Shillong, Rymphang 23
U Myntri Rangbah ka Jylla Conrad K Sangma ha ka sngi Nyngkong u la wanrah ïa ka mang tyngka kaba duna da T.2,672 klur na ka bynta u snem 2026-27, kaba long kumba 3.5% jong ka Gross State Domestic Product (GSDP).
Ka jingantad pynmih pisa ka long T.32,000 klur ïa kaba ka Revenue Receipt la kheiñ antad ba kan long T.26,583 klur bad ka capital receipt ka long T.5,417 klur, ong u Conrad ha ka jingkren halor ka mang tyngka.
Khlem da kheiñ ïa ka jingshim ram ba kot T.5,379 klur, ka jingïoh lum pisa baroh la kheiñ antad ba kan kot T.26,621 klur, u la ong haba bynrap ba ka jingpynlut pisa baroh lang la kheiñ antad ba kan kot T.32,023 klur, ïa kaba ka revenue expenditure la kheiñ antad ba kan long T.21,812 klur bad ka capital expenditure kan long T.10,211 klur.
Katkum ka jingong jong u Myntri Rangbah uba bat ruh ïa ka tnad Pla Tyngka, ka jingkheiñ antad baroh ïa ka jingpynlut ka long T.29,293 klur lait noh ka jingsiew ïa ka ram ba T.2,731 klur. U ong ba ka jingsiew ïa ka sut na ka bynta u snem 2026-27 la kheiñ antad ba kan long T.1540 klur bad ka jingsiew ïa ka baibam tymmen kan long T.1,980 klur.
“Namarkata, nga wanrah ïa ka mang tyngka na ka bynta u snem 2026-27 kaba duna pisa da T.2,672 klur, kaba long kumba 3.5 % jong ka GSDP. Nga sngewkmen ban pyntip ba kane ka jingduna pisa la lah ban pynneh ha u pud ba biang jong ka 3.5%,” ong u Conrad.
U Myntri Rangbah u la wanrah ruh ïa ka mang tyngka jong ka Climate, Youth, Gender bad SDG.
U Conrad u la pyntip, “Ka mang tyngka jong ka Climate na ka bynta u snem 2026-27 ka long T.5,572 klur, kaba kiew da 2.8% na u 2025-26; ka Youth Budget ne ka mang tyngka ïa ki samla ka long T.4,824 klur, kaba kiew da 45%; ka Gender Budget ka long T.6,849 klur, kaba kiew da 10%.” U Conrad u la ïathuh ba ka Meghalaya GDP la antad ban kot T.76,320 klur ha u 2026-27, ka jingkiew ba 13.1% na u snem 2024-25, kaba buh ïa ka Jylla ha ka lynti ban kynjoh ïa ka T.85,000 klur hapoh u 2028 bad T.1,35,000 klur hapoh u 2032.
U la ong ba ka jingphah pisa na Sorkar Pdeng la khmih lynti ba kan kot T.21,229 klur, watla ka bhah jong ki khajna ka Sorkar Pdeng kan hiar sha ka T.9,631 klur hapoh ka rukom kheiñ (formula) ïa ka jingsam bhah jong ka Sixteenth Finance Commission.
Ka khajna lajong jong ka Jylla la antad ba kan kot T.4,720 klur-kynthup ïa ka T.2,351 klur na ka GST-kaba kiew na ka T.1,450 klur ha u snem 2017-18, katba ka non-tax revenue kan kot T.634 klur kum ka jingsiew lypa ïa ka licence tih marpoh khyndew. Ka jingpynlut baroh lang la buh ban long T.32,023 klur, kynthup ka capital spending ba T.10,211 klur, kaba kiew 7 shah naduh u snem 2017-18.
U Myntri Rangbah u la ong ba ka Meghalaya mynta ka dei kaba wan ba-ar na ki Jylla ba kiew sted eh ha ka ïoh ka kot hadien ka Tamil Nadu, kaba kot jan 10 % ka jingkiew ha ka GSDP haduh lai snem kynthih hadien ka COVID bad ïaid sted palat ïa ka jingkiew ka Ri da 12% ha u 2025.
“Nga kmen palat ban pyntip ba ka jingkiew ka ïoh ka kot ka pyni ïa ka jingïaid shakhmat kaba jai jai bad ba don jingmut,” ong u Conrad haba pynkynmaw ïa ki jingkular u snem 2022 ban pynlong ïa u 2022-32 kum ka “Meghalaya Decade” ne ka shiphew snem ka Meghalaya, bad ban kyntiew lai shah ïa ka GSDP hashuwa ka jingrakhe ka Jylla ïa ka jingdap 60 snem ha u 2032.
U Conrad u la pynïasoh ïa kane ka jingkiew ka Jylla sha ka Vision 2032 bad ka Meghalaya Mission 10- ka 10 Opportunity Sectors bad 10 Inclusivity Commitments- bala kyrshan da ka jingkiew ba 4.4 shah ha ka capital expenditure naduh u snem 2017-18 bad ka jinglah ban pyntreikam kham bun ka pisa jong ka SASCI, ki Externally Aided Project bad ka song pisa CSS.
Haba kren halor ka jingkieng Mawkdok, ka Mawkhanu Stadium ba thymmai, ka New Shillong City bad ka jingtynruh ban ithuh ka UNESCO ïa ka Jingkieng Jri, u la ong, “Ka Meghalaya ka lah ban rit ha ka jingdon ka jaka, hynrei ki jingangnud jong ngi ki dei kiba heh bad kiba khraw”. U Myntri Rangbah u la ñiew ruh ïa kane ka mang tyngka ba khyndai sien kynthih ba u la wanrah hi ma u ba kam dei tang ka jingbatai ïa ka jingpynmih pisa bad jingpynlut, hynrei ka pyni ïa ki jinglong bad ki jingthmu ba hakhmat eh jong ka Sorkar.
“Ka thong hi….ka long ban pynbha ïa ka bha ka miat jong baroh ki nongshong shnong, ban pynphuh samrkhie ha man ki durkhmat bad ban pynthikna ba baroh ki samla kin ïoh ïa ki lad ki kabu,” ong u Conrad haba pyntip ba kane ka mang tyngka la pynwandur da ki hajar sien ki jingïakren bad u paidbah lyngba ka CM CONNECT bad lai tylli ki Cabinet Retreat bad ki ophisar ka Sorkar.
U Conrad u la ong ba ki jingai jingmut na ki longkmie hapoh ka CM-Safe Motherhood Scheme, FOCUS bad CM FARM+ farmers, ki nongseng kam na ka PRIME bad ki Nongïalam Shnong nalor ka jingïasyllok lypa ïa ka mang tyngka, ka dei kaba pynwandur ïa kane ka mang tyngka.
