Shillong, Naiwieng 28
Ka jingdon jong ki briew kiba don bad ïoh ïa ka jingpang HIV/AIDS hapoh ka Jylla Meghalaya ka la kynjoh palat ïa ka 10,000 bad na kane ki la don ruh 500 ngut ki khynnah kiba la shah ktah.
Ïa kane la pyntip da ka Dr. K.L Iawbor kaba dei ka Project Director jong ka Meghalaya AIDS Control Society (MACS) haba kren sha ki lad pathai khubor ha ka sngi Thohdieng.
Ka Dr. Iawbor ka la ong, “Palat 10,000 ngut ki briew la ‘test positive’ ïa ka jingpang HIV/ AIDS ha Meghalaya, bad kaba kham sngew shyrkhei ka dei ba 500 ngut na ki, ki dei ki khynnah.”
Ki district kiba la kiew bha kane ka jingpang bad ktah bha ka dei ka East Khasi Hills bud sa ka East Jaiñtia Hills bad ka West Jaiñtia Hills ki dei kiba bun eh ki nongpang HIV/AIDS, ha kaba bun na ki khynnah ba ngat ki dei kiba wan na ki longïing kiba duk, la ong ka Dr. Iawbor.
“Ka daw ba hakhmat eh halor ka jingsaphriang kane ka jingpang ka dei namar ka jingïashongkha khlem ki jingïada bad bun ki briew kim shym la wan shakhmat ban leh test,” ong ka Dr. Iawbor.
Haba pynbna ba ka Jylla ka la pynkhreh bha ban rakhe ïa ka World AIDS Day ha ka 1 tarik Nohprah, ka Dr. Iawbor ka la ban jur ïa ka jingdonkam ban ïashim lang ïa ki jingkitkhlieh ha ka ban tehlakam ïa ka jingsaphriang jong kane ka jingpang.
“Une u khñiang u dei uba ma bha bad ka dei ka kamram jong iwei pa iwei na ngi ban pynsangeh ïa ka jingïabit khnang ba ngin lah ban pynlong ïa ka Jylla bad ka Ri jong ngi kaba lait na ka HIV hapoh u snem 2023,” kala ong.
Ka MACS kala pynlong ïa ki rynsan ïalap bad ki prokram ban leh test, ha kaba kala ‘screen’ ïa 6882 ngut ki briew bad shem ba 24 ngut ki dei ki HIV positive.
“Haduh 87% na ki case la shem na ki outreach prokram ba la pynlong sha ki jaka ba idon jingma bha bad ki riew paidbah,” ong ka Dr. Iawbor haba bynrap “Don na ki, kiba la wan hi dalade bad don pat kiba phah da kiwei halor ka jingsuba ba ki lah ban don ïa une u khñiang jingpang”.
Ka MACS kala pynkhreh ban pynlong ïa ka ‘bike rally’ bad kiwei-kiwei ki prokram ha ka 1 tarik Nohprah ha kaba u Myntri Rangbah ka Jylla, Conrad K Sangma un long u kongsan, ban pynphriang ïa ki jingtip bad jingkyrshan ïa kito ki briew kiba im bad u khñiang HIV/AIDS.
Ki Myntri Sorkar bad baroh ki MLA ka East Khasi Hills nalor ki skul hikai jong ki nos bad kiwei-kiwei lem bad ki briew kiba don ïa ka jingpang HIV kin ïadonlang ha kane ka prokram.
