ïoh kurup T. 92 klur na ka jingleit khynra ïa ki lehnoh ha kylleng ki jaka ha ka ri

Ha u snem 2025 haduh mynta, 317 ngut ki Naxal ki la shah pynïap, 862 ngut ki la shah kem bad 1,973 ngut ki la pyndem noh, la ong ka khubor.

New Delhi, Nohprah:

Ka sorkar pdeng ha ka sngi Saitjaiñ ka la pynbna ba haduh mynta ka la kurup ïa ki jingdon jingem kiba la kot sha ka T.92 klur lyngba ka jingïatreilang jong ki bun tylli ki tnad pyrshah ïa ki jingïaid laitluid jong ki Naxal ha kylleng ka ri.

Ha ka jingpynbna, ka sorkar pdeng ba la ïalam da ka BJP, ka la ong ba ka la pynjulor jur ïa ka akor bad ka jingmut jingpyrkhat jong kaei kaba ka la batai kum ki “naxal ha sor” da kaba pynkhlaiñ ïa ka jingsynshar halor ki lad ai jingtip jong ki.

Ban pyndep ïa ka thong ba skhem ban pynlong ïa ka ri kaba lait luid na ki Naxal ha u bnai Lber, 2026, ka sorkar ka la thaw ïa ka kynhun ba kyrpang ha ka National Investigation Agency (NIA), kaba la ïoh kurup T.40 klur, ki bor synshar jylla ki la kurup sa T.40 klur, katba ka Enforcement Directorate ka la ïoh ban kurup da T. 12 klur, la ong ka jingthoh.

“Ka jingleh ha kajuh ka por ka la pynjulor jur ïa ka akor bad ka jingmut jingpyrkhat jong ki Naxal ha sor bad ka la pynkhlaiñ ïa ka jingsynshar halor ki kynhun thma ba ju ai jingtip ïa ki,” la bynrap ka jingthoh.

Haba ai ïa ki jingtip ba bniah halor ki kam ba la leh pyrshah ïa ki lehnoh Maoist, ka sorkar ka la ong ba tang lai tylli ki distrik ki dang sah “kiba shah ktah bha” ha ki kam pyntriem jong ki Naxal ha u snem 2025 haba ïanujor bad ki 36 tylli ha u snem 2014.

Ha u snem 2025 haduh mynta, 317 ngut ki Naxal ki la shah pynïap, 862 ngut ki la shah kem bad 1,973 ngut ki la pyndem noh, la ong ka khubor.

Haba jer kyrteng ïa ki jingjop ba khraw jong ki bor pahara, ka sorkar ka la ong ba 27 ngut ki Naxal kiba shyrkhei ki la shah pynïap ha ka Operation Black Forest, 24 ngut ki la pyndem ha Bijapur ha ka 23 tarik u Jymmang, 2025, bad 258 ngut ki la pyndem ha u bnai Risaw 2025 ha kylleng ka Chhattisgarh (197) bad ha Maharashtra (61), kynthup ïa ki 10 ngut ki heh nongïalam jong ki Naxal.

“Baroh ki distrik ba shah ktah ha ki Naxal la pynduna na ka 126 tylli ha u snem 2014 sha tang 11 tylli ha u snem 2025. Ki thanat pulit ba la ker kut ki la kiew na tang 66 tylli haduh u snem 2014 sha ka 586 tylli ba la shna ha kine ki 10 snem ba la leit,” la ong ka khubor.

Ki thanat pulit kiba buh jingthoh ïa ki jingjia Naxal ki la hiar bha na ka 330 tylli ha kylleng ki 76 tylli ki distrik ha u snem 2013 sha ka 52 tylli ha ki 22 tylli ki distrik ha u bnai Jylliew, 2025.

