Ka Mang Tyngka ka Sorkar Pdeng ka kyntiew ïa ka Meghalaya lyngba ka bhah ba kham heh ha ka jingïasam khajna

Shillong, Rymphang 02 Ka Mang Tyngka ka Sorkar Pdeng ka la pynskhem ïa ka jingangnud jong ka Sorkar India na ka bynta ka roi ka par jong ka Meghalaya da kaba kyntiew ïa ka jingkyrshan...

Shillong, Rymphang 02

Ka Mang Tyngka ka Sorkar Pdeng ka la pynskhem ïa ka jingangnud jong ka Sorkar India na ka bynta ka roi ka par jong ka Meghalaya da kaba kyntiew ïa ka jingkyrshan pisa lyngba ka bhah kaba kham heh hapoh ka jingïasam ïa ka khajna bad ka jingkyntiew ïa ka jingmang pisa hapoh ka Special Assis-tance to States for Capital Investment (SASCI), kaba kyrshan ïa ka Jylla ban pynsted ïa ka jingpynlut pisa bad ban thaw ïa ki jingdon-jingem bad ki jingtei.    

Katkum ka jingkheiñ jong ka Mang Tyngka (2026-27), ïa ka Meghalaya la mang T.9,631 klur hapoh ka bhah kaba kham heh hapoh ka jingïasam ïa ka khajna, kaba ai ïa ki lad jingïarap kiba kham heh ban kyrshan ïa ki jingthmu na ka bynta ka roi ka par jong ka Jylla.

Hapdeng u snem 2014 bad 2024, ka jingphah pisa na ka Sorkar Pdeng sha ka Meghalaya ka la kiew bha, ha kaba T.69,339 klur la pyllait kum ka bhah kaba kham heh hapoh ka jingïasam ïa ka khajna bad T.40,452 klur kum ka jingai jingïarap, kaba pyni ïa ka jingpynïar kaba ïaineh ha ka jingkyrshan pisa na ka Sorkar Pdeng.

Ka Mang Tyngka jong ka Sorkar Pdeng ka la pynkhlaiñ ruh ïa ka jingbei tyngka lyngba ka SASCI, ha kaba la ai ram khlem jingsiew sut na ka bynta 50 snem sha ki Jylla, ha kaba ïa ka jingsiew ïa ka sut baroh la kit da ka Sorkar Pdeng, halor ki jingai jingmut jong ka Finance Commission.

Hapoh kane ka skhim, ka Meghalaya ka la ïoh T.6,523 klur naduh u snem 2020-21 haduh u snem 2025-26 (haduh u bnai Kyllalyngkot 2026), ha kaba ki jingpyllait pisa man u snem ki nang kiew, kaba ïarap ban pyntreikam kham kloi ïa ki projek ba kongsan bad ka jingthaw ïa ki jingdon-jingem.

Ka jingkyrshan jong ka Mang Tyngka ka la pynkylla sha ka jingkyntiew ïa ki jingdon-jingem kiba lah ban ïohi ha Meghalaya.

Ha kaba ïadei bad ki surok, palat 1,156 km ki surokbah la dep shna ha ka Jylla haduh ka 30 tarik Jylliew, 2025. Hapoh ka ‘Bharatmala Pariyojana’, la mynjur ban shna ïa ki National Highway Corridor kiba jrong 170 km ha ka jinglut ba la antad kaba long T.2,703 klur.

Ha kajuh ka por, ha ka 24 tarik Risaw 2024, ka tnad pynroi nongkyndong ka la mynjur ïa 88 tylli ki surok kiba heh 782 km bad 55 tylli ki jingkieng hapoh ka PMGSY-III, ha kaba la antad ba ka jingbei tyngka kan long T.1,056 klur.

Ha kaba ïadei bad ki lynti rel, la wanrah ïa ka Meghalaya ha ka ‘map’ lynti rel ha u snem 2014 da kaba pyntreikam ïa ka lynti rel – Dudhnoi-Mendipathar. Ka Jylla ka la ïoh ïa ka jingshakri jong ki rel ilektrik ha ka sien kaba nyngkong ha u Lber 2023, bad mynta baroh kawei ka Meghalaya, ryngkat bad ka Nagaland, ki la ïoh bording ilektrik. Ïa ka steshon rel Mendipathar dang pynbha thymmai hapoh ka skhim ‘Amrit Bharat Station’.

Ka Thaiñ Shatei Lam Mihngi baroh ka la ïoh jingmyntoi na ka jingkiew kaba jur ha ka Mang Tyngka ba ïadei bad ki kam rel, kaba la kiew na ka jingkheiñ kyllum kaba T.2,122 klur ha u snem 2009-14 sha ka T.10,440 klur ha u snem 2025-26, kaba la kiew jan san shah.

Ka jingpynïasoh liengsuiñ ruh ka la kiew da ka jingpyntreikam ïa ka Kad Liengsuiñ jong ka Shillong hapoh ka skhim RCS-UDAN, da kaba pyntreikam ïa 8 tylli ki jingpynher liengsuiñ kiba thymmai. Ïa ka Kad Liengsuiñ jong ka Shillong la kynthup ruh hapoh ka ‘Krishi Udan Scheme’ ban pynsuk ïa ka jingkit ïa ki mar rep bad ban kyrshan ïa ki nongrep.

Ha ka liang ka pule-puthi, ïa u maw nongrim na ka bynta ka Indian Institute of Corporate Affairs la buh ha IIM-Shillong ha u bnai Naitung, 2025, bad la sdang ïa ka Gati Shakti Research Chair banyngkong eh jong ka India ha kane ka jaka pule.

