Ka jingsarong ïa ka Jylla ba ka Jingkieng Jri kan poi sha UNESCO

Ka long shisha ka jingsngew sarong bad ka jingkmen na ka bynta ka Meghalaya bad ki nongshong shnong jong ka hadien ba ïa ka kot lum thup ba bniah ne ka ‘Nomination Dossier’ jong ka...

Ka long shisha ka jingsngew sarong bad ka jingkmen na ka bynta ka Meghalaya bad ki nongshong shnong jong ka hadien ba ïa ka kot lum thup ba bniah ne ka ‘Nomination Dossier’ jong ka India, “Jingkieng Jri/Lyu Chrai Cultural Landscape, Meghalaya” la aiti da u HE Vishal V. Sharma, u Nongrah’tien Syiem/Permanent Representative ka India sha ka UNESCO sha u Lazare Assomo Eloundou, Director ka World Heritage Centre ka UNESCO na ka bynta ban pyrkhat halor ka jinglah ban shah pynrung ha ka thup ‘World Heritage’ jong ka UNESCO ha ka jingkhmih bniah jong u snem 2026-27.

U Nongrah’tien Syiem, u Vishal V. Sharma haba aiti ïa kane ka kot lum thup, u la ai khublei ïa u Myntri Rangbahduh ka ri, u Narendra Modi, Myntri ka tnad Lariti ka Sorkar Pdeng, u Gajendra Singh Shekhawat, Myntri Rangbah ka Jylla, u Conrad K. Sangma, Principal Secretary, Bah F.R. Kharkongor, ophisar ka Archaeological Survey India, tnad kam bar-ri ka Sorkar Pdeng, ki ‘riewshemphang bad ki paidbah nongshong shnong kiba ri ba sumar ïa kane ka jaka ba shah jied ba don jingïadei bad ka histori.

Kane ka jaka ba la jied kaba don ha kylleng ka Ri-lum Khasi bad Jaiñtia jong ka Meghalaya, ka pyni ïa ka kolshor kaba im bad ba kyrpang ba la pynwandur ha ki spah snem da ki jaidbynriew trai-ri Khasi bad Jaiñtia.

Ha ki shnong ba shngain bad ki lum ba jylliew jong ka Meghalaya, ka Jingkieng Jri ka ïeng kum kaba kham palat ban ïa ka tamasa- ka long ka jingpynpaw kaba im ïa ka jingïadei jong u paid Khasi bad ka khyndew ka shyiap, ka jingtrei, bad ka imlang sahlang. Da kaba pynshong nongrim ha ka kalendar rep, ka Jingkieng Jri ka rakhe ïa ka jingot bad ka ithuh ïa ka jingtreilang jong ki nongrep kiba shaniah ha ka jingsawa jong ka mariang na ka bynta ban im. Ha kum kane ka juk jong ka jingwan jong ki jingkylla bad jingtei thymmai kiba buh jingma ban pyntlot ïa ki rukom bat tynrai, kane ka tamasa ka ai ka jingpynkynmaw kaba kongsan ïa ka jingbteng jong ka kolshor bad ka jinglong ryntih jong ka mariang.

Jingkieng Jri ka long kaba jylliew symboh. Ka pynpaw ïa ka jingsngewnguh – ïa u Nongthaw, ïa ka khyndew bad ïa ka imlang sahlang kaba ïatreilang ha ka por ba bet bad ot. Ki jingleh niam, ki jingrwai bad ki jingkhawai paidbah kiba ïadei bad ka jingkhawai ki pynskhem ïa ki jinglong jong ka jingïatreilang, ka jingsngewrit bad ka jingburom ïa ka mariang. Ym kum ki jingrakhe ba la pynlong da ka kam khaïi, ka Jingkieng Jri ka dang sah shibun eh ha ka imlang sahlang, kaba pynneh ïa ka jingshisha kaba pynïasoh ïa ka pateng kaba mynta bad ka jingstad jong ki kpa tymmen.

Ha ka jinglong mynta, ka jingïadei jong ka Jingkieng Jri ka ïaid shabar jong ka jingsarong jong ka kolshor. Ka Jylla Meghalaya, kum kiwei pat ki thaiñ, ka ïakynduh ïa ki jingeh kum ka jingkylla ka suiñbneng, ka jinghiar ka jingsngewtynnad ïa ka rep ka riang hapdeng ki samla, bad ka jingpyndonkam ïa ka khyndew ka bym lah ban pynneh pynsah. Hynrei ka don ruh ka jingdonkam kaba nangroi ban pynïadei khlem da pynsniew ïa ka riti dustur. Katba ka jingpynphriang ïa ka Jingkieng Jri lyngba ka jinghikai, ka kam jngohkai pyrthei, ne ki prokram kolshor ka lah ban ïarap ban pynneh pynsah ïa ka, hynrei dei ban sumar bha ba kan ym kylla long ka jinglehkai kaba la pynïakhlad na ka jingmut tynrai jong ka.

Ban pynneh pynsah ïa kum kine ki riti dustur kam dei ban pyrshah ïa ka jingkylla, hynrei ban rah shakhmat ïa ki jinglong kiba lah ban ïalam ïa ka imlang sahlang sha ka lawei kaba kham ïahap bad kaba neh.