Khasi Hills Autonomous District Council (KHADC) vrs Shillong Municipality Board (SMB)

Ki pyrkhat ba namar ba ki biang ïa lade, kumta, ki pyrkhat ba ki nongtyrwa soh ruh ki dei kiba bit ba biang kum ma ki.

Babu Kular Khongjirem

Ka long kaei kaei kaba itynnad bha mynta ba, ki ar (2) tylli ki bor pynïaid (administration) khamtam kiba pynïaid ïa ka Sor Shillong, kata, ka bor pynïaid jong ka District Council (KHADC) bad ki bor pynïaid ki kam pynroi sor, kata, ka Shillong Municipal Board (SMB) ne ka Urban Affairs jong ka Sorkar Jylla ki la ïatyngkhuh mynta khamtam ha ka jingïadei bad ki nongdie bad nongtyrwa sha ha sor bah Khyndailad (Police Bazar) Shillong. Ha KHADC la pynïaid bad synshar da ka Voice of People Party (VPP) bad ka Shillong Municipal Board (SMB) pat ka hap hapoh ka State Govt. hapoh ka Urban Affairs Dept. jong ka Sorkar Jylla hapoh ka Sorkar MDA-II ba la lamkhmat da ka NPP, UDP, etc.

Dang khyndiat sngi mynta, ki babu Sorkar (Officials) na ka SMB ki la wan leh khla ne leh ba heh ban wan ïuhroit ne leh beiñ bad leh donbor pyrshah ïa ki trai ri trai muluk kiba ju im ban kamai jakpoh hok kum ki nongdie tyrwa sha lynti, die soh ha shang kiba ju kamai kyndoi jakpoh ha kylleng ka sor Khyndailad ne Police Bazar man ka sngi. Kito pat ki nongtyrwa soh ne nongtyrwa sha lynti kiba la pyneh ïa ki nongpynïaid ka SMB kiba pli, ki la shah knieh ïa ki shang die soh, ki shang buh jingbam dih sha jong ki nalor ki ketli ne teapot jong ki. Kaba kham ithamula shuh shuh ka long ba ki nongdie soh ki la ïa bud bad leit tynruh nakhmat nakhmat ki heh Municipal bad ki la leit ai ka shang bad ki soh hynrei kine ki heh Municipal ki ïaid ba heh khlem salia ne pyrwa eiei la i kumba kat ki ym don shuh ha kane ka pyrthei. Ki ïa ong baroh baroh ba shisien ba la ïoh long ba heh hi ki para Khasi, ka jingsarong jong ki ka kiew haduh shynrong khlieh syndon. Ki pyrkhat ba namar ba ki biang ïa lade, kumta, ki pyrkhat ba ki nongtyrwa soh ruh ki dei kiba bit ba biang kum ma ki. Kata, kam long satia kumta. Lada ki beh ne khang ïa ki nongtyrwa sha ne nongdie soh ha shang, ki dei ban beh lem ïa kito ki ‘khar tyrwa die jaiñ patlun, jaiñ coat kiba ju tyrwa kylleng ki lynti ki syngkien. Ki ‘khar tyrwa die mobile, die tiar laiphew jait dei ban pynher krad lem ïa ki namar ki tyrwa satah kylleng ki lynti ka Sor Shillong. Balei ka Municipal ka peit khmat bad ñion beit (target) tang ïa ki trai ri trai muluk lajong? Don aiu ha lyndet jong kane? Hato! Namar ba ki trai muluk ki dei kiba duk kiba toi kim ïoh eiei ban pynbam sbai rupa narieh narieh kumba leh ki khyllah jait ïa ki? Na kata ka daw, ki shah leh beiñ, leh shilliang bad beh beiñ ïa ki kum ki miaw kum ki ksew? Hato! Kim don hok seh ban ïa kamai kajih lem ha kane ka ri lajong?

Lada dei ha ïewduh (Bara bazar) ne ha Khyndailad (Police Bazar), kam pher eiei, ki don kajuh ka Hok ban kamai kumba kamai lem ki riewspah khlem don jingïapher eiei ruh em. Tangba, kiba duk, ki kamai rit ne kamai duk, katba kiba riewspah pat ki kamai heh ne kamai riew spah.

Kumba ngi ïa tip paidbah, ha ïewduh (Bara Bazar), ka bor synshar ka hap hapoh ka jingsynshar u Syiem Mylliem bad ka District Council ka don ka bor halor jong ka namar ka dei ka jaka riewlum ne jaka Khasi (schedule Areas), hynrei ka Khyndailad pat kam hap satia hapoh ki bor pynïaid ka District Council (Non schedule Areas) namar ka dei ka European Wards ne jaka Sorkar bad kane ka jaka ka hap beit hapoh ka jingpynïaid ka Sorkar Jylla hapoh ka Municipal ne ka Urban Affairs. Dei na kata ka daw ba ki nongïalam ka VPP naduh u President jong ka, u Chairman, ki EM ka KHADC kiba la ïa leit jngoh ban ïakynduh ïa ki nongtyrwa sha lynti ne nongtyrwa soh ha shang ha Khyndailad (Police Bazar) ha kine ki sngi dang shen, kim da nud than eh ban tuklar ne pyni bor hynrei ki shu ong ba, lada ka Sorkar jylla (Municipal) ki nud ban khang ne beh biang ïa ki nongtyrwa sha lynti ne nongtyrwa ne die soh lynti, ngin sa ïa peit kaei ka ban jia hadien.

Hynrei, ki bor pynïaid jong ka KHADC ki la dep ïatyngkhuh lypa (clashes of powers of administration) bad ki bor pynïaid jong ka Municipal. Ngi la ïohi ha kine ki bnai ba la dep ba ki scheme pynroi (developmental Schemes) jong ki MDC ha Sor ruh ki la shah ktah ne ïatyngkhuh bad buh jingeh hapdeng ka KHADC bad ka Municipal. Ka Municipal ka la pyneh hi triang ban ïoh pyntreikam ïa ki Scheme ba la ai ne longtrai ki MDC ha KHADC lyngba ka Finance Commission kiba dei ha Sor Shillong. Ki MDC ki hap ban kohnguh ne pyndem ïa ki bor jong ka Municipal tang ban ïoh leh ïa ki kam pynroi (developmental works) ha ki dong ne ki shnong bapher bapher jong ka Sor Shillong. Ki jingpynkhuid ïa ki jaboh-jabaiñ kylleng ka sor ruh, la pynkhuid da ka Municipal ym dei da ka District Council. Lada jia ba ka Municipal kim kohnguh ne ïaleh pyrshah biang mynta ïa ki kam nongdie jingdie ha Khyndailad ne Police Bazar, kaei ka ban jia nangne shakhmat? Tangba, lada jia ba ïaleh ki Hati, ki ban ïap ki dei ki phlang (ki ‘riew paidbah).