Shillong, K’Lyngkot 15
Ka Sorkar Meghalaya Democratic Alliance (MDA) kala rai ban khot ïa baroh ki kynhun bapher-bapher kynthup ki seng saiñ pyrthei bad sengbhalang ban ïakren halor ka jingtyrwa pynrung ïa ki kyndon ba ïasyriem kum ka Inner Line Permit (ILP) ha ka Immigration and Foreigners Act, 2025, da ka jingthmu ban tem ïa ka jingwan rung kyrthep ki briew nabar ka Jylla bad mynder ri.
“Ngin sa khot ïa baroh ki seng saiñ pyrthei bad sengbhalang ban ïakren ïa kane ka jingtyrwa,” ong u Myntri Rangbah ka Jylla u Conrad K Sangma haba kren sha ki lad pathai khubor ha ka sngi Palei haba kren halor ki jingpyrshah ïa kane ka jingtyrwa khlem da tip ïa ki symboh.
“Kam long kaba dei ïa ngi ban shu ïa shim rai khlem da ïohi shuwa ïa ki symboh ba don ha ka jingtyrwa bad ïa kane ka aiñ baroh kawei ba kumno ngin pynïaid shakhmat ïa ka,” ong u Conrad.
U Myntri Rangbah u la ban jur ïa ka jingdonkam ban don ïa ka jingmut kaba tei haba ong “Ka mat jong ngi ka dei ka jingwan rung beaiñ ki mynder. Ka mat hi kam dei ka ILP, ka mat kam dei ka Immigration Act, ka mat kam dei ka MRSSA…Ngi donkam ïa ka aiñ, ngi donkam ïa ki lad ki lynti ban tehlakam ïa ka”.
U la kyntu ïa ki seng Liang Pyrshah ban wan sha ka jingïakren bad pynpaw “Ngim ong ba kaei kaba ngi tyrwa kan dei kaba biang, ngi lah ban bakla…hynrei nga tharai ngi lah ban shim ïa kata ka rai lada ngi lah ban pynlong ïa ka jingïasyllok lane ïakren mar kylliang”.
Katkum ka jingong jong u, ka Sorkar ka thmu ban pynbiang tarajur ïa ka jingdonkam ban pyrkhing ïa ka jingwan rung beaiñ ki mynder ri bad ka jingsngewkhia jong ki paidbah bad ki kynhun sengbhalang.
“Ngi dang pyrshang ban leh ïa kata bad ngi la pyrshang ban pynïaid shakhmat ban peit la kane ka dei ne em ka lynti,”ong u Myntri Rangbah.
“Ngi donkam ban ïakren ïa kane. Ngin sa khot ïa ki seng saiñ pyrthei, ki seng bapher-bapher ban ïakren ïa kane ka mat bad khlem pep ba hadien ba ngi la ïoh jingshai bad jingpynsngew ïa baroh ïa kaei kaba ngi thmu ban jam shakhmat bad kane bad ngi ïoh ruh ïa ka jingmynjur na baroh, hangta ngin sa pyrshang ban pynïaid shakhmat ïa ka kam,” u la ong.
“Ngi dang shu pyrshang ban phai khmat sha kane ka lynti hynrei phi la shu ong em beit-beit. Nga tharai kane kam dei kum ki seng saiñ pyrthei ne ki nongïalam lane kum ki sengbhalang ban shu shim kumta. Ngi donkam ïa ka jingïakren bad tad hadien ka jingïasngewthuh ba ki don kiei-kiei kiba kim mynjur, ngin pyrshang ban wad ïa ki lad ki lynti ban pynbeit lane wanrah da kaba thymmai hynrei kane baroh ka donkam ïa ka jingïakren. Kaei kaba ngi ong mynta ka long ba ka don pat kawei ka lynti bad to ngin khmih bniah ïa ka. To ngin peit la ka lah ne em ban pyrkhing ïa ka jingwan rung beaiñ ki mynder bad tehlakam ïa ka jingrung kyrthep ki briew nabar,” u la ong.
Haba kyntait ïa ka jingkam u Nongïalam ka Liang Pyrshah, Mukul Sangma ba ong ba ka Sorkar kam shym la lah ban pyntreikam ïa ka Meghalaya Residents Safety and Security Act (MRSSA), u Conrad u la ong, “Ka MRSSA ka la treikam mynta bad bun ki shnong kila pyntrei ïa ka”.
U la kubur ïa ki jingeh ha ka jingpyntreikam, haba kdew ïa ki jingdonkam ha ka liang ki jingtei bad ka jingkynshew pisa, hynrei u la ban jur ïa ka jingïaid shakhmat ka kam ha kiba bun ki jaka”.
Halor ka jingkob u Mukul ïa ka Sorkar ban wanrah ïa ka aiñ thymmai lada kim shaniah ïa ka MRSSA, u Conrad u la ong, “Ban wanrah ïa ka aiñ ba thymmai, ka rukom ba thymmai, kane ka dei kaba ngi ïakren mynta, ki don katto katne ki jingeh ha ka MRSSA”.
U la kren halor ka jingduna hapdeng ka Act bad ka Rules haba ai nuksa ïa ka entry bad exit point. “Kum ka nuksa, ka rules ka kren shaphang ka entry-exit point hynrei lada phi peit pat ïa ka Act, ka Act kam don satia ïa kano kano ka kyndon ba ong ba ngi lah ban pynïeng ïa ki check point. Baroh ngi tip ba ki rules ki dei kiba shna katkum ki kyndon ka Act bad lada ka Act kam don ïa ka kyndon ba lah ban pynïeng checkpoint, ka rule kam lah ban ong ba ngi lah ban don ïa ki checkpoint”.
U Conrad u la ban jur ïa ka jingdonkam ka jingïakren bad ong, “Ngi sngew ba ngi donkam ban ïakren ïa kane bad dei na kata ka daw ngi la ïakren ïa kane ka phang, kynthup ki seng saiñ pyrthei, sengbhalang, bad ngin sa ïapeit kumno ngin lah ban pynurlong ïa kaei kaba ngi kwah”.