Ka kam jngohkai pyrthei bad ki jingdon-jingem ha ki jaka sor ki la ïoh ïa ka jingkyrshan ba kyrpang ha ka Mang Tyngka, ha kaba palat T.29 klur la mynjur hapoh ka skhim PRASAD bad palat T.184 klur la mynjur hapoh ka skhim ‘Swadesh Darshan’ na ka bynta ban kyntiew ïa ki jingdon-jingem ba ïadei bad ka kam jngohkai pyrthei.

La mynjur ruh ïa artylli ki projek hapoh ka ‘Swadesh Darshan Scheme 2.0’ ha Meghalaya, kynthup ïa ka ‘Meghalaya Age Cave Experience’ ha Sohra ha ka jinglut kaba palat T.32 klur bad ka ‘Waterfall Trails Experience’ ha Sohra ha ka jinglut kaba jan T. 28 klur. Ïa ka ‘Polo Shopping Complex’ la plie paidbah ha nongbah Shillong ha u bnai Naitung, 2025, kaba la nang pynkhlaiñ shuh-shuh ïa ki jingdonkam ha ki jaka sor.

Ka nongbah Shillong ruh ka la shah jied hapoh ka ‘Smart Cities Mission’.

Ïa ka jingkyntiew ïa ki karkhana bad ki jingdon-jingem ba kyrpang ha Meghalaya la kyrshan lyngba katto-katne ki skhim ba la kyrshan da ka Sorkar Pdeng.

Ka Kynhun Myntri ka Sorkar Pdeng ka la mynjur ïa ka skhim ‘Uttar Poorva Transformative Industrialisation’, UNNATI-2024, ha kaba la pynlut T.10,037 klur na ka bynta ka samoi kaba 10 snem ban kyntiew ïa ki kam karkhana bad ka jingpynmih ïa ki lad ïoh kam ha ka Thaiñ Shatei Lam Mihngi.

Kumjuh, hapoh ka North East Special Infrastructure Development Scheme, 14 tylli ki projek kiba la mynjur ban pynlut palat T.569 klur la mang sha ka Jylla Meghalaya. Naduh ba la sdang ïa kane ka skhim, la ai jingmynjur ïa hynñiew tylli ki projek surok bad ki jingkieng kiba shongdor T.459 klur bad 116 tylli kiwei pat ki projek ba ïadei bad ki jingdon-jingem kiba shongdor palat T.1,737 klur ha ka Jylla.

Ka PM-DevINE, kaba la pynbna ha ka Mang Tyngka jong ka Sorkar Pdeng 2022-23 kum ka skhim kaba la bei tyngka pura da ka Sorkar Pdeng, ka la kyrshan ïa ki projek ha Meghalaya ba kynthup ïa ka surok ‘four-lane’ bad ka jingkyntiew ïa ki surok kiba la don lypa ha New Shillong Township, ka jingshna ïa ka ‘Skywalk’ bad ka jaka jngohkai pyrthei ha Mawkdok, Sohra, bad ka jingshna ïa ka IT Park ha Tura ha West Garo Hills District.

Nalor kata, ha ka 9 tarik Lber, 2024, u Myntri Rangbahduh u la plie paidbah bad buh maw nongrim na ka bynta ki projek ba bun kiba shongdor palat T.290 klur ha ka Jylla, kynthup ïa ka jingbuh maw nongrim na ka bynta ka IT Park ha Tura, ka surok ‘four-lane’ kaba thymmai bad ka jingkyntiew ïa ka surok ‘two-lane’ kaba la don lypa ha New Shillong Township, bad ka jingplie paidbah ïa ka Farmers Hostel-cum-Training Centre ha Upper Shillong.

Ka jingkyrshan ka Mang Tyngka jong ka Sorkar Pdeng ka la ïarap ruh ban pynpoi ïa ki skhim ba kongsan ba ïadei bad ka bha ka miat ha ka Jylla Meghalaya.

Haduh u Kyllalyngkot 2026, la plie palat 8.98 lak tylli ki ‘PM Jan Dhan Account’, 6.28 lak tylli ki jingpynrung kyrteng hapoh ka PM Jeevan Jyoti Bima Yojana, 10.9 lak hapoh ka ‘PM Suraksha Bima Yojana’, bad ki ram kiba kot sha ka T. 3.33 hajar klur ba la pyllait hapoh ka PM Mudra Yojana.

Ka Jylla ka don palat 92.5 hajar ngut kiba don hapoh ka ‘Atal Pension Yojana’, 5.83 hajar tylli ki aplikeshon ‘PM SVANidhi’ ba la dep ban ai, 94 hajar tylli ki ‘Kisan Credit Card’ ba la ai, bad 5.42 lak tylli ki longïing ha ki jaka nongkyndong ki la ïoh ïa ki um kor hapoh ka ‘Jal Jeevan Mission’.

Nalorkata, palat 3.17 lak tylli ki jingpynïasoh LPG la pyllait hapoh ka ‘PM Ujjwala Yojana’, palat 21.3 lak tylli ki ‘Ayushman Card’ la pynbiang, palat 21 lak ngut ki nongïoh jingmyntoi kiba la kynthup hapoh ka ‘PM Garib Kalyan Anna Yojana’, bad palat 1.79 lak ngut ki nongrep kiba la ïoh jingkyrshan hapoh ka PM-KISAN.