Ka Jaitbynriew Kaba Shah Teh Mraw Ha Ka Mynnor

Patricia Mukhim Ki jingjia kiba khyllah ha kine ki khyndiat sngi ki pynpar ñiangkhriat ïangi baroh kiba pule kot khubor bad sngap ïa ki khubor YouTube. Ban ïohsngew ba ki hymmen shynrang kin bat-bor ïa...

Patricia Mukhim

Ki jingjia kiba khyllah ha kine ki khyndiat sngi ki pynpar ñiangkhriat ïangi baroh kiba pule kot khubor bad sngap ïa ki khubor YouTube. Ban ïohsngew ba ki hymmen shynrang kin bat-bor ïa la ki jong ki para kynthei bad pynjot ïa ka jinglong sotti jong ki te lah sngew kumba ka raiñ ka rem bad ki jinghikai ki longshuwa manshuwa baroh ki lah kylla long dew thala lut. Ha ka rukom Khasi wat ban shongkha shikur ruh lah kheiñ sang haduh katta katta haduh ban da tait kur syndon ïa kum kita kiba jam ïa uta u pud. Hynrei mynta ngi ïohsngew syndon ïa ka khubor kaba pynlong ïa ki kmie ki kpa ba kin ïeng ki shkor jong ki. Don bun ki ïing ki sem ha kaba ka kmie ka long ka nongkamai marwei namar ba la iehnoh u kpa ka ïing bad ki iehnoh ïa ki khun samla kynthei bad shynrang ha ïing baroh shisngi. Hato kin poi pyrkhat hi ban wan shoh ka ngoh haduh ban da jia kat kata ka sang ka ma?

Kine kiei kiei baroh ki kdew ba ka imlang sahlang jong ngi mynta ka la jot bad pra haduh katta katta. Shaei uta u Mama u ban sneng ban kraw bad pyni lynti? Lada uta u Mama u long uwei na kiba lah iehnoh ïa ka lok bad ïa ki khunrei, hato un dang don hok mo ban sneng ban kraw ïa ki pyrsa ki para? Tang uba ïaid beit ha ka lynti ka hok u don ka main ban sneng ban kraw ïa ki pyrsa shynrang bad kynthei. Ha kane ka juk mynta te imat ïa ka kam sneng kam kraw la dei ban shimti hi da u kpa bad ka kmie. Hynrei hangne ruh lada u kpa u long uba dih ba bam bad uba shoh ba dat ïa la ka lok, te ki khun kiba ïohi ïa kum kane ki lah ban leh artyli kiei kiei. Ki khun shynrang ki lah ban ong ba pleng kam long kaba bakla ban shoh ban dat ïa ka kynthei. Ki khun kynthei pat kin sngew ba pleng imat haba long kynthei te dei ban shah shoh shah bom ha la u tnga. Baroh ar ki long ki jingpyrkhat kiba bakla. Ym don hok mano mano ruh ban ktah kti ïa ki khun kynthei. Tang ka sneng ka kraw ka la biang lada ki kmie ki kpa hi ki pyni da ki nuksa babha.

Ka jingeh jong kane ka imlang sahlang Khasi-Pnar jong ngi mynta ka long ba ka pyrthei ka lah ïaid stet bha bad ka rukom pynheh pynsan ïa ki khun ka lah nang dei ban kylla hynrei ngi ïai bud ïa ka lynti kaba naduh hyndai namar ngi mlien eh ban ksoh ïa ka mynnor. Ha kino kino ki jingrakhe ïa ki sngi kiba kyrpang, ngi shu kut beit tang ha ka shad ka rwai, ka pyni riam pyni beit, ka rong ka tamasa. Hynrei kiei kiei kiba dei ban ïathir bad kiba ktah eh ïa ka jaitbynriew ngi ïa ngiat sha kyndong.