La bynrap shuh shuh ba 361 tylli ki ktem shipai kiba thymmai kila mih ha kine ki hynriew snem ba la leit bad 68 tylli ki jaka hiar liengsuiñ ha ka por miet la dep ban buh khnang ban pynkhlaiñ ïa ka jingleit thwet lehnoh.

“Ka sorkar ka la shim ïa ka buit kaba ïatylli, kaba bun rukom bad kaba rai pyrshah ïa ka Naxal, kaba bujli ïa ka rukom treikam kaba la pynpra jong ki sorkar barim,” la ong ka kyrwoh khubor.

Ka sorkar ka la ai ruh ïa ka jingkyrshan kaba ïadei bad ka jingpynbha ïa ki jingtei ha ki jaka ba la shah ktah ha ki Naxal da kaba shna ïa ki surok kiba jrong 12,000 km ha ki jaka hapdeng u bnai Jymmang 2014 bad u bnai Nailar 2025.

Ki projek na ka bynta baroh 17,589 km la mynjur ha ka jinglut kaba T.20,815 klur, kaba pynthikna ïa ka jingpynïasoh bad ka jingleit jingwan ha baroh ki jinglong ka suiñbneng ha ki jaka kiba ym lah ban poi hashwa, la ong ka khubor.

La shim ruh ïa ka projek kaba heh ban pynbha ïa ka jingpynïasoh Mobile ha kaba la buh 2,343 (2G) mobile tower ha ka jinglut kaba T.4,080 klur ha ka bynta kaba nyngkong, bud sa 2,542 tylli ki tower kiba la shah mang ha ka bynta kaba ar ryngkat ka jingbei tyngka kaba T.2,210 klur, ha kaba ki don lypa 1,154 tylli.

“Nalor kata, hapoh ki skhim Aspirational Districts bad 4G Saturation, la mynjur ïa 8,527 tylli ki tower (4G), ha kaba 2,596 bad 2,761 tylli, ki dang treikam mynta, kaba pynbha shibun ïa ka jingïadei bad ka jingpoi jingtip ha ki jaka ba kongsan jong ka Naxal,” la ong ka khubor.

La kyntiew ïa ki jingshakri jong ki bank ha ki jaka Naxal da kaba buh ïa ki 1,804 tylli ki tnad bank, 1,321 tylli ki ATM bad ka jingbuh ïa ki 37,850 ngut ki nongthoh khubor jong ki bank ban ai jingkyrshan ïa ka jingpynrung pisa. 

Ka sorkar ka la plie ruh ïa ki 5,899 tylli ki ophis post ha kylleng ki 90 tylli ki distrik ryngkat bad ka jingïarap ha man la ka 5 km, kaba wanrah beit ïa ki kam bank, post bad ki kam phah pisa sha ki jaka ba jngai kiba la don mynshuwa hapoh ka jingsynshar jong u Naxal, la ong ka khubor.

Ki kam jong ka sorkar ha kine ki 11 snem ba la dep ki la pynthikna ba ka jingleh donbor jong ki Naxal ka la hiar palat ïa ka 70 percent, ka jingïap jong ki riew paidbah bad ki bor pahara ka la hiar stet, ki nongïalam ba ha khlieh duh jong ka Maoist ki la shah pynduhjait ha ka rukom kaba ryntih, bad da ki hajar ngut ki shipai ki la jied ïa ka jingim kaba rim ban ïa ka jingïakhun da ki tiar, ong ka kyrwoh khubor.

“Katba ki jyngkhang jong ka jingpyrshah ki dang sah bad ki jingdawa ban pynduhjait pura ïa ka jingpeitngor kaba neh haduh ka por ba la pynbna jong ka 31 tarik u Lber  2026, ka jingïaid lynti ka long kaba ym lah ban bakla,  ka jingmut jingpyrkhat bad ka jaka jong ka lehnoh Naxal ka la shah pynpra, kaba plie lad ïa ka jingsuk kaba neh bad ka jingroi jingpar ha baroh ki thaiñ,” la ong ka jingthoh.