Shillong, Nailur 04
Hadien 17 snem, ka ïingbishar Meghalaya High Court kala pyndam ïa ki jingkynnoh pyrshah ïa ka Myntri barim ka tnat Pule Puthi ka Kong Ampareen Lyngdoh, u Director barim ka Elementary & Mass Education, u JD Sangma bad Deputy Director barim, Ameka I Lyngdoh haba ïadei bad ka jingkynnoh leh bym hok ha u snem 2008 ha ka jingthungkam Assistant Teacher ki skul Lower Primary ka Sorkar.
Ka Central Bureau of Investigation (CBI) kala register ïa ka mukotduma ha u 2018 halor ka ejahar bala mudui ha u snem 2011, ba kynnoh ba ki nongshah kynnoh kila ïasuhbuit ban pynkylla ïa ki ‘score sheet’ bad ïarap ïa ki katto katne ki kyrtong. Kane ka jingjied ka dei ha ki san tylli ki Centre lane Sub-Division: Shil-long, Jowai, Amlarem, Tura bad Dadenggre.
Ka CBI kala file ïa ka charge-sheet ha u 2020, bad u Special Judge (CBI) u la kyntait ïa ka aplikeshon ki nongshah kynnoh ban pyllait ïa ki ha u snem 2022.
“Haba khmih ïa ka jingbam por ban shong bishar ïa baroh ki sakhi, ka lah ban shimpor haduh ka jingim ba sah jong ki nongshah kynnoh. Namarkata, haba pyntreikam ïa ka bor hapoh ka kyndon 227 jong ka Code, pule lang bad ka kyndon 482, khamtam ka bynta ba kren bad ka bor jong ka ïingbishar ban khanglad ïa ka jingpyndonkam bakla ïa ki rukom treikam jong kino kino ki ïingbishar lane ban pynthikna ïa kaba kut jong ka jingbishar hok, nga kdat noh sharud ïa ka hukum ba shipor ba 23 tarik Nailar, 2022 bala pynmih da ka Special (CBI case No 2 of 2020 da u Special Judge (CBI) ka East Khasi Hills Shillong. Ki jingkynnoh pyrshah ïa ki nongshah kynnoh A1, A2 bad A3 la pynduh noh. Ïa ki jingbishar baroh kiba la dep ruh la kheiñ duh kheiñ dam noh. Ïa kine ki nongshah kynnoh 1, 2, bad 3 la pyllait noh na ka mukotduma,” ong ka ïingbishar u Chief Justice IP Mukerji ha ka hukum ba pynmih ha ka sngi Palei.
Ïa kane ka rai jong ka ïingbishar la pynshong nongrim halor ka jingbym lah u nongïasaid aiñ ka liang pyrshah ban pynshisha ïa ka jingleh bym hok pyrshah ïa kine ki nongshah kynnoh.
Ka ïingbishar ka sngew ba ki lai tylli ki kot ba pyni ïa ki jingkheiñ ïa ki mark jong ka result la soi da ki san ngut ki briew, kaba pynartatien ban don ka jingleh thok.
Ka ong ba ka slip ba pyni ïa ka jingpynkylla ïa ki marks ruh kim pat biang satia kum ki sakhi bad ki lah ban don shibun kiei kiei ha lyndet jong ki.
Ka ïingbishar kala pynpaw ruh ba ym don satia kano kano ka kot ka sla ba pyni ïa ka jingpyndonkam ïa ka sia lieh ban pyndam ïa ki marks.
“Mynta, ka mukotduma ban pynngat kam bymman ka long ba ka A1, A2 bad A3 ki ïasuhbuit, ïasylla bad ïatreilang hapdeng jong ki. Kila pynkylla ïa ki score sheet, namar kata, kila bujli ïa ki kyrtong kiba pass da ki kyrtong kaba ki mon. Ka original score sheet ka ïapher. La pyndonkam ïa ka sia lieh ban pyndap ïa ki marks bad thoh bujli da ki marks ba heh ne ba rit ban ai jaka ïa ki kyrtong ba ki mon bad ban weng noh ïa kiba kim mon. Nalor kata, la kynnoh ruh ba ka nongshah kynnoh No1 (Ampareen Lyngdoh) da ka jingpyndonkam ïa ka bor kum ka Myntri, kala phah ïa ka slip ba bthah ïa ki ophisar ba pynkhreh ïa ki jingkheiñ jingdiah jong ki ‘score sheet’ ba kin pynkylla ïa ki marks. Haba nyngkong, ki lai tylli ki kot ki pyni ïa ki jingkheiñ marks ha ki kyrdan bapher bapher, la soi da ki san ngut ki briew. Kaba ar, ka slip bala wanrah kum ka sakhi, kam shym la pyni satia ïa kano kano ka jingbthah ban pynkylla ïa ki marks. Kam shym don ruh kano kano ka kot ka sla ba pyni ïa ka jingtah sia lieh,” ong ka ïingbishar.
“Mynta, haba pyntreikam ïa ki nongrim ba la buh ha ki rai jong ka ïingbishar Supreme Court, lada ka mukotduma ba nyngkong ba la wanrah da ka liang pyrshah, na ki kot ki sla, ki rekod bad kiwei kiwei ki sakhi ka long kaba tlot haduh katta katta ba ka jingsuba kaba don nongrim kam don satia pyrshah ïa ki nongshah kynnoh, ka ïingbishar haba bishar ïa kine ki sakhi ka aibor ban pyllait noh ïa ki nongshah kynnoh,” ka la ong bad bynrap “Ha kane ka mukotduma, na ka liang ki nongïasaid pyrshah kim shym la lah ban pynshisha wat tang ïa ki jingkynnoh.”
Ka ïingbishar kala pynpaw ruh ba kane ka jingthung nonghikai ka dei kaba la leh ha u snem 2008, bad ka mukotduma kaba sahteng la palat 17 snem, kaba la ktah jur ïa ka jingmut jingpyrkhat jong ki nongshah kynnoh. Kala ban jur ïa ka jingkongsan ban khanglad ïa ka jingpyndonkam bakla ïa ki bor tian bishar bad ban pynthikna ïa ka jingkut da ka jingbishar kaba hok.