Khliehriat, Nohprah 19
Ka ‘Public Hearing’ ka dei ka rynsan ban pynsngew ki nongkyrshan bad nongpyrshah ïa kano-kano ka projek ha kano-kano ka jaka, pynban ha kane ka sien la sakhi ba kane ka jingpynsngew paidbah, kaba la khot da ka Meghalaya State Pollution Control Board (MSPCB) na ka bynta ban seng ïa ka karkhana dewbilat bathymmai, ka Shree Cement Limited, la wan ban ïashim bynta tang da kiba kyrshan.
Ka dei ruh ka ‘Public Hearing’ kaba duna bha ki nongshim bynta, tang 114 ngut bad baroh ki dei ki nongkyrshan. Ka dei ruh ka ‘Public Hearing’ kaba lyngkot eh ka por kaba sdang 10.00 baje mynstep bad kut 10:55 baje mynstep. Ki nongïalam Elaka ki la pynbeit ban kren tang 4 ngut halor rynsan bad ka la long ruh ka ‘Public Hearing’ kaba ïaid beit ïaid ryntih.
Shuwa kane, ka la don ka jingïania kaba jur ha lynti hadien ba ki nongshong shnong ka Elaka Nongkhlieh, la kynnoh ba ki la khang lynti bad kim shah ïa ki briew kiba nabar ka Elaka ban wan ïashim bynta ha ka ‘Public Hearing’.
Baroh ki kynhun sengbhalang kiba thmu ban leit sha ka jingïalang kim ïoh ban pynsngew ïa ka sur ka jong ki namar ka jingshah khang lynti ha ki ‘Volunteer’ jong ka Elaka.
Ki sengbhalang ki bym ïoh lad ban leit sha ka jaka pynlong ‘Public Hearing’ ki kynthup ka HITO, JNC, KSU bad kiwei-kiwei, nalor kata ki nongshong shnong ka Daistong kaba la tyrwa ban pynïeng ïa kane ka karkhana dewbilat ruh khamtam kiba pyrshah kim shym la ïoh lad ban shim bynta ha kaba ka la don ka jingïania kaba jur hapdeng para longkmie kiba kyrshan bad kiba pyrshah ïa ka jingwan kane ka karkhana.
Kane ka karkhana Shree Cement ka mang ban pynmih ‘Clinker’ ba haduh 0.95 ‘million-ton’ ha ka shisnem bad ka jingpynmih dewbilat kaba 0.99 ‘million-ton’ ha ka shisnem, ryngkat bad ka ‘Captive Power Plant’ kaba 15 MW, ka ‘Waste Heat Recovery System’ kaba 7 MW, bad ki ‘DG Set’.
Kane ka jingpynsngew paidbah kaba thmu ban pynlong ha Daistong la pynkynriah jaka sha Madan Mooki kaba don hajan ka shnong Lumchyrngan.
Ki nongïakhih bad ki nongshong shnong ki la kynnoh ba la khanglad ïa ka jingrung sha katei ka jaka, kaba la khanglad ïa ki ban pynpaw ïa ka jingsngewkhia halor ka jingktah ïa ka mariang bad ka jingim.
Ka Hynniewtrep Integrated Territorial Organisation (HITO), kaba thmu ban leit sha katei ka ‘Public Hearing’ ka la ong ba ki la shah khang lynti ha ka shnong Tongseng kaba hap hapoh ka Elaka Nongkhlieh ha ka por mynstep.
U President ka HITO, u Bah Donbok Dkhar, ula ong ba haba ki dkhot jong ki sengbhalang bapher-bapher ki la poi ha Tongseng ha ka por kumba 4:30 mynstep, ki la lap ïa kawei ka trok ‘dumper’ kaba ïeng hapdeng surok, kaba khanglad ïa ka ïaid ka ïeng.
Ki ‘Volunteer’ ne ki nongshong shnong ka Elaka kiba don ha kane ka jaka ki la kam ba katei ka trok ka la sniew. U la bynrap ba wat ki pulit ruh ki hap ban shim da kiwei pat ki kali ba la pynkhreh da ka Elaka ban poi sha ka jaka pynlong ‘Public Hearing’.
“Ngi sngewkhia ïa ka khyndew ka shyiap jong ngi bad ka jingpynjot ïa ka mariang, ki trai shnong khamtam kito kiba pyrshah ïa ka ‘Cement Plant’ ki shah pyndik,” la ong u Bah Dkhar.
Ki sengbhalang kiba kynthup ïa ka KSU East Jaiñtia Hills District Unit, bad Jaiñtia National Council (JNC), ki pynpaw ïa ki jingsngewkhia ba ka jingpynjot ïa ka mariang bad ka jingpyndonkam bakla kaba ïadei bad ka projek ka lah ban wanrah jingma ïa ka koit ka khiah jong ki paidbah, ki jaka rep, bad ki tyllong um ha ka thaiñ.
Ha kawei pat ka liang kiba pyrshah khamtam ki trai shnong ki la pyrta ban pynrem ïa ki khlieh nongpynïaid Elaka naduh u Dolloi, Waheh Shnong, Sorkar bad ka JHADC.
Ka Kong Lucy Pachiang ka nongshong shnong ka Daistong ka pynpaw ka jingsngewsih ba ka mih ka jingïashoh ïadat, ïamai ïania para nongshong shnong jong ka Elaka Nongkhlieh bad ka la kynnoh ba kane baroh ka dei naka daw ka jingrhah spah.
Kane ka jingleh jubor jong ki khlieh nongpynïaid Elaka, khlem pep kan ktah ïa ka mariang bad ïa ka rep ka riang, ki tyllong umbam umdih.
U poi-ei u wan shane haka dur ka roi ka par, hynrei kynmaw baroh un tuh lut ïa ki jingdon-jingem jong ka jaka kaba dap kyrhai da ka dud ka ngap, la ong ki longkmie kiba pyrshah.