D H Kharkongor
Haduh mynta mynne dang don kiba kylli ïa nga, kata, kiba dang shu ïa kynduh shen lane kiba dang shu ïa ithuh ithaw shen bad ki bym tip ïa nga da ka kyrteng kaba shisha ka jong nga -‘Haba kumta, phi pat phi lah long Kristan? Kaba bud khongdongjat nangta pat ka long -‘Phi don ha kano ka kynhun balang’? Nga jubab – to peitthuh lane to bisharthuh hi phi ïa ka jing-long jingim ka jong nga, kaba naduh mar ïa ithuh ïa nga.Bisharthuh hi phi naduh ïa ka akor ka burom kaba naduh ka ktien ka thylliej, kaba bataishai pat ruh tad haduh ïa ka saiñpyrkhat ka jong nga. Te hato phi iohi mo ha nga ïa ka jingïasyriem bad u Jisu Khrist ? Ha kaba ïadei bad ka kynhun balang nga jubab – nga don ha ka Balang ka jong uto uwei u ‘dakaid’ uba halor jong kato ka Diengphna, kaba mar syndah bad U Jisu Khrist. Uto uba ha shwa ba un dkut mynsiem u ioh pdiang ïa ka jingisynei bad ïa ka jingmapei ka jong u Jisu Khrist uba U Blei. Uto uba u Jisu Khrist u ong -“Ha kane ka sngi men don lem bad nga ha Paradise’. Kam dei ka jingjubab mynthi hynrei ka kabu ban pashat ha ki ïa u ‘symboh pyrkhat’.Wei ba ngi sngewtynnad eh ban ïa pynksan ïa la ka jong ka Kynhun Balang ba ngan ïeh ha phi ba phin ïa puson u dei uba na kano ka kynhun Balang Kristan lane ‘Christian Denomination’.
Haba poi beit noh ha ka phang ba ka pyrthei shityllup ka rakhe kyrpang ïa ka 25 tarik ka jong u Nohprah kum ka sngi jong ka jingkynmaw kyrpang ïa ka jingwanlongbriew ka jong u Blei, uba U Trai bad U Kynrad halor kiei kiei baroh. Ka dei kaei kaei kaba da maïan shisha shisha ïa kat kiba don ïa ka jingïadei(relationship) kaba shimet shimet bad U Blei, uba U Trai bad U Kynrad halor kiei kiei baroh, naba ka dei ka jingsdang kaba lam shaduh ka jingpynkynmaw sa ïa ka jingshah sahnarphna (Good Friday) lem bad ka jingmih pat (Resurrection Day) ka jong U. Ka dei kaei kaei kaba da maian shisha shisha ïa kat kiba don ïa ka jingïasyllok (fellowship) kaba kyrpang bad kaba shimet shimet bad U. Nga pynshong nongrim ïa kane halor ka jing-ngeit ka jong nga ba ka ‘Christianity’ kam dei ka ‘Niam’ lane kata ka ‘rite’ and ritual’ hynrei ka dei ka jingïadei kaba ha ryngkat ka jingïasyllok kaba shimet shimet bad U BLei, uba U Jisu Khrist.
Kumta ha nga hi shimet ka ‘Christianity’ ka thew kyrpang ïa ka rukom im lane ïa ka ‘lifestyle’ kaba man la ka sngi. Ka thew ïa ka jinglong (character) kaba shisha, kaba la ha kaba rieh lane ha kaba paw. Kaba ym pher hangno phi don lane badno phi don. Halor kane kawei de ka nongrim ba ngan pynkynmaw biang ba kam don jingmut lane ka long lehnohei (futile) ban ïatai lada ka 25tarik ka jong u Nohprah ka dei shisha ne em kata ka sngi jong ka jingwan long briew ka jong u Blei, uba u Jisu Khrist, shane sha pyrthei. Ha nga shimet ba kam don jingmut hi ruh ban ïa taiñia lada ka dei ne kam dei ban rakhe ïa ka 25 tarik ka jong u Nohprah kum kata ka sngi jong ka jingwan long briew ka jong u Blei, shane sha pyrthei.Kam don jingmut hi ruh ban ïa tai da kano ka rukom dei ban rakhe ïa ka. Kam don jingmut wei ba wat U Blei hi ruh u ai ïa u khunbynriew ïa ka mon kaba laitluid. Namar kata to rakhe phi ïa ka 25 Tarik u Nohprah kat kum la ka bor sngewthuh lane kat kum la ka mon ka jong phi, kaba laitluid. Ka dei ruh ka mon kaba laitluid ka jong phi ban ‘sngewtynnad ïa man ka khubor Khristmas’, khlem da im pat de kat kum ka khubor ka jong ka.
Kumta ngam tip lada la kha shisha ne em ïa U Jisu ha kane ka aiom Tlang. Kaba nga tip ka long ba ym don jaka shuh ïa u Joseph lem bad ïa ka Mary, kaba armet, hangta hapoh ïingbasa. Ki shijur ki hap hun beit noh hangta hapoh ka sem jingrijingdup, kaba lehse ka don kham pajih na ka ïingbasa. Ka dei hangta bad hapdeng jong ka jingdum ba ka Mary ka suhkha bad ka kha syndon bloit ïa U Jisu. La pynthiah ïa U ha ka Shyngoid. Nga ngeit skhem ruh de ba ym tang ba ka dei ka miet kaba maian hynrei ka dei ruh ka miet kaba jar jar. Nga ngeit ba ym dei tang u Herod hynrei wat ka Bethlehem hi baroh kawei kam tip eiei ruh em shaphang kata ka jingmaian.Wat kita ki Riewstad ruh kim poi pyrkhat ba ïa kat U Jisu yn kha pynban ha kaba kum kata ka jaka. Wat ki ‘Angel’ ka bneng ruh ki leit pyntip nyngkong nyngshap shwa, ïa kata ka ‘khubor ba bha’, ha ki nongap jingri jingdup kiba don lem bad la ki jingri sha kaba khampajih na ka shnong Bethlehem. Ki briew kiba ka imlang ka sahlang kam da kheiñkor. Kiba lehse ki kham duna naduh ka kyrdan pule puthi tad haduh ka ioh ka kot. Kiba kum kita ki ioh pynban ïa ka kubu ksiar ban leit ïakynduh mar khmat bad u Khunlung Jisu. Kiba leit ruh kumba ki long, kata, ha ryngkat ki jainphong kiba la rim, kiba la pruid u shah, kiba tngit, kiba ïew ka syep ka syar nalor ka jingïew jong jong ki mrad ne ki jingri ki jong ki.
Man ka khyllipmat kaba phi wiat (smile) ïa ki parabriew, kiba tang kum kita ki nongap jingri, ka dei ka Christmas. Man ka khyllipmat kaba phi ai khublei (greet), da jingsngewrit, ïa kiba kum ma ki ka dei ka Christmas. Man ka por ba phi leh isynei ne lehsbun ïa kiba kum ma ki, ynda haba ki don kam ïa ka jinglehisynei ka jong phi, ka dei ka ‘Christmas’. Man ka khyllipmat kaba phi kloi ban shah shkor ïa ka jingeh ka jong kiba kum ma ki ka dei ka ‘Christmas’. Man ka khyllipmat kaba phim thew ïa ka jingleh bakla ka jongno jongno ruh ka dei ka ‘Christmas’. ‘Christianity’, ha nga hi shimet, ka dei ka rukom im kaba man la ka sngi.