Toi ki bun bah ki jingduna ha ka imlang sahlang jongngi ha kane ka juk mynta. Kum ka jaitbynriew la dei ban khot ïa ka jingïalang hangtei ha ka Khasi National Dorbar Hall khnang ban lap ïa ki lad ki lynti thymmai ban kdew lynti lem ïa kiba dang lung ka jingmut jingpyrkhat. Hynrei m.. Kata ruh ngim kwah ban ïaleh namar ba ïoh tip noh kiwei ïa ki jingduna jongngi ha ka jingïaid lynti kum ka jaitbynriew. Te dei na kata ka daw ba ki jingsniew ki la nang tynrong haduh ba mynta la kiew haduh ñiuhmat.

Lada kheiñ ïa ki thliew ïing kiba khlem kpa te la bun ngit lyngit ha kane ka imlang sahlang jongngi. Haduh mynta ym pat don ba pule sani bha ha ki kolej bad skul bah (university) kumno ba kane ka ktah eh ïa ki khun. Ki khun kiba heh basan tang bad ka kmie ki don ka jingsngew thylli haba ki peit ïa ki paralok kiba don lang bad u kpa bad ka kmie haba don kino kino ki jingïaleh kmen ha skul ne ha shnong ha thaw. Ki rangbah Khasi jongngi ki la dei ban kham pyrkhat sani bha ïa kane ka bynta namar ki khun bapli kiba khlem u kpa lane kiba ïoh kpa-nah ki shem bun bah ki jingeh. Bad sa kawei pat ka jingeh ka long ba ki khun jong ngi kim shlan ban ïathuh ha ïing ïa ki jingeh kiba ki shem shabar na la ïing. Ha ki longïing longsem kiba sngewthuh ïa ka juk mynta, ki kmie ki kpa ki ai lad ïa ki khun ba kin ïa phylliew lut ïa ki jingsngew jong ki bad ïa ki jingeh kiba ki shem ha ka jingïaid lynti jong ki. Ha ka ktien phareng ngi khot ïa kata ka jingïatai ha ïing kum ka “family conversation” ha kaba ki kmie ki kpa ki sngap da ka jingburom ïa kaei kaba ki khun ki ong, khlem da bishar ïa ki lane khlem da pynthut bad knieh ktien.

Lada ki kmie ki kpa kin jin da la ailad ïa ki khun ba kin khlei lut ïa kaei kaba pynwit bad pyndukha mynsiem ïa ka jingmut jingpyrkhat jong ki bad kaba pynshaïong ïa ki, ngin ym jin da la pynmih ïa ki kam sniew har rukom bad ki lam leh donbor ïa ki kynthei khynnah. 

Ban shu ïa kyntiew than eh tang ïa kata ka riti ka dustur kaba la buh u mynbarim khlem da don pat ka jingïohi jngai ïa ka lawei bad khlem da pruid dak sha kata ka lawei kumno kein kata ka jaitbynriew ka lah ban kiew ha ki bynta bapher bapher, kynthup khamtam eh ïa ka sain hima sima? Balei ba ka hiar ka politiks haduh katne katne? Dei na ka daw ba kita kiba ngi jied kim don ka jingïohi jngai bad ka mynsiem kitkhlieh ïa ka jaitbynriew. Baroh ki thew beit ïa ka myntoi shimet.

Lada kane ka jaitbynriew kam kyndit bynriew noh shen te ngin nang hiar bad poi sha tmier jong ka jingjot ha ki bynta baroh. Peit tang mynta ruh naduh ka pep skul primary, high school bad kolej ter ter la bun bah ki khynnah bad ki samla jongngi. Kaei kein ka lawei jong kita kiba hap pep skul noh? Hato ngi ïa pyrkhat lem na ka bynta jong ki? Hato ngi ju ïakren ïa kane ka phang kum ki briew kiba sngew khia ïa ka imlang sahlang?

To ngin ïapyrkhat thymmai noh bad khot ïa ka jingïalang hangtei ha Khasi National Dorbar Hall.