New Delhi, Nailar 03
Ka kylla ba lai jong ka ‘Meghalaya Pineapple Festival 2025’, kaba la pynlong da ka Sorkar Meghalaya ha DilliHaat, INA, ka la kut ha ka Sngi U Blei hadien ka jingrakhe ba i-shongkun kaba lai sngi ïa u Sohtrun ka Meghalaya, ka jingbuh hakhmat eh ïa ki nongrep, bad ki jingïatreilang kiba khmih lynti nangne shakhmat.
La plie ïa kane ka tamasa da u Myntri Sorkar Pdeng ka tnad ka rep ka riang bad kam pynroi nongkyndong, u Shivraj Singh Chouhan, lem bad u Myntri Rangbah ka Jylla, u Conrad K. Sangma – kane ka tamasa ka la khring ïa ki hajar ngut ki nongwan jngohkai, katto-katne ki kam khaïi, bad ki nongthied na kylleng ka ri.
Kumban shu kdew hangne, palat 15.4 MT u Sohtrun la die ha ki lai sngi jong ka tamasa, kaba pyni ïa ka jingjop jong ka kylla kaba lai jong ka tamasa, ha kaba u Myntri Rangbah u la ong, “ka nang heh bad nang manbha man la u snem”.
Ha ka khyllipmat jong ka jingkmen na bynta ki nongrep, u Chouhan, ym tang ba u la ïaroh ïa ki nongrep ka Meghalaya bad ïa u Sohtrun uba thiang tam, napdeng kiba uba u la ïoh mad, hynrei u la pyntikna ïa ka jingkyrshan ba pura na ka liang ka Sorkar ban pynkhlaiñ ïa ka basa-jingim jong ka Jylla, kata naduh jaka rep haduh jaka die ne ‘farm-to-shelf’.
U la ong, “Nga ai khublei kyrpang ïa phi baroh ki hymmen ki para nongrep jong ngi; bad ka jingsngewnguh kaba kyrpang jong nga sha phi, u Myntri Rangbah ba donburom. Hooid, lada don ka bneng ha ka pyrthei, ka dei ha Meghalaya. Na ka liang ka Sorkar India, nga pyntikna ïa phi ba ha kano-kano ka por ba ka Meghalaya ka khot, ka Sorkar Pdeng bad ka tnad ka rep ka riang kin ïeng ryngkat bad phi.”
U la ïaroh ïa ki jingïatreilang jong ka Sorkar Meghalaya bad ong, “Ka long kaba pynsngewtynnad ban ïohi ba phi la pdiang ïa ka jingïatreilang ‘Public-Private Partnership’ ban pyntikna ba kine ki mar kin poi sha man la ki thliew ïing.”
Ka jingjop jong kane ka tamasa ka pynpaw ïa ka jingthmu jong u Conrad K. Sangma, u bym shym la buh tang ïa ka thong ban poi sha ka ïoh ka kot kaba 16 ‘Billion USD’ ha u snem 2032 hynrei uba la ithuh ruh ïa ka bynta ba kongsan jong ka rep ka riang ha ka ban pynurlong ïa ka jingthmu jong ka Jylla@2032.
U Myntri Rangbah u la ong, “U Sohtrun ka Meghalaya u la saphriang ha kylleng ki ïew jong ka pyrthei, bad ngi sngewkmen ban pyntikna ba ka jingtrei jong ki nongrep jong ngi ka ïoh ïa ka jingïarap bad ka jingmih kaba ki dei hok ban ïoh. U Sohtrun jong ngi u pawnam ym tang namar ka jingthiang jong u hynrei la thung ïa u khlem ka jingpyndonkam dawai, kaba pyni ïa ka jingsumar bad jingphikir kaba ki nongrep jong ngi ki ai ha ka por ba thung ïa u.”
U la bynrap, “Ka ‘Meghalaya Pineapple Fest’ ka tyrwa ruh ïa ka jingïohi ïa ki mar jong ki karkhana rit jong ngi bad ki Self-Help Group, kaba pyni ïa ka khana kumno ki shnong nongkyndong jong ngi ki ïatreilang ban thaiñ ïa ka lawei #AtmaNirbhar jong ka Meghalaya.”
Kawei na ki jingjop ba khraw jong kane ka tamasa ka long ka jingsoi ïa ki jingïateh kular bad ka Reliance Fresh, Amazon Karigar, bad ka Blue Tokai Coffee Roasters, kaba thmu ban kyntiew ïa ka jingthied, ka jingdie ha baroh kawei ka ri, bad ka jingkyrshan ïa ki marbam jong ka Jylla.
Ka ‘Meghalaya Pineapple Festival’ ka pyni ïa kata ka jingkitkhlieh ha ka ban wanrah lang ïa ki nongrep, ki nongseng kam seng jam, ki nongput-nongtem hapoh ka Chief Minister’s Meghalaya Grassroots Music Project (CM-MGMP), naduh ki tynrai jong ka Jylla – shaduh ka nongbah jong ka ri.
Ki nongwan jngohkai ki la muja ïa ka jingbam Sohtrun, ki la thied ïa ki musli-musla napoh ka Jylla, bad ki la ïakynduh bad ïakren bad ki Cooperative.
Uwei u nongwan jngohkai na Bangalore u la ong, “Une u dei u Sohtrun uba thiang tam ha ka pyrthei!” Uwei pat u la ong, “U Sohtrun na Meghalaya u shngiam shibun eh, bad nga sngewnguh shi kat dei ïa ki nongrep bad ki briew jong ka Meghalaya.”
Ha kine ki lai snem ba la dep, ka Jylla ka la bei tyngka ha ki 27 tylli ki jaka pyndait thah, bad 7 tylli ki jaka pynmih mar. Mynta, 682 MT u Sohtrun ba la dep pynkhreh la shalan sha kylleng ki ïew jong ka pyrthei kynthup ïa ka EU, Gulf, bad Southeast Asia, katba palat 150 MT la die ha ki sorbah jong ka ri India.