Ki Thlen Menshohnoh Ka Juk Mynta

Lada dei shisha ka kam rithlen te ki briew ba kyrni dih aphin ruh ki lah ban kylla ki menshohnoh.

Raphael Warjri

Kiba brai ki kylla kyrni lada ym lah ban teh lakam ïa la ka jingmlien bad dei ban sngewthuh ba kito kiba kyrni ym da dei eh ba ki lmun sngewbha da lade hynrei ym lah ban kyrda wat ha ba tip shai ba dei kaba sniew ban brai ne kyrni. Kumta ka long kaba donkam ban phrung ïa lade ha ka janor jong ki ban sngewthuh kumno ban long adkar bad dei ban syrpai da ka dohnud jong ka jingieit, ka ba husiar artat ban ym long palat pud haduh ba kin ioh ban shim kabu ban nang pynbieit shuh shuh.Kumjuh ym dei ban ehrang bad pyrkhing than bad dei ban kdup khnang ba kin ym sngew tmang sngew kyrdit ha la ka jing-mlien ban brai ïa ki jingdih batriem kum u aphin. Kaba long adkar bad kaba tyngkan ban lait na kano kano ka jingsniew kan ïarap ban pynkylla ïa kita ki khun ki pyrsa ki ba la ngop ha ka jingdih batriem kum u aphin bad kan wanlam ka jingbha ïa ka longïing longsem.Ka jingshisha ka long ba lada jemnud than yn sa shah shim kabu ban nang shah pynbieit, bad lada bitar ehrang than kan pynjngai bad nang pynjot ïa la ki khun ki pyrsa ba la kyrni ha ka dih aphin. Kumta dei ban adkar ha kata ka rukom ba ka pansara jong ka jingieit shimet bad ka jingkitkhlieh kyllum lang kan biang tarajur da ka jingshemphang jong kito kiba dei ban shim ka jingkitkhlieh bad ban bat lakam ïa ka jinglong jingman ha ka ïing ka sem bad ha ka imlang sahlang.

Ha kine ki sngi ba la don ki jingjia ba shyrkhei kiba khlem sangeh shuh, la don kiba dei shisha ka shemlanot bad hadien pat la bud sa da ki kam kiba saitmet ban iohsngew namar ba ki la pynlong kamkai ïa ki iktiar sorkar bad iktiar shnong kiba dei ban kitkhlieh ïa ka jinglong jingman ha shnong ha thaw bad ha ka jylla baroh kawei. Ha kito ki jingjia ba iap ki khynnah ki don byllai ki jingpyrkhat mutdur ba dei ki menshohnoh ne ki runar ba shu kwah brai ban shim ïa ki mynsiem briew khlem daw. Lada bishar ïa ka kam rithlen ka don ka daw ba u menshohnoh un pyniap briew na ka bynta ban ioh la ka nong, hynrei u runar uba pyniap khlem daw ruh lehse ki don ki daw ba ki paidbah kim lah ban kot pyrkhat. Ym lah len ruh ba ka lah ban don ruh ka jingïasnoh bad kane ka kam khaïi aphin ba lehse yn sa don kiba lyngngoh kumno kata ka lah ban long. Lada dei shisha ka kam rithlen te ki briew ba kyrni dih aphin ruh ki lah ban kylla ki menshohnoh. Ka thaw jong ka jingjia ha ka shnong Nongrah ka dei ka ba kynrei bha ka khaii aphin ba iasnoh lyngba ka thaiñ Madanryting, kaba la budnam kum ka ktem khaïi aphin da ki briew na bar jylla. Ha ba shim shisha ha ka jinglong jingman jong ka kam rithlen, ki menshohnoh ki dei ki ba shah pynthame da ka yiad tangsnem, kumta ym ïapher ba ki samla dih aphin ruh ki thame ha uta u jingdih ba triem kumba paw ha ka imlang sahlang. Ka kyiad tangsnem ka dei kaba bei hi ki nongrithlen ban pyndih ïa u menshohnoh, hynreu u aphin dei uba kito ki briew kiba kyrni hi da lade ki angnud ban ioh wat ban siew da ka dor jong ka pisa tuh, pisa leh kam bymman laiphew jait bad lehse ban pyniap briew ruh. Kumta kine ki riewrunar ba la ngop ban brai bad kyrni dih aphin, kim pher eh na u mynshohnoh bad lah ban long hi da lade, bad kane ka long ba ka kam rithlen ruh ka la long kum ka kam ba thymmai ha ka imlang sahlang.

Haba kren ïa kata ka sorkar kan ym pdiang, ki bor pulit ruh kin ym pdiang bad ki ba bun ba lang ruh kin pynsngew beit ba ka dei ka kam ngeit bieit. Kata ruh ka lah ban long ka jingshisha namar ki briew haba ki tip ba don ki briew ha ka imlang sahlang kiba dang imsngi ban pynleit jingmut ha kata ka kam rithlen, lehse kin shim kabu ban pynwandur ïa ki jingleh ki kam bymman da kaba kynnoh ba dei ka kam rithlen ka kam menshohnoh. Tang kito kiba mad ki tip ïa ka jingshisha shaphang ka kam rithlen ne menshohnoh, ba kiwei kim dei ban kynnoh kynta khlem suitñiew ïa kiwei kiba don la ka jingim laitluid ban pyrkhat ha la ka mon shimet lajong. Kito ki ba ym ngeit to kin tngen ha la ka jylli lajong khlem da tuklar ïa kiwei, kumjuh ruh kito kiba ngeit kin ym tuklar ïa kito ki ba ym ju ngeit. Hynrei ka jingkylli mynta ka long ba baroh ïa im lang ha kajuh ka imlang sahlang bad ring mynsiem ïa ka juh ka lyer, lehse hap ïa kylliang ïa kiba bun ki jingdonkam ha shnong ha thaw haba dawa. Dei na kata ka daw ba sa don ki Dorbar Shnong ki ban longpdeng ban adkar bad ban shahshkor bna baroh ki liang shwa ban rai ïa kano kano ika kam, khamtam ïa ki kam bymman. Ka kam bymman ka sah hi ka bymman lada dei u thlen ne mynshohnoh ne ki dakaid runar ne kino kino kiwei kiwei pat ki daw ba jia ki kam sniew kam bymman ha ka imlang sahlang.

Kaei kaba donkam ha ka imlang sahlang ka long ba la riewspah ne duk, stad ne bieit, shemphang ne anna, baroh ki bynriew ki dei ban long kajuh hakhmat ka shnong ka thaw, ka jylla ne ha ka longbriew manbriew. Khlem kdew ïa ka ba ñiew khraw jait ne poh jait namar ha ka jaitbynriew Khasi ym ju don kum kata, hynrei ym lah ban len ba kiba riewspah ki ñiewpoh ïa kiba duk, kiba stad ki ñiewpoh ïa kiba bieit, kiba shemphang ki ñiewpoh ïa kiba anna khlem da ñiewtang sa kiwei kiwei pat ki bynta ki ba jia ha ka imlang sahlang.