Pynneh beit ïa ka ‘Reservation Policy’ u snem 1972 kumba ka long, ai jingmut ka ‘Expert Committee’

Shillong, Rymphang 18 Ka ‘Expert Committee’ halor ka ‘State Reserva-tion Policy’ ka la ai jingmut ban pynneh beit ïa ka ‘Reservation Policy’ jong u snem 1972 kumba ka long, da kaba kdew ïa ka jingkyrshan...

Shillong, Rymphang 18

Ka ‘Expert Committee’ halor ka ‘State Reserva-tion Policy’ ka la ai jingmut ban pynneh beit ïa ka ‘Reservation Policy’ jong u snem 1972 kumba ka long, da kaba kdew ïa ka jingkyrshan jong kiba bun ki kynhun nongshim bynta bad ka jingbuh jingma kaba lah ban shah ktah ha ka jingbishar ka Ïingbishar lada pynkylla ïa ka.

Ka kaiphod ba la wanrah da u Myntri Rangbah ka Jylla, u Conrad K. Sangma ha ka Sngi Balang ka la ong, “Kiba bun ki kynhun nongshim bynta ki kyrshan ban pynneh ïa ka ‘Reservation Policy’ jong u snem 1972 kumba ka long. Ka komiti ka ai jingmut ban pynneh ïa ka ‘Reservation Policy’ jong u snem 1972 kumba ka long. Kiba bun ki kynhun nongshim bynta ki kyrshan ïa kane, bad kano-kano ka jingkylla ka lah ban buh jingma lada shah bishar bniah ha ka Ïingbishar. Ka komiti kam lap ruh ïa ka daw kaba pynbor ban pynkylla ïa ka polisi ha kane ka por. La lah ban pynurlong ïa shibun lyngba kane ka polisi bad dang donkam shuh shibun ban pynurlong. Ka jingpyntreikam kaba biang bad ka jingbud ryntih kaba kham pyrkhing ka lah ban ai ïa ki risol kiba kham bha. La pynbha ïa ka polisi na ka por sha ka por ban pynbiang ïa ki jingdonkam jong ka por bad ki jingdonkam jong u paidbah ba bun balang.”

“Ka komiti ka ithuh ïa ka rai ba la mynjur jong u snem 1972 kum ka ‘Reservation Policy’, kaba la don la palat 50 snem. Kano-kano ka jingpyrshang ban pynkylla ïa kane ka polisi ka lah ban shah bishar bniah ha ka Ïingbishar katkum ka ‘Indra Sawhney Judgement’. Kumta, ka komiti ka ai jingmut ban husiar bad ban ym pynkylla shuh ïa kane ka polisi, naba ka lah ban ktah ïa ka jingshong aiñ jong ka. Ym don kano-kano ka polisi kaba janai, bad kajuh ka donkam ban pynbha na ka por sha ka por kaba la leh ha kane ka kam kaba mynta,” ka la ong.

“Ïa kine ki jingai jingmut la leh katkum ka saiñdur jong ka aiñ, ka jingai jingmut jong ki paidbah, bad ki nongrim jong ka aiñ ban pyntikna ba ka ‘Reservation Policy’ kan ïai bteng ban shakri ïa ka jingthmu jong ka – ban kyntiew ïa ki jaidbynriew kiba sahdien da kaba neh hapoh u pud jong ka Riti Synshar bad ki jingbthah kyndon jong ka Ïingbishar. Ki jingai jingmut ka komiti ki thmu ban pynneh ïa ki nongrim jong ka Riti Synshar ban leh ïa ki kam ba ai jingmyntoi, ban weng ïa ka jingsahdien jong ka ïoh ka kot ha ka imlang-sahlang, bad ban pyntikna ba ka rukom bhah kam kan ïai bteng ban shakri ïa ki jingdonkam jong ki jaidbynriew kiba duna tam ka jingïoh jingmyntoi ha ka Jylla. Ka ban jur ba kino-kino ki jingkylla ha ka rukom treikam kaba la don lypa dei ban da pyrkhat bha, da kaba buh jingmut ïa ki nongrim jong ka aiñ bad ka jinglong-jingman ka ïoh ka kot ha ka imlang-sahlang jong ki jaidbynriew ha Meghalaya,” ong ka komiti haba ai jingmut ban pynneh ïa ka ‘Reservation Policy’ jong u snem 1972 kumba ka long, da kaba pynshong nongrim ha kine ki jinglap bad ka jingkdew lynti jong ka aiñ. 

Ka komiti ka ai jingmut ban pynneh ïa ka ‘status quo’, ban kyrshan ïa ka jingpyntreikam kaba pyrkhing jong ka ‘Reservation Roster System’, kaba la don lypa ha ka jingtreikam katkum ka ‘Office Memorandum’ jong u snem 2022.

