Shillong, Rymphang 25
Ka Meghalaya ka la lam nakhmat duh ha ka Ri ha ka jingdon jong ki briew kiba im bad ka jingpang HIV hapoh ka Ri baroh kawei, ha kaba ki don kumba 10,293 ngut bad kila ïoh ïa ka jingsumar Antiretroviral Therapy (ART) ha Meghalaya kat haduh u Kyllalyngkot, 2026.
U Myntri ba khmih ïa ka tnad ka Koit ka Khiah Bah Wailadmiki Shylla u la pynbna ïa ka jingmang pisa ba T.25 klur ban pyntreikam ïa ka Mission ba san snem, ha ka ban tem ïa ka jingnang kiew ka jingpang HIV/AIDS ha Jylla.
Haba jubab ïa ka jing -kylli ba la buh da ka MLA ka NPP na Gambegre Dr. Mehtab Chandee A Sangma ha ka sngi Balang hapoh ka ïingdorbar, u Bah Wailad u la ong ba ka jingïap ba don jingïadei bad kane ka jingpang ha kine ki shiphew snem ba la leit, kala kot sha ka 749 ngut, ha kaba tang ha East Khasi Hills ki long 435 bud sa da ka West Jaiñtia Hills 123 bad East Jaiñtia Hills 90 ngut.
Ha kiwei pat ki district ki jingkheiñ ki long kham rit, kata ha Ri Bhoi ki long 51, ha Eastern West Khasi Hills 16, West Khasi Hills 8, South West Khasi Hills 7, West Garo Hills 9, East Garo Hills 4, South Garo Hills 3, North Garo Hills 1 bad South West Garo Hills 2.
Haba ka Dr. Mehtab ka kylli balei ba ka jingïabit kala nang kiew, u Myntri u la ong, “Ka jingeh kaba khraw bala mad da ka tnad-katkum ka HIV bad AIDS (Preventive and Control) Act- ka long ba ïa ka jingdon jingpang HIV hap ban buhrieh bad ïa ka test ym lah ban leh khlem ka jingmynjur jong ki briew ba pang, bad ngim lah ruh ban pynbor ïa ki briew ba kin shim dawai,” u la ong.
“Nalor kine kiei kiei, ka jingibeiñ ka dei kawei ka bynta ba ktah bha, ha kaba ki briew ki sheptieng/lehraiñ ba kin wan shakhmat ban leh test,” u la ong haba bynrap ba wat hapdeng kine ki jingeh, ka tnad kala pynkhlaiñ ïa ki jingïalap paidbah ban lah pynshlur ïa ki briew ba kin shim ïa ki jingsumar.
U Myntri u la ainam ïa u Myntri Rangbah ka Jylla Conrad K Sangma bad ïa ka Kynhun Myntri namar ka jingmynjur ïa ka mission ba san snem ban ïakhun ïa ka jingnang kiew ka jingïabit ïa ka jingpang HIV/AIDS.
“Nga sngewnguh ïa u Myntri Rangbah bad ïa ka Kynhun Myntri ba ki mynjur bad pynsdang ïa ka mission ba san snem, bad T.25 klur yn pynlut ha kine ki san snem ban pynbun ïa ki jaka leh test bad ka jingdon nongtrei,” u la pyntip hapoh ka ïingdorbar.
Halor ki jingtei ïa ki jaka sumar, u Bah Wailad u la pyntip ba ka Meghalaya ka don haduh 392 tylli ki Integrated Counselling bad Testing Centre (ICTS) kynthup ïa 10 tylli ha EKH, 2 ha EWKH, kawei ha WKH, kawei ha SWKH, 5 ha Ri-Bhoi, 3 ha EJH, 5 ha WJH, 2 ha EGH, 5 ha WGH, bad mar kawei ha NGH bad SGH bad SWGH-nalor ki 4 tylli ki mobile ICTC ba shakri ha baroh kawei ka Jylla.
Ka Dr. Mehtab kala kyntu ïa ka tnad ba kan nang pynbun ïa ka jingdon ki ICTC ha East bad West Jaiñtia Hills, kiba don bun eh ki briew ba ïap katkum ka jingkheiñ bala ai da ka Sorkar.
Haba jubab ïa ka jingkylli u MLA ka Sohiong halor ka jingïanujor ïa ka Meghalaya hapoh ka Ri, u Bah Wailad u la ai jubab da kaba ong, “Ka long kaba sngewsih ba ka Meghalaya ka don bun eh ki nongpang HIV ha India”.
U pyntip ba ka National AIDS Control Organisation kala bei T.17.8 klur sha ka Meghalaya AIDS Control Society na ka bynta u snem 2025-26.
