba khraw ha katto-katne ki Block.
Ki 10 tylli ki Block kiba hakhmat eh kiba lah ban shah ktah ha ka jinglong-jingman ka suiñbneng ki long ka Ranikor, Mawthadraishan, Mairang, Mawryngkneng, Mawkynrew, Amlarem, Thadlaskeiñ, Laskeiñ bad Saipung. Ha kawei pat ka bynta, ka Betasing bad Zikzak ha South West Garo Hills bad ka Mylliem ha East Khasi Hills ki don ha ka kyrdan ‘Very Low’ ha ka jinglong-jingman ka jingma jong ka suiñbneng.
Ka kaiphod ka la pynpaw ruh ïa ka jingïapher kaba khraw ha kylleng ki Block ha Meghalaya, kynthup ïa ka jingduna jong ka jingïoh rung sha ki Anganwadi Centre, ki Kisan Credit Card, bad ki jaka khlaw.
Namar ka jingbym biang ka lad ban ïoh pisa, ka jingbym biang ki jingtei paidbah, bad ka jingduna ki marpoh khyndew, ka jingpule ka la pynpaw, palat 70% ki longïing ha 32 tylli ki Block ki kamai hapoh T. 5000 shi bnai.
Ki nongwad bniah ki lap ba ki Anganwadi Centre ha man ka 1000 hektar ki long kiba duna bad ba ñiar ha kane ka Jylla.
“Palat 50% na ki Block ki kham duna shi kat dei haba phai sha ka jingdon jong ki Anganwadi Centre haba nujor bad ka jingkheiñ kyllum jong ka Jylla, ha kaba ki jingïapher ki don haduh 145 tylli na kine hapdeng katto-katne ki Block,” la pynpaw ka kaiphod.
Jan baroh ki longïing ha kine ki Block ki pynpaw ba ki duna ïa ka 2% haba phai sha ka jingdon ïa ki ‘Kisan Credit Card’, lait noh tang kawei ka Block kaba don 16%. Katba ka jaka khlaw ka ïapher bha, ha kaba 28 tylli ki Block ki buh jingkheiñ kaba duna ïa ka 10 km² ha man ki 1000 ngut ki nongshong shnong nongkyndong,” ka la ong.
“Da ka jingpynpoi um baroh kawei kaba long tang 14.45% bad 29 tylli ki Block kiba hapoh 20% ka jingbym biang ka jingpynpoi um ka long ka bynta kaba kongsan kaba buh jingma kaba khraw,” la pynpaw ka jingpule.
Ha kawei pat ka liang, ki nongwad bniah ki la ai jingmut ïa ki nongthaw polisi ban buh hakhmat eh ïa ki jingïarap kiba pynbha ïa ki jinglah ban pynïadei.
“Ngi ai jingmut ïa ki jingbei tyngka ba la thmu ha ki kam pisa-tyngka bad ki jingtei ha ki jaka nongkyndong, kumjuh ka jingkyrshan ba kham bha ïa ki tnad treikam ban pynduna ïa ka jingma,” la ong ka kaiphod.
Nalor kata, ki la ai jingmut ruh ba ki longïing ki dei ban kyntiew ïa ka jingpynrung kyrteng haba ïadei bad ki ‘Kisan Credit Card’.
“Ka jingpynbha ïa ki jingtei ha nongkyndong lyngba ka jingbei tyngka ha ki jingshakri paidbah kum ki Anganwadi Centre, ki surok bad ki rukom pyntuid um ban pynkhlaiñ ïa ka jinglah ban pynïadei bad ka jinglong-jingman,” la ong ka kaiphod bad ai jingmut halor ka jingdonkam ban pynkhlaiñ ïa ka jingkyrshan sha ki tnad treikam da kaba pynwandur ïa ki prokram ba la thmu bad pynshong nongrim ha ka imlang-sahlang kiba pynbeit ïa ki bynta ba kongsan jong ka jingma ha ka kyrdan jong ka Block.