Thmu ïakhih ki seng jong ki nongrep halor ka jingïateh ha ka kam khaïi pateng hapdeng ka US-India

New Delhi, Rymphang: Ki seng jong ki nongrep kin pynlong ïa ki jingïakhih ha baroh kawei ka ri ban pyrshah ïa ka jingïateh kular ha ka kam khaïi pateng kaba laitluid jong ka India bad...

New Delhi, Rymphang:

Ki seng jong ki nongrep kin pynlong ïa ki jingïakhih ha baroh kawei ka ri ban pyrshah ïa ka jingïateh kular ha ka kam khaïi pateng kaba laitluid jong ka India bad ka US.U Rakesh Tikait, u National Convener jong ka Bhartiya Kisan Union, u la ong ba katei ka jingïakhih kan long katkum ka jingïakhih jong ki nongrep ha u snem 2020-2021 ban pyrshah ïa ki lai tylli ki aiñ rep kiba la weng noh mynta.

Katkum ka jingong ki nongïalam jong ki nongrep, ki jingïateh kular khaïi pateng kin ktah jngai bad sniew ïa ki nongrep.

Ha ryngkat ki nongïalam liang pyrshah bad u dkhot ka Liang Pyrshah (MP) u Sanjay Singh (AAP) bad u Sudhakar Singh (RJD), kumjuh ruh kiwei kiwei ki nongïalam nongrep, u riew pawkhmat jong ka BKU u Rakesh Tikait u la pynbna ba ki FTA bad ka US bad ka EU (ka kynhun jong ki 27 tylli ki ri) ki byrngem ban pynthut ïa ka ïoh ka kot jong ka ri India.

“Ngin pynlong ïa ka jingïakhih ha baroh kawei ka ri kaba ïadei bad ka jingïakhih jong ki nongrep ha u snem 2020-2021 pyrshah ïa ki aiñ kiba la don lypa, kiba ka sorkar ha kaba kut ka la weng noh,” la ong u Tikait, uba shakri kum u nongaiktien jong ka ri na ka bynta ka BKU. Katkum ka jingong jong ki nongïalam jong ki nongrep, ïa kine ki jingïateh ha ka kam khaïi la leh hapoh ka jingpynbor jong ka sorkar US bad kan ktah jur ïa ka imlang sahlang jong ki nongrep ha India.

Ki nongïalam ki sngew lyngngoh ïa ka jingïateh kular khaïi pateng, kaba ailad ïa ka US ban buh khajna 18% ïa ki mar India katba ka India kan pynduna ïa ka khajna ha ki mar jong ka US sha ka 0%.

“Ka dei ka jingïateh kular kaba byrngem ha ka jaka jong ka jingïateh kular khaïi pateng, kaba pynthut ïa ka jingsynshar jong ka India bad kaba buh jingma ïa ki jingim jong palat 100 million tylli ki longïing jong ki nongrep,” la ong u Tikait. Ki nongrep kiba trei ha ka lyngkha ba la pyndonkam tang na ka bynta ki jingthmu ba pyni.

Ha ka 27 tarik Kyllalyngkot, ka India ka la pynkut ïa ka FTA bad ka EU. Kham mynshwa, ha ka 2 tarik u Rymphang, u president jong ka US, u Donald Trump, u la pynbna ïa ka jingïateh kular ha ka kam khaïi pateng kaba shipor bad ka India, ïa kaba la pynskhem hadien da ka Joint Statement jong ka India bad ka US, kaba la pynmih ha ka 7 tarik u Rymphang.

Kane ka jingïateh khaïi pateng la ong ba kan pynkiew ïa ka jingshalan mar sha India. Mynshwa,ka khajna ba la buh da ka US ka long 3.3%, kaba mynta la pynkiew sha ka 18%, katba ka khajna jong ka India, kaba la buh mynshwa, ka long 37%, la pynduna sha ka 0%.

Ki jingkren ba la pynmih da ki heh jong ka US, ba kynthup ïa ka USDA Secretary ka Brooke Rollins bad u USTR Jamieson Greer, ki pyni shai ba kane ka jingïateh kan ai jingmyntoi shibun ïa ka tnad rep jong ka US.

Ka jingïateh kan pynkiew ïa ka jingshalan mar rep jong ka US sha India, kan pynthikna ïa ka dor kaba kham bha na ka bynta ki nongrep na America, bad kan pynpoi ïa ka pisa kaba kham bun sha ki nongkyndong jong ka America.

Ka India ka la plie ïa ki iew jong ka sha ki mar rep bad ki mar bam jong ka US, kynthup ïa ki Dried Distillers’ Grains with Solubles (DDGs), u sohjew ba saw na ka bynta ka jingbam jong ki mrad, ki soh dieng, ki soh ba dang thymmai bad ba la pynkhreh, ka umphniang soybean, ka waiñ, bad ki Spirit.

Ka jingwanrah ïa ki DDG kan pynhiar dor jur ïa ka dor jong ki jingthung ba pyndonkam na ka bynta ka jingbam mrad bad jingbam ha India, kum u riewhadem, u sorghum bad soybean.

Ka jingwanrah ïa ka umphniang soybean na US kan ktah jur ia ka dor jong u soybean,  kaba la don lypa kaba kham duna bha ïa ka dor jingkyrshan kaba rit tam (MSP) kaba long T.5,328.

Ki nongrep soh ha Madhya Pradesh, Maharashtra, Telangana, bad Rajasthan ki la mad lypa ïa ka jingeh kaba jur ha ka dor, bad kane ka jingïateh kan nang pynsniew shuh shuh ïa ka jinglong jingman.

Ka EU bad ka US ki ai jingïarap shibun eh ïa ki nongrep jong ki bad ki don ïa ki mar rep kiba bun bha, kiba ki ju pyrshang beit ban bret ha ki ri kum ka India.

“Ka long kaba sngewsih haduh katta katta ba ka sorkar India ka la soi ïa ka jingïateh kular khlem kano kano ka jingïamir jingmut bad ki seng nongrep bad khlem da bishar bniah ïa ka jingktah jong ki ïa ka rep ka riang bad ka jingim jong ki nongrep. Ka jingbym pynpaw ïa ki kot ki sla kiba ïadei bad ka jingïakren ka pyni ba ka sorkar ka kwah ban buhrieh ïa ki jingtip ba bniah jong kane ka jingïateh kular,” ong u Tikait.

U National Convener jong ka All India Kisan Sabha u Bijoo Krishnan u la ong ba ka seng jong ki kan thang ïa ki dur jong u President ka America u Donald Trump bad u Myntri Rangbahduh  jong ka ka India u Narendra Modi ha man la ki shnong.