Shillong, Rymphang 18
Ka jingshong dorbar ha ka sngi Balang jong ka Dorbar Mang Tyngka ka la long kaba khluid tar haduh ba ka la mih ka jingïakdew kti bad ïatied miej hapdeng ki Nongïalam ka Liang Synshar bad ki Nongïalam ka Liang Pyrshah hadien ba ka la don ka jingïapyni nia kaba markylliang halor ka mat jong ka Inner Line Permit (ILP).
Kane ka jingïakhluid tar kala mih na ka jingïania hapdeng u Myntri Rangbah ka Jylla u Conrad Sangma bad u Nongïalam ka Liang Pyrshah u Mukul Sangma bad u Bah Ardent M Basaiawmoit ha kaba ïadei bad ka mat jong ka Inner Line Permit (ILP).
Ka jingsdang ban khluid jong ka jingïania bad ka jingpyni jingdom jong u Conrad ka la long hadien ba u Mukul Sangma u la dawa ban jubab hooid ne em ha kaba ïadei bad ka jingshimkhia ka jylla ïa ka mat ILP bad ka Sorkar India, ka jingdawa kaba u Myntri Rangbah u la kyntait war ban ai ïa ki jubab da kaba shu ong ‘hooid ne em’ bad ong ba u kwah ban ai ïa ka jubab kaba bniah halor kane ka mat kaba sngewkhia khnang ba kan pynhun ïa baroh kawei ka ïing.
Da kaba pynheh ïa ka tyngam bad ka kdew kti, u Conrad u la kynnoh ïa ka Liang Pyrshah ba ka don tang ïa ka mon ban rah ïa ki mat hynrei kam don pat ïa ka jingïaishah ban sngap ne shah shkor bad u la nang pynheh ïa kane ka jingïatai da kaba kynnoh ba ki Sorkar kiba rim kila pulom ha kaba kim shym la leh eiei.
Kane kala nang pynkhluid bad kine baroh ar ngut ki Nongïalam kim shym la treh ban kynran dien bad kala pynlong ïa u Lamphang ban tuklar bad ban phah shong ïa baroh ar ngut. Kane kam shym la kut, hynrei hadien ba la ïeng sa u Bah Ardent ban buh jingkylli da kaba ong ba ka Sorkar kam shym la shimkhia satia ïa kane ka mat bad ka la lehkai bad ka jingsngew jong u paidbah bad kane ka la pynbitar shla ïa u Conrad uba la buh jingkylli syndon ba katno sien ki Nongïalam ka Liang Pyrshah ne u Bah Ardent ki la leit ïakynduh bad ai jingthoh ïa u Amit Shah, Myntri ka tnad Kam Pohïing ka Sorkar India.
Namar ka jingjur jong ka jingïakhluid bad jingsawa jam jong ka jingïatied miej na ka liang jong u Lamphang wat haba u la pyrshang ban pynjai jai bad phah shong hynrei haba kim sangeh, um banse ban pynsangeh noh shwa 10 minit ïa ka dorbar ban pynneh biang ïa ka jinglong jingman.
Kane ka mat ILP ka dei kaba la wanrah da u MLA ka UDP na Sohiong u Bah Synshar Kupar Roy Lyngdoh Thabah ha ki kynta kylli jingkylli, ha kaba u la buh jingkylli hakhmat u Myntri Rangbah ïa ka daw na ka bynta ka Sorkar Jylla kaba tyrwa ka aiñ kaba long thik kum ka ILP ha ka jaka ban pyntreikam ïa ka ILP kumba ka long bad ruh ban kham pynshai halor kane ka aiñ hapoh ka ïing. Halor kane ka jingkylli, u Myntri Rangbah u la pyntip ba kane ka kam ka don hapdeng ka jingeksamin jong ka Sorkar Jylla bad kaba la rah ban ïakren ruh bad ka Ministry of Home Affairs, ka Sorkar India.
Kumta na ka liang u Mukul Sangma uba la shim bynta lang u la ïai ban ïa ka jubab hooid-ne-em halor ka jingkylli la ka Sorkar kala sangeh ban tynruh ïa ka ILP bad ka Sorkar Pdeng, u Conrad ula ïeng ban pyrshah da kaba ong “Ai ba ngan jubab. Sngewbha wat pynthut. Kane ka long ka bym dei. Haba nga ai jubab, u LO um dei ban pynthut”.
U Mukul Sangma ula ïai ban ïa ka jubab kaba beit, kaba la pynlong ïa u Myntri Rangbah ban kynthoh : “Lada u LO u kwah ïa ka jubab, ngan ai ïa ka jubab. Ngan ai ïa ka jubab kaba bniah namar ka dei ka mat kaba kyllain bha. Phi don ka jingsngewtynnad ban wanrah ïa kane ka mat hynrei phim don pat ïa ka jingïai shah ban sngap ïa ka jubab. Ka jinglong ba kumno kane? Nga burom ïa ka jingshimkhia jong phi hynrei long ruh kiba ïai shah ban sngap ïa ka jubab”.
U Conrad u la bteng, “Ngan ai ïa ka jubab ïa kaei kaba nga sngew ba ka long kaba dei. Tang namar ba u ong ba ka dei ban ong hooid ne em, kam long satia kumta. Ngan ai ïa ka jubab khnang ba ka ïingdorbar kan hun. Nga la ai jubab kham hashuwa bad nga jubab biang ba ngi la khmih ïa ki lad jingïada, kam dei shaphang ka ILP, kam dei shaphang ka MRSSA, kam dei shaphang ka Immigration and Foreigners Act, ka dei shaphang ka jingwanrah ïa ki lad jingïada kiba lah ban pyrkhing ïa ka jingwan rung ki mynder ri bad ban lap ïa ka lynti ha kaban khanglad ïa ka jingwan rung beaiñ ki mynder”.
U la bynrap “Ka Sorkar kala buddien ïa ka ILP. Ngi la ïakynduh ïa u Myntri kam Pohïing la bun sien. Ka Sorkar ka dang ïai bteng ban buddien ïa ka bad ngi ïoh beit ïa ka jubab ba dang bishar ïa ka….Ngi la buddien kat haba don ka lynti. Ngi la kut jingmut ban pynthikna ba ngin lah khanglad ïa ka jingwan rung beaiñ ki mynder, la ka long ka ILP lane ka Immigration and Foreigners Act, ngin ïai buddien beit”.
U Myntri Rangbah u la kynthoh ruh ïa ka Sorkar ba hashuwa da kaba ong, “Ka Sorkar ba hashuwa kala dei ban buddien ïa ka hynrei ka khlem leh satia. Balei ba kim khmih ïa kane ka bynta ruh, hynrei dei ka Sorkar jong ngi kaba la leh ïa kane”.
