I. R. Dkhar
Ha kine ki sngi ba la dep, ngi la iohi na ki Kotkhubor ba ka la don ka jingshah lehbeiñ bad jingshah thombor jong ki Khristan ha ri India. Kine ki Khristan ki dei na ki Balang Katholik, Presbyterian bad ki Balang bapher bapher. Ym tang ïa ka jingshah thombor ïa ka jingim jong ki, hynrei ki la pynjot pynpra ïa ki ïingmane bad ki jingdon jingem jong ki ha kylleng ki jaka jong ka ri India. Ki dusmon ki la pynjot pynpra ïa ki dur khuid kiba la buh la sat ha ki ïingmane khamtam ha ka Balang Katholik ha kaba ki mane ïa ki dur jong u Trai Jisu bad ka jinglehburom ïa ki riewkhuid kiba ka Balang ka la buh la sat bad duwai.
Ngam lah khlem da pynpaw lyngba kane ka Kotkhubor namar ka pynpyrkhat ïa nga la kham slem halor kane ka phang. Lehse ka pynlong ïa baroh kiba la long Khristan ba ka jingthombor bad ka jingshah lehbeiñ ïa ki Khristan ka long kaba beaiñ bad ka bym long katkum ka aiñ longbriew manbriew, ka tipbriew tipblei jong ki briew ha ka ri India bad ha ka pyrthei baroh kawei. Ka long pyrshah ïa ka hok long briew, ka tiphok tipsot ïa la ki para briew, wat lada ki briew baroh ha ri India bad ha ka pyrthei hi baroh kawei ki im, ki shong ki sah, ki trei ki ktah. Kam long hi ruh ba ngin shu sngap, shah beit kiba shah lehbeiñ khlem da pynpaw. Ki bun ki jaka ha kaba don ki Khristan ki shah lehbeiñ tang na ka daw ba ki ngeit ïa u Trai Jisu Khrist kum u Blei bad u Nongpynim bad ki mane ïa U. Ki kam leh hok leh sot ha ka jingim briew, ban kamai da ka hok ka sot bad ka jinglehbha ïa la ki para briew, la hikai da ki niam Khristan. Kane ka jinghikai jong ka niam Khristan ka ïalam sha ka jingim kaba tipbriew tipblei, ka jingim babha, ka jingim tip-hok tip-sot bad ka jingbymdon jingshun jingpen ïa kiwei pat ki para briew. Wat ki bym long khristan ruh ha ri India bad ha ka pyrthei baroh kawei, ki don ka jingsngew bym dei ban lehbein leh thok ïa la ki para briew.
Ka ri India ka dei ka dei ka ri ka bym don kano kano ka jingshah liang ha ka jingngeit Blei ne ka ‘Secular State’. Ïa kane la thoh shai ha ka Riti Synshar ka ri (Constitution) ha ka Article 25 pynbud da ka Articles 25-28 kaba la ai ïa ka jinglaitluid ha ka jingngeit niam. Kumta kano kano ka seng kaba synshar ïa ka ri, kam lah ban shu sngap ne leh mynthi halor ka jingpyrshah ne jingthombor ïa ki khristan bad ruh ban pynjot pynpra ïa ki ïingmane ha kano kano ka Jylla ne jaka ha ri India. Dang u bnai Kyllalyngkot 14 tarik mynta u snem, la don ki briew, kumba la thoh ha ki Kotkhubor, ki bym lah ban ithuh kiba la pynjot ïa ka St. Claret School ha Butibori, Nagpur, Jylla Maharashtra (Central India). Ki nongtuh ki la rung ha ka jaka mane blei bad ki la pynjot ïa ka jaka buh sacrament jong kane ka jaka ha kaba u Archbishop Elias Gonsalves jong ka Nagpur u la pynpaw ïa ka jingsngewsih bad la pynlong ruh ïa ka jingduwai kyrpang na ka bynta kane ka jingjia.
Namarkata ha kaba ïadei halor kane ka phang, nga sngew ba lyngba ka Khasi Jaintia Christian Leaders Forum (KJCLF) bad ka Meghalaya United Christian Forum (MUCF), ki dei ban ïakhih bad pynsngew sha ka Sorkar India shaphang ka jingshah thombor, jingshah lehbeiñ ki Khristan ha ri India bad ha ki Jylla bapher bapher bad kumjuh ruh halor ka jingshah pynjot pynpra jong ki ïingmane bad ki jingbuh jingsat kum ki dur ki dar jong ki ïingmane ha kylleng ki jaka jong ka ri India. Ym dei ban shu sngap ne shah lehbeiñ katba mon jong ki riewshun niam Khristan ne ki riewbymman ha kylleng ki jaka. Dei ban don ka hok ban mane Blei bad ban don ki ïingmane kum ka hok ne ka fundamental right jong ngi ki nongshong shnong jong ka ri. Hooid ka KJCLF bad ka MUCF ki la leh ïa la ka bynta. Hynrei lada ym lah ban leh eiei, kan nang ïai jia-shi-ïai jia na ka por sha ka por bad ka pynrit mynsiem bad ka shu shah beit ïa ki jinglehbeiñ ym tang ïa ki nongïalam ne ki nongsharai Balang, hynrei ïa ki khristan kumjuh ha kylleng ki jaka jong ka ri India. La dei ban don ka jingpan-map ne ki jingkular (assurances) na ka liang ki nongsynshar ban wad ïa ki nongshun kiba thombor bad lehbeiñ ïa ki Khristan. Ha ka juh ka por, ban ai ka jinglait-luid ban mane Blei ha ka rukom bad jinghikai jong ki Balang Khristan ha ri India.
