Shillong, Risaw 20
Ka Hynñiewtrep Integrated Territorial Organisation (HITO) ka la kyrpad ïa ka jingtuklar ba mardor jong u Myntri ka tnad kam pohïing ka Sorkar Pdeng, u Amit Shah halor ki kam ïa-ka-jia pud hapdeng ka Assam bad Meghalaya bad ban pynbeit noh ïa kane ka mat ba sahteng khnang ba ka suk ka saiñ ka lah ban wanphai biang ha ka thaiñ khappud.
“Ki jingïakynad jaka kiba la slem hapdeng ka Meghalaya bad Assam ki la ïai bteng naduh ba la seng ïa ka Meghalaya. Ha kine ki phew snem, kine ki jingïakynad ki la nang heh sha ki jingïakynad kiba jur bha, kiba la ïalam ruh sha ka jingduhnoh ïa ki mynsiem briew bad ka jingeh kaba khraw ha ka liang ka ïoh ka kot na bynta ki nongshong shnong ha baroh arliang jong ka khappud,” ong ki nongïalam ka HITO ha ka shithi ba la phah sha u Amit Shah lyngba ka ophis u Lat ka Jylla.
Ka seng ka la ong ba watla baroh ar tylli ki Sorkar Jylla ki kam ba ki don ha ka jingïakren kaba thmu ban pynbeit ïa kine ki jingeh kiba la slem bah, hynrei bunsien ki jingïakren jong ki, i-kumba ki shu long tang nalor bad kim don kano-kano ka jingmih kaba skhem bad ba tikna.
“Kum kine ki jingïakren ki long tang kum ka jingtah kaba shipor ne ‘temporary bandage’ ïa ka jingmynsaw kaba la jylliew bha, kaba ai tang khyndiat eh ka jingkyrmen ka bym lah ban urlong sha ki nongshong shnong ha khappud kiba mad ïa ki jingeh ba man ka sngi, kynthup ïa ka jingshah pynjot jong ki jingtei, ka jingma ïa ka kamai kajih, bad ka jingbymsuk ha ka imlang-sahlang,” ki la ong.
Ka seng ka la ong ruh ba ka jingwan tur ba na ka por sha ka por jong ka Sorkar Assam sha ki jaka jong ka Meghalaya, ka pyni ïa ka jingpynkheiñ kyndon kaba jur haba ïadei bad ki jingïateh kular ba la buh ha ka thaiñ.
“Ka jingleh donbor da ka Assam ka la pynshisha ba ka treikam khlem da burom ïa ki jingïateh bad ki jingkular histori kiba la shim. Ki jingjia ba shyrkhei jong ka jingshah pynïap ha Langpih ha u snem 2009, ha kaba bun ki ‘riew paidbah ki la duh noh la ka jong ka jingim, bad ka jingshah pynïap ha Mukroh ha u snem 2022, ha kaba ka jingshah thombor ba khlem daw ka la jia, ka pynpaw ïa ka jingthombor ba la kyrshan da ka Jylla kaba ki ‘riew paidbah ba lui-lui kiba shong ba sah ha kane ka thaiñ khappud ki la mad,” ong ki nongïalam.
Ha kajuh ka por, ka seng ka la kdew ruh ba dang shen, ha ka jingleh kaba paw pyrthei jong ka jingwan kyntur jaka, ka Sorkar Assam, da kaba pyndonkam ïa ki jaitbynriew Karbi, ka la khanglad ïa ki nongrep ka thaiñ ha Meghalaya ban ot ïa u kba jong ki – da kaba pynkheiñ ïa ka hok longbriew-manbriew. Kane ka jingpynthut ka la wanrah ïa ki jingktah kiba jur ha ka ïoh ka kot, kaba la nang pynjur ïa ki jingma ha ki nongrep.
“Wat hapdeng ki jingkular u Myntri Rangbah ka Assam, u Himanta Biswa Sarma, kiba pyni ïa ka jingkular ban sangeh noh ïa kine ki kam leh donbor, ki jingkular jong u ki la paw ba kim long kiba shisha. Ka jingphah ïa ki kynhun lehnoh Karbi ban pyntieng bad pyndik ïa ki nongshong shnong ym tang ba ka long kaba be-ain hynrei ka long ka jingpynjah burom ïa ki nongrim riti synshar kiba synshar ïa kane ka ri. Kum kine ki kam kim dei ban ïaid lait khlem da shah tohkit, bad kito kiba donkti-la ki dei ki Myntri Sorkar, ki heh ophisar Sorkar, ne ki pulit-ki dei ban shah pynngat ha ka jingkitkhlieh na ka bynta ka jingleh bakla jong ki,” ong ka seng.
Shuh shuh ki nongïalam ki la bynrap, “Ka long ruh kaba kongsan ban pynpaw ba ki jaka ka Hynñiewtrep ki shah teh ha ki kyndon ba la buh ha ka ‘Instrument of Accession and the Annexed Agreement of the Khasi States’ – ka jingïateh kular ba ka Sorkar India ka dang dei ban burom ïa ki jingkular jong ka ri la palat 75 snem.”
Ki la ong ruh ba kane ka jingiehbeiñ bad jingïuhroit ïa ka hok longbriew-manbriew ka la wanrah ïa ka jingbymhok kaba ïai bteng pyrshah ïa ka jaidbynriew Hynñiewtrep bad ïa ki nongïalam jong ki, kiba la shah knieh noh ïa ka hok bad ka bor ban synshar hi dalade.
“Ngi kyrpad ïa phi ban shim ïa kane ka kam da ka jingsngewkhia bad jingkyrkieh kaba donkam. Ka jingïarap mardor ka long kaba donkam ym tang ban wanrah biang ïa ka shongsuk shongsaiñ hynrei ban ai ruh ïa ka hok bad ki lad jingpynbeit ki ban neh na ka bynta baroh ki jaidbynriew kiba shah ktah ha shilynter ka khappud Assam-Meghalaya,” ki la ong.
