Raphael Warjri
Ka long ka jingeh ka ba khraw ïa ki Dorbar Hima ba mynta namar ba la kynrei than eh ki kam shukor naduh mynshwa, wat lada ym lah ban len ba dang don hi ki bakhraw batri kiba marmlien ban kamai bymhok da ka ba ïuhroit ïa la ki khun ki hajar haduh mynta mynne ruh. Ynda haba ka rhah spah bad ka khwan myntoi shimet ka la shong tynrai ha ka pyrkhat briew kumta ka long kaba eh ban shimti ka jingkitkhlieh na ka bynta ban shakri ïa ki paidbah. Kiei kiei baroh ki kylla khongpong khongdeh haduh ba la jyrwit jyrwat ka synshar khadar bad ka jingïadei bad la ki khun ki hajar. Kita ki shlem kiba dei ban bat pyrkhing ïa ka rukom bad dustur tynrai, ki kylla long pynban ki ahor jong ka byrsieh ban phyrnob ha ka bamsap bampong. Teng teng wat ki kam niam ruh ki pulom noh na ka daw ba ym ïa beit jingmut para bakhraw ha ka Dorbar Hima. Dang shen ka la jia ïa ka Lehniam Kñia Ïewduh bad mynta sa ka kam longsyiem mansyiem ha ka Hima Sohra, khlem da ñiewtang ïa kiwei kiwei ki kynrum kynram ha kiwei kiwei ki hima Khasi ha kylleng ki thaiñ.
Ki briew mynta ki batai ïa ka riti dustur tang kat ban biang la ka met lajong bad lada dei ban pynkheiñ ruh kin batai thawshia ha kata ka rukom kum ban myntoi ïa lade, ym ban pynksan shisha ïa ka riti dustur tynrai. Lada ki khun ki hajar ka Hima Mylliem ki la duh byllai ki basa ba dei ka hok bad la shah knieh pynban ha ki mynder ka dei ba la kylla langmatlah kita ki ba bat ïa ka iktiar katkum ka riti. Naduh ki snem ba mynshwa ka la dei ïa ka Dorbar Thawaiñ Dalariti Rilum Khasi (KHADC) ba yn pynbeit bad shna ki aiñ ki ban dei katkum ka nongrim jong kata ka shlem ïada ïa ki riti dustur tynrai. Hynrei ym shym long kumta bad khlem mih ki aiñ kiba dei na ka bynta ban ïada ïa la ka khyndew bad ki riti dustur. Ka long ka jinglehraiñ ïa ka Dorbar Thawaiñ Dalariti Rilum Khasi ba kiei kiei baroh ki long khongpong ïa kaei ka ba dei ban long. Ka shai kdar ba ka ïewduh ka dei jong ka Dobar Hima Mylliem bad ka shai kdar ba la seng ïa ka ïewduh na ka bynta la ki khun ki hajar ba kin kamai kajih, bad ka shai kdar ba katkum ka riti dustur ym dei ban shah ïa ki mynder ban kiew hapoh ïewduh ban khaiï. Hynrei naduh mynshwa ym shym la teh lakam bad mynta la jwat ban kyndang ïa ki mynder, ka ba la dei lypa kaba khlem shong aiñ katkum ki riti dustur tynrai. Ki longsan mansan jong ka Hima kiba la ioh pateng mynta ïa ka iktiar jong ka Dorbar Hima kim lah shuh ban korbar ïa kata namar ba la dep jia da ki phew bad spah snem mynshwa.
Lada ka Dorbar Thawaiñ Dalariti ba mynta ka shim ïa ka iktiar ban pynbeit,lehse lah ban sdang bad pyrshang ban phai biang suki suki sha kaba mynnor katkum ka nongrim ba la seng ïa ka ïewduh na ka bynta ki trairi traimuluk. Ki aiñ tynrai ba la don lypa ruh la pynkheiñ hi da kita kiba bat ïa ka iktiar katkum ka riti. Kiei kiei baroh ki long tang na ka bynta ki sbai rupa kiba wad la ka lynti kumno ban syngit ha u saipan jong kita ki longsan mansan kiba bat ïa ka bor ka iktiar. Ka jingpyrshang ha kane ka liang na ka bynta ban pynphai biang kum mynnor ïa ki aiñ katkum ka riti tynrai ka dei ban wan da ka mynsiem kaba sngur da shisha khnang ba yn lah ban urlong. Ka shai kdar ba ki syiem bad dorbar hima naduh mynshwa ki la ïaid lait ïa ka riti dustur tynrai, kat haduh ban da kiew da ki mynder hapdeng Ïewduh. Ym tang ba ki kiew hynrei ki la shong skhem, kham skhem ban ïa ki trai Khasi lajong. Kumta ka la jwat ban tuklar ïa kane ka bynta, hynrei ym dei ban shong kli kti bad dei ban ïai pyrshang khnang ba kata ka ïewduh kan dei shisha ka ïew tynrai jong ki Khasi. Ka atiar aiñ ka la don lypa katkum ka Riti Synshar ka Ri India, lyngba ka Khyrnit Bahynriew ha kaba la buhti ïa ki Dorbar Thawaiñ Dalariti.Kumta ka iktiar ba hakhlieh duh ka dei na ka Dorbar Thawaiñ Dalariti Rilum Khasi (KHADC) ba kan prat lynti ban thaw aiñ na ka bynta ban kyndang noh ïa ki dkhar ki mynder baroh na poh Ïewduh. Khlem artatien ba kane ka dei ka jingangnud jong ka Dorbar Thawaiñ Dalariti Rilum Khasi (KHADC), ka Dorbar Hima Mylliem ha ryngkat u syiem Hima bad ki basan ki bakhraw baroh, kynthup ruh ïa ki paradoh parasnam jong ka jaitbynriew salonsar.
Kumba la kdew ha shwa ka long ka ba jwat da shisha ban kyndang ïa ki mynder na ïewduh, hynrei ym dei kaba ym lah ban long. Lada sdang da ka jingshemphang ka ba sani bad ryngkat ban ïaid da ka riti katkum ka jingthmu tynrai jong kaba seng ia ka ïewduh ban kyrshan artat da ka atiar aiñ ba la don lypa ha ka Riti Synshar Ka Ri India, kata lyngba ka Khyrnit Bahynriew kaba dei lyngba ka iktiar jong ka Dorbar Thawaiñ Dalariti. Donkam tang ka mon kaba skhem naduh ki rangbah nongïalam na ka Dorbar Thawaiñ Dalariti, ka Dorbar Hima Mylliem bad ki para rangbah kiba don ka kyrdan bad ka jingtip ba pura ïa ka aiñ tynrai katkum ka riti tynrai Khasi. Lada lah katta kan long ka burom bad ka jingshngaiñ ïa ki paidbynriew Khasi shityllup ka jylla, khamtam kito kiba don ka bynta ka ba khraw na ka bynta ban pynneh pynsah ïa ki riti dustur tynrai.
