Dang ïai pyrsad mynsiem ki jingthoh u Myllung Soso Tham

Ka jingshyrkhei jong une u nongthoh kot ka paw ha ka rukom ba u la pynwan sha ka Khasi ïa ki jingthoh ha ka ktien nongwei.

Watla 84 snem ki la ïaid naduh ba u Myllung Soso Tham, u khraw pyrkhat ka jaitbynriew Hynñiewtrep Hynñiewskum, u la khlad, ki jingthoh jong u ki dang ïai pyrsad mynsiem halor kito kiba ieid ïa ki jingthoh kiba kit jingmut, kiba ai jingsneng, kiba pynkyndeh mynsiem, bad kiba lah ban pynphrang ïa ka pyrkhat ka pyrdaiñ. La ki dei ki jingthoh ha “Ka Duitara Ksiar” lane “Ki Sngi Ba Rim U Hynñiew Trep”, une u khraw pyrkhat u la iehnoh shadien ïa ki matti kiba kum ka jaitbynriew ka dei ban nang pynsaphriang ha kylleng sawdong.

Ngi sngewnguh ba ka jaitbynriew ka la sei ïa une u rangbah uba la ïar ha ka jingmut jingpyrkhat bad uba la ïohi jngai ïa kiei kiei. Hashwa ba ma ngi ngin sngewthuh, u Myllung Soso Tham u la dep tip. Hashwa ba ma ngi ngin pyrkhat, u Myllung u la dep thoh. Hashwa ba ngi ngin sngew babe ïa kiei kiei, u Myllung u la dep sneng lypa. Hashwa ba ngi ngin trud ïa ka dieng ka maw, u Myllung u la dep maham ba peit ïoh ngi shu kylla tang kum ki nongthoh dieng bad ki nongtong um jong no re.

Ngim lah ruh ban klet ïa ka jingpynwan sha ka Khasi ïa ki jingïathuh khana jong u Aesop. “Ki Phawer U Aesop” ka dei ka kot kaba donkam bha ban pule namar ki don ki jingsneng kiba shyrkhei bad kiba ïadei dur bad ka jingim kaba man la ka sngi. Ka jingshyrkhei jong une u nongthoh kot ka paw ha ka rukom ba u la pynwan sha ka Khasi ïa ki jingthoh ha ka ktien nongwei. Kam dei kaba suk ban pynwan dur sha ka ktien lajong na ka ktien kiwei. Kane ka kot “Ki Phawer U Aesop” ka dei kawei na ki kot kiba kiba bun bah ki briew ki la pule bad ki dak ba la shon hangto ki long shisha ki symboh ksiar.

Ha kane ka sngi, kata, ka 18 tarik Nohprah, 2025, ngi kynmaw burom ïa une u riewkhraw ha ka lyngkhuh sngi khlad kaba 85. Une u nonghikai, u la hikai ym tang ïa la ki jong ki khynnah pule ha kito ki snem, hynrei kaba kongsan ka long ba u la hikai ïa ka jaitbynriew baroh kawei. La kha ïa u Myllung Soso Tham ha u snem 1873, bad u la long u nonghikai ha ka sobjek Khasi haduh ba un da shongthait ha u snem 1931. Lada ngi ngam jylliew ïa ki jingthoh jong une u Myllung, ngi dei ban ïa kylla thiah kylla dem, ngi dei ban pynphrang ïalade ha ki kam kiba tei, ngi dei ban shim ïa ki lad ki lynti ban ïada ïa la ka jong, ngi dei ban burom ïa la ka dustur, ngi dei ban ri kyndong ïa ka jinglong kyrpang, ngi dei ban shlur ha ka jingmut jingpyrkhat bad ngi dei ban pynkhlaiñ ïalade khnang ban ïada na kiwei. Ka jingriewspah jong ki jingthoh jong une u Myllung ka la pynlong ruh ïa kiba bun ban pynkylla sha ka ktien nongwei ïa kiei kiei kiba u la thoh da ki phew snem mynshwa.

Kum ka jingai jingmut, ha ka sngi ba ngi kynmaw burom ïa u Myllung Soso Tham, la dei ban ïa pyrkhat noh sa da kiwei ki lynti ban pynphriang ïa ki jingthoh jong une u rangbah. Ban shu ai tang da ka shuti, kam sngew biang bad kam ïahap bad u synñiang u bynhei uba u la pynnoh sha ka jaitbynriew. Ka rynïeng ka rynïot jong une u khraw pyrkhat kam dawa tang ba ngin shu shong ha ïing lane ban ïa pynkhuid shnong lane leitkai sngewbha shano shano.