Shillong, Risaw 20
Ka HNYF (Central Body) ha ka lyngkhuh sngi ïap ba 37 jong u Paiem Wickliffe Syiem, ka pynkynmaw ïa ki paidbah ka Bri u Hynñiewtrep ba la pdiang ïa ka jingsynshar India da ka ‘Deed of agreement’, kata ka IOA (Instrument of Accession) ha u snem 1947, 1948, 1949.
Ha ka kyrwoh ba la phah da u Bah Sadon K Blah President ka seng u la ong ba hadien ka shuti syiem, ki jaitbynriew hynñiewtrep khamtam ki Khasi ki la sdang biang ïa ka kyrdan synshar kum ki jaitbynriew kiba laitluid ryngkat bad ki jingïakhih riewlum jong ka ri India kiba don tang khyndiat ne ym don jingktah ei ei ha kane ka bynta jong ka ri.
“Da ka shuti jong ki syiem ki Hima, ka India ka la jop ban shna thymmai ïa ka map saiñ pyrthei jong ka ri India da kaba soi ïa ka kot jong ka jingpynïasoh bad baroh ki Jylla haduh mynta bad la bud sa ka aiñ pynkylla riti synshar kaba 26 kaba la tip kum ka aiñ pynduh ïa ka pisa tyngka ha kaba ki Hima barim ki la shah knieh noh ïa ka hok ba kyrpang bad ban shim ïa ka hok syiem, ki khajna,” u la ong.
U la ong ba haba phai shadien ki Khasi kim pat ju soi ïa kano-kano ka kot ban pynïasoh bad ka jingsynshar India, da kaba ong ka Mylliem ka la ïakhun wat ïa ka jingwan rung jong ki nong India da kaba kynthoh tyngeh ïa ka kyndon 7 jong ka aiñ laitluid jong ka ri India 1947. “Ka Mylliem ha katei ka jingïakhun ka la kynthoh ba kano-kano ka jingïadei kaba dei ban don bad ka India ka dei ban long katkum ki kyndon bad ki jingpynbeit jong ka IOA bad ki kyndon jong ka Annexed Agreement kaba kren shai shaphang ka jingpynïadei bad ka jingsynshar India tang ha ki lai tylli ki sobjek, kata ka jingïada, ban pynïadei bad ka jingpyndonkam lang ïa kajuh ka pisa.”
“Ka Ri Khasi ki la pdiang ïa ka jingsynshar India kyrpang bad kumjuh ruh kum ka kynhun hapoh ka shatri jong ka Synjuk jong ka Ri Khasi wat la ka jingsoi ïa ka kam shym la long katkum ka jingïasngewthuh jingmut jong kiba bun ki Syiem Khasi ha kiba bun ki khep la pyndonkam ïa ka kynhun shipai India ban pynbor ïa ki syiem ban aiti ïa ka jinglong shipai jong ka ri India,” la ong u Bah Sadon.
Shuh-shuh u ong ba ka don ka jingbym ïahap kaba khraw ha ka riti synshar ka ri, ki Khasi kum ka kynhun ki don ha ka Schedule ba nyngkong jong ka Riti Synshar jong ka Ri India da ka jingwan jong ki District Council ha kaba kut ki la pynkhih ïa ki haduh ba kin da shah pynjot noh ha ka kolshor saiñ pyrthei, ha kaba ïa ki Khlieh Saiñ pyrthei la batai kum ki ophisar ba hapoh jong ki Khlieh jong ki District Council ka UKJADC 1959.
“Ka jingduna ha ka riti synshar ka don, namar ba ka aiñ pynduh ïa ka pisa tyngka kam treikam ha ki Khasi baroh kawei. Ka aiñ pynkylla riti synshar kaba 73 kam treikam ïa ki Khasi kiba da ka jingpynpaw ba ka Sorkar India ka dang pdiang da kaba buhrieh ne da kaba sngew artatien ïa ki jingshisha jong ki jinglong jingman ban ïasoh kumba la don ha ka Annexed Agreement,” u la ong.
Kane ka jingpynbna jong ka HNYF ka long ban pynkynmaw ïa ka pateng kaba mynta bad ka pateng ban wan ruh kumjuh.
Ka HNYF ka kwah ruh ban khot ïa ka Federation of Khasi States kaba long ka nongsoi ïa ka IOA ba kan kham ïaid shaphrang bad kren shaphang ki mat ba kongsan jong ka instrument, ka Accession bad Annexed Agreement ha kaba kum ka kynhun kan pynshai ïa ka jaidbynriew Hynñiewtrep.