“Ka ‘Roster’ ka dei ban treikam man la u snem katkum ki kam ba lait. Kane ka rukom treikam ka pyntikna ba ïa ki bhah ba lait (Reservation Quota) la pynneh-pynsah bha bad ba la pyndap ïa ki kam ba lait da kaba bud ryntih ïa ki nongrim ba la buh ha ka mukotduma R. K. Sabarwal,” la ong ka kaiphod.

Ka ‘Expert Committee’ ka la ai jingmut ruh ban pynneh ïa ka rukom kaba ki ong, ‘Carry Forward System’, kaba kynthup ïa ka jingpynjlan na ka shisnem sha ka lai snem, katkum ka rai ba la mynjur jong u snem 1972.

Ka komiti ka la ban jur ruh ba ka bhah ka dei ban buh hakhmat eh ban pynbeit ïa ka jingshah ban beiñ ha ka histori bad ka jingsahdien ka ïoh ka kot ha ka imlang-sahlang ban ïa ka jingbun briew, da kaba ong, “Wat ïa ki jaidbynriew kiba kham duna ka jingbun briew, lah ban ai ïa ka bynta kaba kham heh ha ka bhah, bad ki bun paid kim lah ban ïoh kumjuh. Ka jingpyrkhat kaba kongsan eh ka long ka jingsahdien, ka jingshah leh bym hok ha ka histori bad ka jingbiang jong ka jingmihkhmat ha ka jingshakri.”

Ka la kyntait ban pynjlan ïa ka bhah sha ki jaidbynriew rit paid katkum ka niam, da kaba ong ba kan long kaba pyrshah ïa ka Riti Synshar ka Ri.

“Kumta, ka jingai jingmut ban pynjlan ïa ka bhah sha ki jaidbynriew rit paid katkum ka niam kam long kaba lah ban pdiang katkum ka saiñdur aiñ kaba mynta.”

Ka komiti ka la ong ba ka mat ban pynjlan ïa ka bhah sha ki shlem pule, kaba la kynthup hapoh ka Article 15 (4), ka don shabar ka jingkhmih jong ka bad ka la ai jingmut ba “ka Sorkar Jylla ka lah ban pyrkhat laitluid halor kane ka mat.”

Hynrei ka la pynpaw ïa ka jingdonkam ban pynbha ïa ka jinglong-jingman ka pule-puthi ha ki distrik Garo bad ai jingmut ba “ka Sorkar Jylla ka dei ban pyrkhat ïa ki lad ki lynti ban kyntiew ïa ka pule-puthi ha kine ki jaka na ka bynta ka roi ka par ha ka ïoh ka kot jong ka imlang-sahlang”.

Ka ‘Expert Committee’ ka la ai jingmut ban buh la ka jong ïa ka thup kyrdan ‘Economically Weaker Section’ (EWS) na ki ‘Schedule Caste’ (SC), ‘Schedule Tribe’ (ST), bad ‘Other Backward Classes’ (OBC).

Ka la ai jingmut ruh ba watla ka jingphiah ne ‘quota’ hapoh ka ‘quota’ ka long kaba lah katkum ka rai jong ka Supreme Court ha ka Jylla Punjab pyrshah ïa u Davinder Singh, hynrei ka donkam ïa ka jinglum jingtip kaba bniah.

“Watla kane ka lah ban long ka lad, hynrei ka donkam ïa ka jinglum jingtip kaba bniah ban pyntikna ba ki jingmyntoi ki poi sha ki kynhun kiba dei hok tam. Ka Sorkar Jylla ka dei ban rai la kan bud ne em ïa kane ka lad hadien ba la lum ïa ki jingtip ba bniah katkum ka jingbishar.”

Ka la ai jingmut ba ka Sorkar Jylla kan pyrkhat ban pyntreikam ïa ka jingmut “creamy layer” na ka bynta ki OBC, kumba la kdew ha ka rai ka Supreme Court jong u Davinder Singh.

Ka komiti ka la kdew ba ki kyndon kiba la don lypa ki pynbeit bha ïa ka bhah na ka bynta ki briew kiba don ki ‘benchmark disability’ bad ong, “Kumta, ym donkam ban ai jingmut shuh na ka komiti halor kane ka kam.”

Shuh shuh, ka komiti ka la shim ba kam long kaba lah ban buh kyndon ba kham heh haba ïadei bad ka bhah ïa ki jaidbynriew trai-ri ha ki kam ‘Class’ C bad D, da kaba kdew ïa ka jingwan shong shnong na ki jaka nongkyndong sha ki jaka sor.