Bah D. Pakyntein
Ha ki snem kiba lah leit, ki paidbah kim da ïa pa-tiaw shuh ban peit ne sngap ïa ki jingïatai-ïatei ha ïingdorbar, hynrei naduh u snem 2023, lah iohi ba ki paidbah ki da thrang dik-dik ban peit bad sngap ïa kita ki nongmihkhmat, kiba ki lah jied;ki da pynpaw ruh ïa ka jingkmen ban iohi ïa u Dr (L) Ricky A.J. Syngkon, ba u kren ha Lok Sabha,ha ka shi tarik u July 2024, khlem da pynsep-ei wat tang shi khyllipmat ruh ïa ka por ba lah mang da u Lamphang, bad kaba kham phylla shuh-shuh ka dei ba wat kito ki bym sngewthuh ïa ka ktien phareng ruh ki peit bad haba ki iohi ba kynjah jar ka ïingdorbar; ki sngewthuh shai ba ka dei ka jingkren kaba shongkhia. Shen ki paidbah kin sa phah sha Delhi, ïa u MP u ban batskhem, ïa ka kamram kaba la bynshet ha u. Ka election shiteng samoi, kan hap long hapoh 6 bnai, kaba lah ban pynbna ïa ka tarik ha kano-kano ka por.
Baroh ki khun samla ka Ri, kiba lah dap bad yn dang dap 18 snem ka rta, ki lah ban pynrung kyrteng noh kloi ha ka electoral-roll, ym donkam ban ap ïa ka sngi-kha kaba 18 kumba la ai bor da ka Election Commission jong ka Ri India, kaba lah bthat ruh ïa ki tnat election jong ki jylla ban pynrung kyrteng ïa kiba lah dap 18 snem ka rta ha ka electoral roll haduh 4 sien ha ka shi snem kata man ka shi tarik u bnai January, April, July bad October.
Ha kane ka dorbar mang tyngka kaba dang shu dep, ki paidbah ki khmih lynti bha ban sngap ïa ki jing ïatai-ïatei, khamtam ïa ka kaiphot jong ka Expert Committee, hynrei namar ba khim ka por bad hap ai por ïa ki MLA ban pule bniah, lehse dang donkam sa katto-katne por ban thaw ïa ka Reservation policy. Ka sorkar ka lah ruh ban kyntait ïa ki katto-katne ki jingai jingmut, haba kiba bun kim pdiang, bad kam da dei eh kaba shitom ban pynbeit na ka bynta ka bha ka miat jong baroh ki nongshong shnong ka Jylla. Kaba pynlyngngoh ngain, ka long ban iohi ba ka mih ka phang (Khasi-Jaiñtia) ka bym sngew ïahap, bad kaba lah sngewthuh bakla ïa ka jingkren u Rangbah Ardent Miller Basaiawmoit, lehse ym da donkam eh ban ïa pynlut por ban ïa pyni ñia, namar ha Ri India, lah ithuh ïa ngi kum kawei ka jaitbynriew bad kum ki Scheduled Tribe jong ka jylla Meghalaya. Hato ngin shu ïangeit mo haba ngi iohsngew ba ka Daw ki ka don shajan border Assam, khlem da peit ïa ka map?
Baroh 788 ngut ki MP ka Rajya bad Lok Sabha na kylleng ka Ri India, ki hap ban poi ha nongbah Delhi ha ka por ba long dorbar, tang ka bai leit ka bai wan ka lah poi da ki klur, nalor kiwei pat ki jingdonkam ban pynlut. Man ba long dorbar, mih beit ki drama, lada hapoh ne shabar ka ïingdorbar, ïa kaba ka pyrthei ka iohi lut, haduh ba ka lah poi u pud ba u Lamphang, u hap ban ai jingmut ïa u Prime Minister ba un kiar ban ruh ha ïingdorbar namar ba lah ker tawiar ïa ka jaka shong ka jong u, kaba ym pat ju iohi mynno-mynno ruh. Khari-khari lah hap ban pynsangeh ïa ka dorbar; lah pynsep-ei kai ïa ka por, haduh ba ki MP kiba shim khia ïa ka kam, ki duh noh ban kren namar lah wai ka dorbar; ym tang katta, lah pynsep-ei kai ïa ka pisa ki paidbah haduh 2 lak 50 hajar tyngka man ka shi minit.