Shillong, K’Lyngkot 27
U Lat ka Jylla, u C.H. Vijayashankar u la pynbna ba ka Meghalaya ka la kynjoh ïa ka jingkiew kaba 9.66% ha ka GSDP ha u snem mang tyngka 2025, kaba pynlong ïa ka – ka Jylla kaba ar, kaba kiew stet tam ha India hadien ka Tamil Nadu.
“Haduh ba ka Meghalaya kan kynjoh sha ka 60 snem jong ka jingïoh Jylla lajong, ngi la skhem ha ka lynti ïaid jong ngi ban pynurlong ïa ka jingthmu jong ka Sorkar ban pynkiew lai shah ïa ka jingheh jong ka ïoh ka kot jong ngi ha u snem 2032, kaba pynpaw ïa ka jingangnud jong ngi na ka bynta ka roi ka par kaba lah ban ïakhun bad kaba kynthup lang ïa baroh,” ong u Vijayashankar haba ai jingkren ha ka jingrakhe ‘Republic Day’ kaba 77 ha Shillong ha ka Lah Sngi U Blei.
Katkum ka jingong jong u, ka Jylla ka la ïai pynneh ïa ka jingkiew kaba 10% ha ka GSDP (ba shisha) haduh lai snem kynthih hadien jong ka khlam COVID-19.
Ka ‘Meghalaya Excellence Framework’ ka kdew ïa ka lynti ïaid jong ka Jylla ban long kawei na ki 10 tylli ki Jylla ba ha khlieh duh ka India ha ka liang ka ‘Per Capita Income’ bad ki Sustainable Development Goal (SDG) ha u snem 2032.
Ka rukom treikam ka pynleit jingmut ban pyntyllun ïa ki jingbei tyngka, ban pynbha ïa ka pule-puthi bad ka jingpyntbit, kumjuh ban thaw ïa ki jingtei kiba long la khreh na ka bynta ka lawei. Ka Sorkar Jylla ka la sdang ïa ka ‘Mission 10’ ha u snem 2022, da ka jingthmu ban pynkiew lai shah ïa ka ïoh ka kot jong ka na ka $5 ‘billion’ sha ka $16 ‘billion’ ha u snem 2032.
Na ka liang u Vijayashankar u la pynpaw ruh ba ka jinglong-jingman ka shong suk shong shngaiñ ha ka Jylla ka la long kaba suk ba saiñ ha u snem ba la dep, ha ryngkat ka jingtuklar biang por ban khanglad ïa ki jingeh kiba heh ha shi lynter khappud ka Assam-Meghalaya.
“Ha u snem ba la dep, ki tamasa bapher-bapher jong ka Jylla kynthup ïa ki jingrakhe sngi khraw ka ri la pynlong ha ka rukom kaba suk ba saiñ bad ba ïaid-beit ïaid-ryntih. Ngi long kiba ïaineh ban kyntiew ïa ka jingsuk bad jingshngaiñ ha shi lynter khappud ka Assam-Meghalaya,” u la ong.
Ka Sorkar ka dang trei ban pynbiang ïa u pud u sam jong ka India-Bangladesh, ka jingbuddien ïa ka jinglong-jingman bad ka BSF, bad ka la bthah ruh ïa ki Deputy Commissioner ban pyntreikam ïa ki Village Defence Party (VDP) ban pynkhlaiñ ïa ka jingpahara.
Halor ka jingshakri ïa ki nongshong shnong, u Vijayashankar u la ong, “Ka jingshakri ïa ki nongshong shnong ka la long kaba kongsan eh haba phai sha ki jingpynkylla ha ka rukom synshar jong ngi…ka Sorkar ka shimkhia ban kyntiew ïa ki jingshakri katkum ka Meghalaya Right to Public Services Act, 2020.”
Ka Jylla ka la pyntreikam ïa ki sienjam ‘e-governance’ kum ka ‘Meghalaya One Portal’, ‘eProposal’, bad ka ‘eFile’, kaba pynduna ïa ka por ban pyntreikam ïa ki ‘file’ na ka 26 sngi sha ka 2.5 sngi. Ka ‘CM Connect’, ka rynsan pynsngew jingeh jong ki nongshong shnong, ka la jubab ïa palat 43,000 tylli ki jingkylli.
Ban pynkhlaiñ ïa ka jingïadei bad ki nongshong shnong, u la ong ba u Myntri Rangbah ka Jylla u la ïashim bynta hi da lade ha palat khyndai tylli ki jingïalang pynsngew paidbah ha Adokgre, Amlarem, Bhoirymbong, Betasing, Laskeiñ,
Nongstoiñ, Ranikor, Khatarshnong-Laitkroh, bad Mawkynrew. Halor kane, la tei ïa ki ‘CM Connect Centre’ ha baroh 56 tylli ki C&RD Block, ha ryngkat 3 tylli kiba la treikam lypa ha Shillong, Jowai, bad Tura.
Shuh shuh, u Lat u la pyntip ba palat 1,300 ngut ki Village Data Volunteer ki la leit ban ai jingkyrshan hakhmat jingkhang ïa ki nongshong shnong, ban lum thup ïa ki jingeh, ban pynphriang jingtip shaphang ki skhim Sorkar, bad ban ïarap ïa ki kynhun kiba shah ktah bad ba donkam jingïarap.
U la ong ba ka Jylla ka pynleit jingmut ha ka jingpynbiang ïa ka hok lyngba ka teknoloji, da kaba pynrung kyrteng 100% bad jingai jinghikai sha ki ophisar tohkit ha ki rynsan lad ‘digital’. Ïa ka ‘Anti-Terror Squad’ bad ‘DNA Unit’ la thaw ban ïaleh pyrshah ïa ki kam lehnoh bad ban pynbha ïa ki jingtei ‘Forensic’.
Ki projek kiba heh ki dang ïaid shakhmat, kynthup ïa ka Meghalaya Secretariat bathymmai, ka Additional Secretariat Building ha Tura, bad ka Integrated Administrative Complex ha Jowai, kaba thmu ban wanrah ïa ka jingsynshar kham jan sha ki nongshong shnong, u la bynrap.
Hashuwa, u Vijayashankar u la pynher ïa ka lama ka ri ha Madan Polo, da kaba shim ruh ïa ka ‘Salute’ jong ki kynhun ïaid ‘March Past’ na ki bor pahara bad ki shlem pule bapher-bapher.
U Lat u la sam ruh ïa ki khusnam ba kynthup ïa ka ‘U Tirot Sing Award’ 2026 sha u Dr. Kynpham Sing Nongkynrih na ka bynta ka ‘Arts and Literature’, ka ‘Pa Togan N Sangma Award’ 2026 sha u Phadar Benoy Joseph na ka bynta ka ‘Social Services’, bad ‘U Kiang Nangbah Award’ 2026 sha ka Kong Riïohlang Dhar na bynta ki kam ïalehkai.
Shuh shuh u la pynkup burom ïa u nongïoh khusnam ‘Padma Shri’ 2026, Bah Hally War u nongtrei mon sngewbha ka imlang-sahlang na East Khasi Hills na ka bynta ki jingnoh synñiang jong u ban pynneh-pynsah ïa ki jingkieng-jri u Khasi bad ka mei-mariang.

