Ka jingbthei u bom dynamite ha kawei na ki par tih dewïong be-aiñ ha ka thaiñ Thangsko ha East Jaiñtia Hills, ha kaba haduh 28 ngut ki nongbylla ki la duh ei ïa la ka jong ka jingim bad ym tip sa katno ngut kiba dang jah rngai, ka la pynpaw pyrthei biang ba ka kam tih dewïong be-aiñ ka dang ïai bteng haduh kine ki sngi kiba mynta. Wat hadien 12 snem, ba ka jingtih dewïong be-aiñ ka dei ka kam kaba la ïaid naduh u snem 2014 ter-ter hadien ba ka National Green Tribunal (NGT) ka la khang ïa ka jingtih dewïong kaba khlem don kyndon ha kane ka Jylla. Ki la don bun tylli ki kam tih dewïong be-aiñ kiba la paw bad kiba khlem paw ruh kumjuh. Ka jingkylli kaba mih mynta ka long ba kumno kane ka kam ka ïoh ban ïaid shakhmat wat haba na ka liang jong ki Sorkar naduh u snem 2014 ki la kam beit ba ka jingtih dewïong be-aiñ kam don shuh.
Kane ka jingjia ha Thangsko kam da don jingïapher bad kaei kaba la jia ha Ksan, Sorkari, Dienshalalu kaba hap hi ha East Jaiñtia Hills ha ki snem kiba la leit ha kaba la suba ba ki la ïap hapoh kawei ka thliew katba ki dang thmu ban leit wad dewïong. Ngim lah ruh ban klet ïa kaei kaba la jia ha Khloo Ryngksan ha u bnai Nohprah 2018 ha kaba shibun ngut ki nongbylla ki la shah tap lup ha ka um katba ki dang ïa khlong ïa u dewïong haduh ba ïa ki met jong kiba bun khlem lah shuh ban lap wat hadien bun bnai. Shibun tylli ki mynsiem briew ki la duh ei namar ka jingtih dewïong be-aiñ. Hynrei kita ki jingjia kim ai jinghikai ïa kiwei ba kin long kiba adkar ha ka jingleh ïa kine ki kam be-aiñ.
Kane ka Sorkar Meghalaya Democratic Alliance (MDA) ka la shah kynnoh la bunsien ba ka ailad ïa ki kam tih dewïong be-aiñ ba kin ïaid khlem burom shuh ïa ki rai bad ki hukum jong ka Supreme Court lane ka NGT. Haba mih kum kine ki jingjia, ym lah shuh ban shu ong ba ki dei tang ki jingkynnoh. Ka dei ka kamram jong ka Sorkar ban pyntreikam ïa ki hukum jong ka Supreme Court bad ka NGT bad namarkata, ka jingkitkhlieh ka leit sha ka Sorkar haba kam lah ban tehlakam ïa kine ki jingjia kiba jia na ka por sha ka por. Ka jingbymlah ban tehlakam ïa kiba kum kine ki jingleh be-aiñ ka pyni ruh ba ki don ki trai jong ki par dewïong ki bym salia ban thom ïa ka ma ka sang tang ban ïoh sei ïa une u marpoh khyndew bad ban kamai pisa. Ka la dei ruh ka por ïa u Myntri ba dei peit ïa ki kam marpoh khyndew uba long ruh u Myntri Rangbah, Conrad K. Sangma, ba un ai jubab bad ban shim jingkitkhlieh.
Ki jingkylli ha kaba ïadei bad ka jingkhlong bad khaïi tuh ïa u dewïong kin ym kut satia. Hynrei kaba eh ka long ba ki jubab ki duna lane kim don lane ki bor kiba dei khmih kim kwah ban ong eiei. Tangba tang kawei ka paw ka long ba katba dang pyrshang ban buhrieh, katta ka jyrsieh ka nang paw hi. Ka jingjur jong ka kam tih dewïong beaiñ ka pynpaw ruh ba imat ka jingshlur jong ki trai par ban pynïaid ïa ka kam shakhmat, ka lah ban dei ba ki ïoh jingkyrshan na ki briew kiba don ha ka bor, kiba la ju tip kum kita ki ‘High Level’ kiba leh katba ki mon khlem don kiba nud ban ang.
