Raphael Warjri
Nangta ka rep ka riang, baroh ki paidbah ki tip ïa ka jingmut jong ka ktien rep, hynrei kham duna ki ban tip ïa ka riang ba ka dei ka ryngyien ne tyngyier ba buh symbai na ka bynta ban thung ban tep, ne bet symbai ha lyngkha risai. Ka sad ka sunon ka dei ka ktien ba sngewthuh kiba bun ba lang, hynrei ïa ka shikyntien la ka jong don ba sngewthuh bad don ba ym sngewthuh. Kum ïa ka sad te la tip kum ka jynsiang ha khrum ka tnum, hynrei ka ktien sad ka dei ruh ïa ka jingker ïing ba kyntang kumba ki jer ïingsad ïa ka ïing niam jong ki syiem. Ka sunon pat ka dei ka ba kham khia thew shuh shuh kum ka ïingbah ba kyntang ban ri ban dup ban da ban ker ïa ki riewblei, lehse kum ki lyngdoh ne lyngdoh sad kiba kyndiah na ka kam pyrthei bad pynleit jingmut tang ha ka kam mynsiem ka kam riewblei. Ka paki dulan ruh ki paidbah babun balang ki tip ba ka dei ka ïingbah baheh jong ki kynja kynrem lyndan. Hynrei ïa ka paki kham duna kiba tip ba ka dei ka shyngkub ba long rynsan kaba heh bad iar daiñ-ly-daiñ kum ka jaka shong jong ki syiem ne ki kynrem lyndan. Ka dulan pat dei ka shlur jong ka ïingbah kum ka ïing ki kynrem lyndan kaba lah ban kham khraw ha ka jinglong ka jyntei ïing ba palat ïa ka ïingsad ruh. Ha ka thoh ka tar Khasi ym lah lait na kaba thoh ïa ki ktien kynnoh ba la lap wat tang ha kane ki dkhot ruh la mih byllai ki ktien kynnoh.
Na ka dkhot haneng la ioh ïa ki ktien kynnoh lyngkha risai, babun balang, kynrem lyndan. Toi, ka kyntien lyngkha risai la dep batai ha shwa, babun balang ka mut ïa ki briew napdeng ki paidbah kaba kdew ba don ki briew byllai kyrhai bad kiba ïa lum lang shijaka. Ka ktien kynrem lyndan ka dei ïa ka maiñ briew ha la ka kam bad kyrdan bakhraw batri. Ka kyntien kynrem ka thew kum ïa u tmai barben jong ki rangbah Khasi mynnor, syriem kum u tmaiñ jong u Myllung Soso Tham, ba ju ong u tmaiñ kynrem. Kata ka maiñ shynrang ryngkat u tmaiñ kynrem ka phalang ïa ka longrynñieng jong ki rangbah. Lyndan pat ka dei ïa ki briew kiba stad, shemphang bad proh jabieng ha ryngkat ka kyrdan ba khia thew ha ka imlang sahlang. Kata ka mut ba ka durkhmat shirynñieng dei ki kynrem bad ka jinglong kynsai hapoh ka long-rynñieng dei ki lyndan, kumta baroh artylli kine ki kyntien ki thew ïa ki briew ki ba don ka maiñ shynrang maiñ kynthei ba shongkun ym tang ha ka khmat long-rynñieng hynrei kynthup bad ka jinglong kynsai ha lade shimet.
Ha ka dkhot ba ryngkhi haneng la mih sa ka ktien kynnoh byllai kyrhai. Kine baroh artylli ki ktien ki kit jingmut kumjuh hynrei ki don la ka bynta jong ka jingmut ba kyrpang ha la marwei ruh. Ka ktien byllai ka thew ïa kiei kiei kiba bun khlem duna, hynrei kyrhai ka thew ïa ka jinglong pahuh pahai. La mih sa ka ktien pahuh pahai, hangne pat ka ktien pahuh ka dei hi kumba ong ba don kyrhai ba khlem duna, hynrei ka pahai tang ha lade shikyntien ym lah ban lap ïa ka jingmut ba thikna, lehse ka dei kaba shu bynrap. Katba ka ktien pahuh tang da lade shikyntien la tip ïa ka jingmut ba bun kyrhai khlem duna. Haba kdew ïa ka ktien u soh u pai, u kba u khaw, ki khiew ki pliang, ka jaiñ ka nep, ka khmut ka khmat, ki kti ki kjat, ka kot ka sla, ka miet ka dum, ka dur ka sur, ka dieng ka siej, bad kiwei kiwei kiba kum kita, bun ki ba la tip ïa ka jingmut jong baroh artylli ki kyntien ha ka ktien kynnoh. Hynrei ki don ruh byllai ki ktien kynnoh kiba lah ban sngewthuh tang ïa ka kyntien kaba sdang nyngkong, ïa ka ba bud ryng-khi pat bunsien ha ba shim kyllum ym lah ban peiphang lane ban pynsnoh. Ki ktien kynnoh kum ki jhur ki jheb, ki mar ki mata, ki tiar ki tar, ka elaka ka singmana, ka met ka phad, bad kiwei kiwei lah ban sngewthuh tang ïa ki kyntien basdang, kiba bud ryngkhi don kiba kit jingmut da kumwei bad don ki ba lehse ba shu pynïahap tar. Jar la katta dang dei ban thwet shuh shuh na kiba tip ïa ka jingshisha ban kham shai.
Kum ka ktien ki jhur ki jheb, ïa u jhur la ïa tip paidbah, hynrei jheb ka dei ka jaboh jabaiñ ka ba mih na ki longkmie ba dang shu dep kha khun. Ha kano ka rukom ki jhur kin ïadei ne ïasnoh bad ka jheb, te ym pat lah ban peiphang lane ka lah ban long ba don da kawei pat ka jingmut ka ba don jingïadei bad ka ktien jhur. Hynrei ki ktien kynnoh kum ki mar ki mata, ki tiar ki tar, ka elaka ka singmana, ka met ka phad, sngew tang kumba shu pynïahap tar, wat sa kane haneng ka kyntien jaboh jabaiñ ruh kumjuh. Kum ki tiar ki tar ka kyntien ka ba bud kata tar ka don jingmut kum ka ba pynjot bad ka ba pynïahap ka dur ka sur, ha kano ka rukom ka ïadei na ïasnoh bad ka ktien tiar, te ym pat lah ban peiphang. Hangne la mih sa ka dur ka sur ba lah ban sngewthuh paidbah kumba long lem kito ki kyntien ba la kdew ha ka dkhot ba ha-shwa, kum u soh u pai, u kba u khaw, ki khiew ki pliang, ka jaiñ ka nep, ka khmut ka khmat, ki kti ki kjat, ka kot ka sla, ka miet ka dum, ka dieng ka siej.
