Shillong, Rymphang 15
Haduh 14 ngut ki briew ki la shah kem hadien ba la ujor ïa 62 tylli ki ejahar pyrshah ïa ka jingtih dewïong be-aiñ ha East Jaiñtia Hills District.
Ka jingpynjari aiñ pyrshah ïa ka jingtih dewïong be-aiñ ha ka distrik ka la nang jur hadien jong ka jingjia bthei kaba la jia ha Mynsngat-Thangsko, kaba la shim noh ïa ka jingim jong palat 30 ngut ki mynsiem briew.
Katkum ka kaiphod ba la aiti ha kaba ïadei bad ki jingbishar jong ka National Green Tribunal (NGT), ki jingkheiñ ba la lum thup haduh ka 14 tarik u Rymphang, ki pyni ba ki pulit ki la ujor haduh 62 tylli ki ejahar haba ïadei bad ka jingtih dewïong be-aiñ – kynthup ïa 5 tylli kiba la mudui hashuwa jong ka jingbthei ha Mynsngat-Thangsko.
Nalor kine, ki don sa 5 tylli ki ejahar kiba ïadei bad ka jingshalan be-aiñ ïa u dewïong, bad ar tylli ki ïadei bad ka jingkurup ïa ki tiar pynbthei – kiba la suba ba la pyndonkam na bynta ki kam tih par.
Haduh mynta, la kem ïa 14 ngut ki briew haba ïadei bad 4 tylli ki mukotduma.
Na kine, 7 ngut ki briew ki la shah kem ha kaba ïadei bad ka jingbthei bom ba dang shen ha Mynsngat-Thangsko bad ïa kitei, la tip kyrteng kum u Forme Chyrmang, u Shameki War, u Process Phawa, u Tensing Suchiang, u Yoomiki Syih, u Ernest Swer, u Rangsing Syiemlieh ba la ju khot sin u Mithun.
“U Ernest bad u Mithun, ki don mynta hapoh ‘Police Custody’,” la ong u heh pulit ka distrik, u Vikash Kumar.
Ki nongshah kynnoh kiba la shah kem ha kiwei pat ki lai tylli ki mukotduma la tip kyrteng kum u Sahanaj Uddin bad Abansan Syrti (Umthe Case), Narayan Majumdar, Salim Uddin Choudhury bad Safrul Islam Choudhury (Umpleng Case) bad Rishna Sutnga bad Skhemborlang Kshiar (Umkiang Case).
Ki bor pynïaid ki la kurup ruh haduh 15,224.72 metrik ton u dewïong ba la buh jingkheiñ, bad dang don shuh bun kiwei pat kiba dang ap jingkheiñ na ka tnad Mineral Resources.
Ha kajuh ka por, ki jingïoh kurup ki kynthup ruh ïa 5 tylli ki kali, 25.5 kilo ki tiar pynbthei ‘gelatin’ bad 74 tylli ki ‘detonator’.
Kane ka jingkhynra ka long hadien ka jingkhmih bniah ïa ka jingtih par ‘liew khnai ha Meghalaya, ha kaba ka jingkhang jong ka NGT ha u snem 2014 ka dang treikam.
Ha kawei ka liang, ka Sorkar Jylla ka la jied ïa u nongbishar ba la shongthait, u Justice R.S. Chauhan kum u Chairman jong ka Judicial Inquiry Commission ban tohkit halor ka jingbthei jong ka krem dewïong ha Mynsngat-Thangsko bad ki kam tih dewïong be-aiñ ha ka Jylla.
Ka Commission kan khmih ym tang ïa ka jingjia ha Thangsko hynrei balei ba ka jingtih dewïong be-aiñ ka ïai bteng ha ka Jylla, ka jinglah ban ai ïa ka song ïarap pisa na ka bynta ki nongtih par, bad ka jinglah ban pyllait (Presidential Exemption) na ka bynta ki rukom tih par tynrai.
Shuh shuh ka Director General of Police (DGP) ka la hukum ban thaw ïa ka kynhun SIT ban tohkit halor ka jingbthei hapoh ka par dewïong be-aiñ da kaba ong, “Ka SIT kan pyntikna ba ïa ka jingtohkit yn wanrah sha ka jingpynkut kaba shong nongrim bad…ka hok katkum ka aiñ.”