U soh tynriew (Calamus floribundus)

Aquiny B. T Mawthoh Bio: Ka kyrteng jongnga ka dei I Aquiny B.T Mawthoh bad nga leh ïa ka Ph.D. ha ka Entomology U soh Tynriew ne soh thri uba ngi ju khot da ka...

Aquiny B. T Mawthoh

Bio: Ka kyrteng jongnga ka dei I Aquiny B.T Mawthoh bad nga leh ïa ka Ph.D. ha ka Entomology

U soh Tynriew ne soh thri uba ngi ju khot da ka ktien khasi, soh risat da ka ktien pnar bad da u ‘Calamus floribundus’ ha ka kyrteng saian bad ‘Tiger palm’ ha ka ktien phareng, u long uwei napdeng ki soh uba ngi lah ban shem ha kane ka jylla jong-ngi, bad lah ñiew ruh ïa u kum uwei na ki underutilized fruit lane u soh ba ngim da pyndonkam than. Une u soh u hap hapoh ka longïing Arecaceae (Palm family). Une u soh u long trai (native) ha ka ri India, Bangladesh, Bhutan bad Myanmar. Ha ka ri jongngi, nalor ka jylla Meghalaya, ngi lah ban shem ruh ïa u ha kiwei pat ki jylla kum ha Arunachal Pradesh, Assam, Mizoram, Sikkim, Manipur bad Tripura. Une u dieng u don ka jingjrong kumba 3 meters eiei bad ki don ïaki sla kiba jrong bad ka met jong une u dieng ki don shiah. Ki soh jong u, ki long rong jyrngam haba dang im bad ki kylla sha ka rong saw-dieng haba lah ih bad ki don ka jingjrong kumba 3-5 centimeters eiei . ïa u snep doh jong une u soh (fruit pulp) ngi lah ban bam ïa u. Bunsien ki briew ki bam ïa une u soh ba lah ih da kaba thep ïa u ha u bilor um bad kynruh ïa u bad ka um bad khleh de bad ka mluh, don  kiba shu khleh ïa u bad u sohmynken dung bad ka mluh, don kiba shet achaar ïa u. Don ki briew kiba ju bam ïa ki sla ba dang lung jong u ha kaban shet jhur.

Ki briew bunsien ki pyndonkam ïa u ban shna mula, ki kriah, ki shylliah, tyllai, bad kiwei kiwei de ki mar ba shna da ki kti (handicraft). Nalor kine ki jingpyndonkam ba ngi lah ban ioh na u, une u dieng u don ruh ka bor kum ka dawai kynbat, ha kaba bun ki briew ki pynmih ïaka um jong u tyllong / thied dieng bad u tnat haba pang kpoh, ban pynlait haba ing doh, bad don ruh kiba dih ïaka um na ka bynta ban ioh ïaka met ba koit ba khiah. Katkum katno katne tylli ki kot halor ka jingwad bniah ïaka jingdon jong ki khemikal hapoh jong  u, la shem ba u bun bha ki bitamin kum ka bitamin C, bitamin A, bitamin E, bad ki mineral kum ka cal-cium, magnesium, zinc bad phosphorous. La shem ruh ba une u soh u bun ka phenol bad kumjuh ruh ka flavonoid.

Watla u bun bha ha ka jylla ri bhoi bad ri war jongngi, hynrei une u soh u dang hap ha ki thup underutilized fruit namar ba khyndiat eh ki jingwad bniah halor ka jingdon jong ki khemical hapoh jong u kiba lah ban ïada ïangi na ki jingpang bapher bapher bad kumjuh ruh halor jinglong dawai jong une u dieng bad ki soh jong u. Namar ka jingkiew ha ka jingpyndonkam ka jongngi ïa ki synthetic material (ki mar ba shu thaw) ha kaban shna jingshna, bun kiba shu lehnohei. Ka jingduna ruh ha ka jinghikai ïa ki briew kumno ban kin pyndonkam bad thung ïa u ruh ka long kawei ka daw bah ba u shu lehnohei.